به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از همدان؛ پشت عدد ۳۸۲ هزار کلنی زنبور عسل در استان همدان، تنها یک آمار کشاورزی قرار ندارد؛ بلکه شبکهای از زندگی روستایی، اشتغال خانوارها، اقتصاد خرد، حفظ تنوع زیستی و ظرفیت توسعه یک صنعت دانشبنیان نهفته است. زنبورداری در همدان سالهاست از یک فعالیت سنتی عبور کرده و به یکی از بخشهای قابل توجه اقتصاد کشاورزی استان تبدیل شده، اما آینده آن به میزان شناخت دقیق ظرفیتها و حرکت به سمت بهرهوری بیشتر وابسته است.
بر اساس آخرین آمار ثبتشده، استان همدان در پایان سال ۱۴۰۴ دارای ۲ هزار و ۲۷۷ بهرهبردار، ۳۸۲ هزار و ۴۵۵ کلنی زنبور عسل و تولید بیش از ۳ هزار و ۵۸۴ تن عسل بوده است. این ارقام نشان میدهد زنبورداری تنها یک فعالیت جانبی برای برخی روستاییان نیست، بلکه بخشی از زنجیره اقتصادی مناطق مختلف استان محسوب میشود.
میانگین تولید حدود ۹.۴ کیلوگرم عسل به ازای هر کلنی ثبتشده، تصویری کلی از وضعیت استان ارائه میدهد، اما بررسی دقیقتر شهرستانها نشان میدهد تفاوتهای مهمی در بهرهوری وجود دارد. تعداد کلنیها به تنهایی نمیتواند معیار موفقیت باشد؛ زیرا کیفیت مدیریت زنبورستان، شرایط اقلیمی، پوشش گیاهی، دسترسی به منابع گل، کوچ زنبورها و دانش بهرهبرداران، نقش تعیینکنندهای در میزان تولید دارد.
در این میان، نهاوند جایگاه ویژهای در نقشه زنبورداری همدان دارد. این شهرستان با ۴۹۲ بهرهبردار، ۱۲۰ هزار و ۶۳ کلنی و تولید بیش از یکهزار و ۳۳۶ تن عسل، رتبه نخست استان را در تعداد بهرهبردار، تعداد کلنی و میزان تولید به خود اختصاص داده است. این جایگاه نشان میدهد زنبورداری در نهاوند نه یک فعالیت پراکنده، بلکه بخشی از هویت اقتصادی منطقه است.
ملایر و تویسرکان نیز از دیگر شهرستانهای مهم این حوزه هستند. ملایر با ۸۷ هزار و ۶۸ کلنی و تویسرکان با ۷۵ هزار و ۵۱۶ کلنی، سهم قابل توجهی از تولید عسل استان را در اختیار دارند. نکته قابل توجه، تفاوت میان تعداد کلنی و میزان تولید است؛ به گونهای که تویسرکان با میانگین حدود ۹.۵ کیلوگرم تولید به ازای هر کلنی، عملکردی نزدیک به میانگین بالای استانی نشان میدهد، در حالی که ملایر با وجود تعداد بالای کلنی، میانگین پایینتری حدود ۶.۳ کیلوگرم ثبت کرده است.
این تفاوتها نشان میدهد سیاستگذاری در حوزه زنبورداری نباید تنها بر افزایش تعداد کلنیها متمرکز باشد. توسعه واقعی زمانی اتفاق میافتد که کیفیت تولید، کاهش تلفات، آموزش زنبورداران، اصلاح نژاد، بهبود تغذیه زنبورها و دسترسی به بازارهای بهتر نیز مورد توجه قرار گیرد.
زنبور عسل علاوه بر تولید عسل، نقشی فراتر در اقتصاد کشاورزی دارد. گردهافشانی توسط زنبورها بر افزایش عملکرد بسیاری از محصولات کشاورزی اثرگذار است و از این منظر، حمایت از زنبورداری تنها حمایت از تولید یک محصول غذایی نیست، بلکه سرمایهگذاری بر پایداری بخش کشاورزی محسوب میشود.
همدان با تنوع اقلیمی، مناطق کوهستانی، دشتهای کشاورزی و پوشش گیاهی متنوع، ظرفیت مناسبی برای توسعه این صنعت دارد. با این حال، زنبورداران استان مانند بسیاری از فعالان این بخش در کشور با چالشهایی مانند تغییرات اقلیمی، کاهش منابع گیاهی، افزایش هزینههای تولید، بیماریهای زنبورستانها و نوسانات بازار مواجه هستند.
سرشماری جدید زنبورستانها از مهرماه میتواند فرصتی برای بازنگری در سیاستهای حمایتی باشد. داشتن آمار دقیق از تعداد واقعی کلنیها، پراکندگی زنبورستانها، میزان تولید و وضعیت بهرهبرداران، شرط نخست برای برنامهریزی درست است. بدون داده دقیق، حمایتها ممکن است به شکل عمومی و غیرهدفمند توزیع شود و ظرفیتهای واقعی مناطق به درستی دیده نشود.
یکی از مسیرهای مهم آینده، حرکت از فروش سنتی عسل به سمت ایجاد زنجیره ارزش است. عسل بستهبندیشده با برند منطقهای، محصولات فرآوریشده زنبور مانند ژل رویال، گرده گل، موم و سایر فرآوردهها میتواند ارزش اقتصادی بیشتری برای تولیدکنندگان ایجاد کند.
استان همدان در حوزه محصولات کشاورزی و غذایی ظرفیتهای متنوعی دارد، اما چالش اصلی بسیاری از این محصولات، فاصله میان تولید و بازار است. زنبورداری نیز اگر تنها به فروش عسل خام محدود بماند، بخش مهمی از ارزش اقتصادی خود را از دست خواهد داد.
پنج تا ۱۰ سال آینده میتواند دوره تعیینکنندهای برای صنعت زنبورداری همدان باشد. اگر آمار دقیق، آموزش تخصصی، حمایت هدفمند، توسعه فرآوری و بازاریابی حرفهای در کنار هم قرار گیرد، این صنعت میتواند از یک فعالیت روستایی به یکی از پایههای اقتصاد سبز استان تبدیل شود.
۳۸۲ هزار کلنی زنبور عسل در همدان در واقع ۳۸۲ هزار واحد تولیدی زنده هستند که هرکدام بخشی از اقتصاد، محیط زیست و امنیت غذایی استان را نمایندگی میکنند. آینده این صنعت نه فقط به تعداد زنبورها، بلکه به میزان توانایی مدیریت، دانش و ارزشآفرینی انسانهایی بستگی دارد که پشت این کلنیها ایستادهاند.
خبرنگار: ندا ترابی
انتهای پیام./
نظر شما