به گزارش خبرنگار گروه دانشگاه ایسکانیوز، محمدجواد سماواتی رئیس مرکز نظارت، ارزیابی، بازرسی و رسیدگی به شکایات دانشگاه آزاد اسلامی و هیأت امنا در نشست معاونین مدارس سما دانشگاه آزاد که صبح امروز در سازمان سما دانشگاه آزاد اسلامی برگزار شد، گفت: مدرسه فقط جایی برای انتقال محفوظات و آموزش کتابهای درسی نیست؛ اگر قرار باشد آموزش وپرورش نقطه آغاز توسعه باشد، مدرسه باید انسان آینده را برای زندگی واقعی آماده کند.
وی با تشریح این نگاه، از ضرورت عبور مدارس از مدیریت صرفا اداری و بخشنامهای سخن گفت و معتقد است معلم، مربی و محتوای آموزشی باید در مرکز تصمیمگیریهای تربیتی قرار بگیرند. از نگاه او، دانشآموز باید در مدرسه بازی کند، پرسشگر باشد، مهارت بیاموزد، اعتمادبهنفس پیدا کند، با جامعه ارتباط برقرار کند و برای ایفای نقش موثر در زندگی اجتماعی آماده شود.
سماواتی در عین حال بر اهمیت خداشناسی، عزتنفس، عدالت آموزشی، کار گروهی، سلامت روحی و ایمنی دانشآموزان تاکید دارد و مدارس سما را موظف دانست در مسیر تبدیلشدن به مدرسه تراز تعلیموتربیت حرکت کنند.
تربیت، مهمتر از اداره مدرسه است
وی در پاسخ به اینکه مهمترین هدف نظام تعلیموتربیت چیست، تصریح کرد: باید از آموزههای دینی درباره مراحل رشد و تربیت کودک استفاده کنیم. امام صادق علیهالسلام بر اهمیت بازی کودک در سالهای نخست تاکید دارند و در آموزههای امیرالمومنین نیز برای مراحل مختلف رشد کودک، توصیههای مهمی وجود دارد. این نگاه به ما میآموزد که تربیت کودک یک فرایند تدریجی است و در هر مرحله باید متناسب با ویژگیهای سنی و روحی او رفتار کرد.
سماواتی با بیان اینکه هدف نهایی، تربیت انسان کامل و متعالی است، گفت: البته نمیتوان انتظار داشت همه بچهها به یک شکل رشد کنند یا همه آنها در نهایت به انسانهای صالح تبدیل شوند. اما وظیفه ما این است که تلاش کنیم زمینه تربیت انسان متعالی را فراهم کنیم. هدف تعلیموتربیت باید همین باشد.
رئیس مرکز نظارت، ارزیابی، بازرسی و رسیدگی به شکایات دانشگاه آزاد اسلامی اضافه کرد: در این مسیر باید ذهن خودمان را از ساختارهای صرفا سازمانی، بخشنامهای و اداری خارج کنیم. اگر بپذیریم که در حوزه تعلیموتربیت، معلم، مربی و محتوای آموزشی سه رکن اصلی هستند، باید هر روز درباره عملکرد خودمان فکر کنیم.
مدیریت و سکانداری مدارس سما باید بهگونهای باشد که هر روز با روز قبل تفاوت داشته باشد و دائما به دنبال اصلاح و ارتقا باشیم.
هدایت فقط با بخشنامه اتفاق نمیافتد
رئیس مرکز نظارت، ارزیابی، بازرسی و رسیدگی به شکایات دانشگاه آزاد اسلامی و هیأت امنا در واکنش به اینکه هدایت مدارس چگونه باید انجام شود، اظهار کرد: هدایت لزوما به معنای تولید بخشنامه نیست. هدایت عمومی یعنی تفاهم، تبادل اطلاعات، تبادل تجربه و گفتوگو درباره افکار و ایدهها.
سماواتی با تاکید بر اهمیت تعامل میان مدیران و معلمان افزود: باید تعاملات، اتاقهای فکر و اتاقهای اندیشه را جدی بگیریم و از این ظرفیتها استفاده کنیم. ارتباط با اولیا نیز باید بخش مهمی از ارتباطات موثر در حوزه تعلیموتربیت باشد.
وی خاطرنشان کرد: اگر میخواهیم در مدارس سما تحول ایجاد کنیم، نباید همه انرژی خود را صرف امور اداری کنیم. باید بخشی از تمرکز مدیریتی ما بر این باشد که بدانیم در مدرسه چه اتفاقی میافتد، مدیر چگونه رفتار میکند، معلم چگونه با دانشآموز برخورد میکند و فرایند تربیت در مدرسه چگونه پیش میرود.
مدرسه، نقطه آغاز توسعه است
سماواتی با اشاره به تجربه حضور خود در خارج از کشور عنوان کرد: در سالهایی که در کشورهای مختلف حضور داشتم، از نزدیک شاهد برخی شیوههای آموزشی در کشورهای اروپایی بودم. یکی از نکات جالب برای من این بود که دانشآموزان را فقط در فضای بسته مدرسه نگه نمیداشتند، بلکه آنها را به محیط جامعه میبردند تا با زندگی واقعی ارتباط برقرار کنند.
وی ادامه داد: دانشآموزان را از مدرسه خارج میکردند، با محیط شهری آشنا میکردند، استفاده از حملونقل عمومی را به آنها آموزش میدادند، به موزه میبردند و حتی آنها را به فروشگاه میبردند تا خریدکردن را تمرین کنند. اینها همه بخشی از آموزش بود.
رئیس مرکز بازرسی دانشگاه آزاد اسلامی با طرح اینکه مدرسه باید کودک را برای زندگی واقعی آماده کند، اضافه کرد: هدف این است که دانشآموز بتواند بعدا بدون وابستگی دائمی به دیگران در جامعه زندگی کند. باید فرهنگ استفاده از حملونقل عمومی، حضور در جامعه، ارتباط با دیگران و مسئولیتپذیری اجتماعی را از مدرسه یاد بگیرد.
سماواتی اظهار کرد: برخی اوقات دانشآموزان را حتی به پارک میبردند و از امکانات عمومی شهر استفاده میکردند. اگر مشکلی در محیط عمومی وجود داشت، مدرسه آن را پیگیری میکرد. این یعنی مدرسه خودش را بخشی از جامعه میدانست و برای اصلاح محیط پیرامون دانشآموز نیز احساس مسئولیت میکرد.
وی با تاکید بر نقش مدارس در توسعه گفت: مدرسه باید نوعی شتاب دهنده توسعه باشد. اگر فرهنگ توسعه، مسئولیتپذیری و مشارکت اجتماعی را از مدرسه آغاز کنیم، جامعه در آینده تغییر خواهد کرد.
انسان خلاق، نوآور و مسئول میخواهیم
سماواتی در پاسخ به اینکه خروجی مطلوب مدرسه چیست، گفت: اگر بتوانیم شهروندانی همگرا، خلاق، نوآور، وظیفهشناس و منظم تربیت کنیم، جامعه بهشدت متحول خواهد شد. اگر تمرکز خود را بر تربیت چنین انسانهایی بگذاریم، نتیجه آن را در آینده جامعه خواهیم دید.
وی افزود: دانشآموزی که از مدرسه فارغالتحصیل میشود، باید بتواند در یک جمع صحبت کند، سخنرانی کند، قدرت تحلیل داشته باشد، فکر کند و بتواند مسائل را از زوایای مختلف ببیند. اینها مهارتهایی هستند که برای زندگی واقعی ضروریاند.
او با بیان اینکه مدرسه نباید صرفا به انتقال محفوظات محدود شود، گفت: باید به دنبال تربیت انسانی باشیم که بتواند فکر کند، پرسش داشته باشد، تحلیل کند و در جامعه نقشآفرینی کند. چنین انسانی است که میتواند آینده کشور را بسازد.
بازی، بخشی از فرآیند تربیت است
رئیس مرکز نظارت، ارزیابی، بازرسی و رسیدگی به شکایات دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به اهمیت بازی در دوران کودکی اظهار کرد: در نظامهای جدید تعلیموتربیت، توجه زیادی به بازی وجود دارد و این موضوع با آموزههای اسلامی نیز همخوانی دارد. بچهها باید بازی کنند و بازی باید به شکلگیری تفکر و نوع نگاه آنها کمک کند.
سماواتی گفت: بازی فقط برای سرگرمی نیست. بازی باید کودک را توانمند کند، تفکر او را تقویت کند و زمینه پرسشگری، خلاقیت و شکلگیری تفکر انتزاعی را فراهم کند.
وی با تاکید بر ضرورت شناسایی استعدادهای مختلف دانشآموزان افزود: نباید تصور کنیم همه دانشآموزان باید در یک مسیر حرکت کنند. اگر دانشآموزی در هنر استعداد دارد، باید او را در همان مسیر حمایت کنیم. اگر دانشآموز دیگری در فناوری، الکترونیک یا حوزه دیگری توانمندی دارد، باید کمک کنیم استعدادش رشد کند و به تعالی برسد.
رئیس مرکز نظارت و ارزیابی دانشگاه آزاد اسلامی ادامه داد: وظیفه مدرسه این نیست که همه دانشآموزان را شبیه یکدیگر کند. وظیفه مدرسه این است که استعدادهای مختلف را شناسایی کند و به هر دانشآموز کمک کند در مسیر مناسب خودش رشد کند؛ البته در چارچوب تربیتی مشخصی که برای همه مشترک است.
خداشناسی باید محور تربیت باشد
سماواتی با بیان اینکه همه فرآیند تعلیموتربیت باید یک محور اساسی داشته باشد، گفت: محور همه تعلیموتربیت باید خداشناسی باشد. کودک از همان زمانی که وارد مدرسه میشود، با محیطی سرشار از صدا، رنگ، پدیدههای مختلف و تجربههای تازه مواجه است. باید این تجربهها را در مسیر شناخت خدا و نعمتهای الهی قرار دهیم.
وی اضافه کرد: وقتی کودک با تفکر توحیدی تربیت شود و بفهمد که حیات، سلامت، غذا، تواناییهای جسمی، قدرت فکر و بسیاری از داشتههای او نعمتهای خداوند هستند، نگاه متفاوتی به زندگی پیدا میکند.
سماواتی اظهار کرد: نباید تصور کنیم که خداشناسی موضوعی است که باید آن را در سالهای بالاتر به کودک آموزش داد. سالهای نخست زندگی و دوران دبستان، دوره بسیار مهمی برای شکلگیری زیرساختهای فکری و اعتقادی کودک است. این زیرساختها بعدها به او کمک میکنند که در زندگی مسیر صحیح را انتخاب کند.
آزادی عمل کودک را جدی بگیریم
مرکز نظارت، ارزیابی، بازرسی و رسیدگی به شکایات دانشگاه آزاد اسلامی و هیأت امنا با اشاره به آموزههای امیرالمومنین درباره تربیت کودک گفت: توصیههای مهمی درباره نحوه رفتار با کودکان وجود دارد که باید آنها را مطالعه و در مدارس عملیاتی کنیم. یکی از توصیههای بسیار مهم، پرهیز از ملامت و سرزنش زیاد کودکان است.
سماواتی افزود: ملامتکردن مداوم باعث میشود کودک اعتمادبهنفس خود را از دست بدهد. این نکتهای است که امروزه در روانشناسی نیز بر آن تاکید میشود. عزتنفس یکی از پایههای مهم تربیت است و خانواده و مدرسه باید به آن توجه جدی داشته باشند.
وی تاکید کرد: کودک باید فرصت تجربهکردن داشته باشد. باید اجازه بدهیم پرسش کند، فکر کند، اشتباه کند و دوباره تلاش کند. اگر دائما او را سرزنش کنیم، عملا اعتمادبهنفس و انگیزه او را از بین میبریم.
عدالت در کلاس؛ همه دانشآموزان باید دیده شوند
سماواتی با تاکید بر نقش معلم در تحقق عدالت آموزشی گفت: معلم باید همه دانشآموزان را ببیند و صدای همه آنها را بشنود. نباید گروهی از دانشآموزان همیشه در مرکز توجه باشند و عدهای دیگر نادیده گرفته شوند.
وی افزود: حتی نوع چیدمان کلاس نیز میتواند بر این مسئله اثر بگذارد. عدالت یعنی همه دانشآموزان احساس کنند دیده میشوند و برای معلم اهمیت دارند.
رئیس مرکز نظارت و ارزیابی دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به تجربه برخی نظامهای آموزشی موفق اظهار کرد: در برخی کشورها، ملاک موفقیت فقط دانشآموز برتر نیست. عملکرد کل کلاس اهمیت دارد. دانشآموز قویتر باید به دانشآموزی که ضعیفتر است کمک کند و کار گروهی در نظام آموزشی تقویت شود.
سماواتی گفت: باید در مدارس سما، کار گروهی و روحیه همکاری را تقویت کنیم. بچهها باید یاد بگیرند که در یک تیم کار کنند، به یکدیگر کمک کنند و توانمندی خود را برای رشد جمع به کار بگیرند.
دانشآموز را فقط با نمره ارزیابی نکنیم
رئیس مرکز نظارت، ارزیابی، بازرسی و رسیدگی به شکایات دانشگاه آزاد اسلامی و هیأت امنا با تاکید بر اهمیت عملکرد جمعی دانشآموزان گفت: در نظام آموزشی نباید فقط به شاگرد اول و نمره اول توجه کنیم. میانگین عملکرد کلاس و رشد همه دانشآموزان اهمیت دارد.
وی ادامه داد: اگر دانشآموز قویتر بتواند به دانشآموز کماستعدادتر کمک کند، همه کلاس رشد میکند. این نگاه باید در مدارس سما تقویت شود و دانشآموزان با مفهوم کار تیمی و مسئولیت جمعی آشنا شوند.
وضعیت روحی دانشآموزان را رصد کنیم
سماواتی با اشاره به اهمیت مسائل روحی و رفتاری دانشآموزان گفت: باید وضعیت روحی و رفتاری دانشآموزان را درک کنیم. دانشآموزی که عزیزی را از دست داده، دانشآموزی که با مشکلات اقتصادی مواجه است یا کودکی که شرایط خانوادگی دشواری دارد، نیازمند توجه بیشتری است.
وی تاکید کرد: مربی و معلم باید این دانشآموزان را رصد کنند و آنها را رها نکنند. ممکن است یک دانشآموز به دلیل شرایطی که در زندگی دارد، نتواند مانند سایر دانشآموزان عملکرد داشته باشد. اینجا نقش معلم و مربی بسیار مهم است.
سماواتی با اشاره به آموزههای قرآن اظهار کرد: قرآن میفرماید اگر یک انسان را احیا کنید، گویی جامعهای را احیا کردهاید. نقطه مقابل آن نیز مهم است. اگر خداینکرده یک انسان را از مسیر انتخاب، رشد و خدمت به جامعه خارج کنیم و او در آینده به یک فرد آسیبزا تبدیل شود، در این اتفاق سهم خواهیم داشت.
یک رفتار کوچک میتواند سالها در ذهن کودک بماند
رئیس مرکز نظارت و ارزیابی دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به تاثیر رفتار معلم بر شخصیت دانشآموز گفت: رفتارهای کوچک عاطفی و تربیتی ممکن است آثار بسیار عمیقی بر ذهن کودک داشته باشند. یک برخورد نامناسب میتواند سالها در ذهن او باقی بماند.
وی افزود: در مقابل، احترامگذاشتن به کودک و شخصیتدادن به او نیز میتواند اثر ماندگاری داشته باشد. اگر به یک کودک احترام بگذاریم، او را با احترام خطاب کنیم و شخصیت او را به رسمیت بشناسیم، این رفتار در ذهن او باقی میماند.
او تصریح کرد: خود ما وقتی به دوران کودکیمان نگاه میکنیم، هنوز کسانی را که با ما بدرفتاری کردهاند به یاد داریم و از آنها خاطره خوبی نداریم. در مقابل، کسانی که به ما احترام گذاشتند و به شخصیت ما توجه کردند، هنوز در ذهن ما جایگاه مثبتی دارند.
سماواتی تشریح کرد: بنابراین معلم و مربی باید بداند که هر رفتار او ممکن است در شکلگیری شخصیت کودک اثر بگذارد. تعلیموتربیت فقط آن چیزی نیست که در کتاب درسی نوشته شده؛ رفتار معلم نیز خودش یک درس است.
محیط مدرسه باید بدن و ذهن کودک را فعال کند
مرکز نظارت، ارزیابی، بازرسی و رسیدگی به شکایات دانشگاه آزاد اسلامی و هیأت امنا با اشاره به اهمیت بازی و تحرک بدنی گفت: بازیها و امکانات تفریحی مدرسه باید بهگونهای طراحی شوند که همه ماهیچهها و تواناییهای جسمی کودک را درگیر کنند.
وی افزود: در بررسیهایی که از برخی مدارس خارج از کشور داشتم، دیدم وسایل بازی بهگونهای طراحی شدهاند که تعادل کودک، قدرت دست، عضلات بدن و حتی تواناییهای حرکتی مختلف او را تقویت میکنند.
او گفت: باید در مدارس سما نیز به این موضوع توجه کنیم و ترکیبی از بازیها و ابزارهای تفریحی را در محیط آموزشی قرار دهیم که کودک را از نظر جسمی و حرکتی توانمند کند.
سماواتی ادامه داد: حتی تمرینهایی مانند بالا رفتن از طناب یا فعالیتهایی که نیازمند حفظ تعادل هستند، میتوانند در رشد جسمی و اعتمادبهنفس کودک موثر باشند. محیط آموزشی باید خودش بخشی از فرایند تربیت باشد.
پرسشگری دانشآموز را سرکوب نکنیم
سماواتی با تاکید بر ضرورت تقویت پرسشگری بیان کرد: از پرسشهای دانشآموزان نباید نگران شویم. ممکن است برخی دانشآموزان سوالهای زیادی داشته باشند و حتی گاهی معلم را خسته کنند، اما این نشانه بدی نیست.
وی اضافه کرد: باید برای دانشآموزانی که پرسشهای بیشتری دارند، زمان و فرصت مناسبی فراهم کنیم. اگر امکان پاسخگویی به همه سوالها در زمان کلاس وجود ندارد، میتوان زمان مشخصی خارج از کلاس برای آنها در نظر گرفت.
او تاکید کرد: مهم این است که سوال کودک را سرکوب نکنیم. نباید پرسشگری را از بین ببریم. کودک باید احساس کند پرسیدن ارزشمند است و میتواند درباره موضوعات مختلف فکر کند و سوال بپرسد.
انتهای پیام/
نظر شما