در هیاهوی تقویم‌های مدرن و مناسبت‌های وارداتی، پنجم اسفند آرام و نجیب از راه می‌رسد؛ با نامی کهن و ریشه‌دار: سپندارمذگان. جشنی که از دل تاریخ ایران‌زمین برمی‌خیزد و روایتگر عشقی است عمیق، بی‌ادعا و ماندگار؛ اما همین آرام و نجیب بودنش او را گاهی تبدیل به روز فراموش شده‌ای در دل تاریخ می‌کند.

سپندارمذ، در فرهنگ ایران باستان، نماد زمین است؛ همان مادری که بی‌چشم‌داشت می‌بخشد، می‌رویاند و پناه می‌دهد.

عشقی که در این روز گرامی داشته می‌شد، تنها میان دو قلب پر از عشق خلاصه نمی‌شد؛ بلکه پیوندی بود میان انسان و زمین، میان مهر و مسئولیت، میان دوست داشتن و پاسداشت.

در ایران باستان زنان و مردان تفاوتی نداشتند و بر خلاف جنگ‌های جنسیت زده‌ی این روزها قصه‌ی عشق به گونه‌ای دیگر روایت می‌شد. ایرانیان باستان در این روز زنان را که نماد مهر بودند را ارج می‌نهادند و با هدیه و احترام، عشق را نه در کلمات که در رفتار و با عمق جان معنا می‌کردند.

سپندارمذگان یادآور این حقیقت است که عشق، پیش از آن‌که شعاری کلامی و عاشقانه باشد، یک خصلت اخلاقی است؛ فروتنی، وفاداری و مراقبت است.عشقی که نمایش گذاشته نمی‌شد، اما پرستیده می‌شد، پرستیدنی از جنس واقعیت و صداقت.

امروز، در جهانی که گاه مفهوم عشق به ظواهر خلاصه می‌شود، سپندارمذگان فرصتی است برای بازگشت به ریشه‌ها. برای یادآوری اینکه دوست داشتن، مسئول بودن است، صداقت و مهر است. سپندارمذگان یادآور فرهنگی است که عشق را نه در هیاهو، که در عمق سکوت و تعهد می‌جست. عشقی که با خریدن و نمایش دادن تعریف نمی‌شد، بلکه با ماندن، صبور بودن و حرمت نگه داشتن معنا پیدا می‌کرد. فرهنگی که دوست داشتن را مسئولیتی مشترک می‌دانست، نه رقابتی برای دیده شدن در میان چشم‌های آدم‌ها.

شاید زمان آن رسیده باشد که پنجم اسفند را دوباره از غبار فراموشی بیرون بیاوریم؛ نه برای رقابت با تقویم‌های دیگر، بلکه برای آشتی با ریشه‌های خودمان. برای آن‌که ریشه‌های ایرانی بودن و تاریخ غنی و با اصالتمان را برای خودمان حفظ کنیم و یادمان بیاید ما از جنس مردمانی در تاریخ هستیم که جهان هرگز همانند آنها ندیده است، انسان‌هایی شجاع، دلیر و عاشق.

برای آن‌که یادمان بماند عشق در این سرزمین، پیش از آن‌که یک مناسبت باشد، یک شیوه‌ی زیستن بوده است؛ برای آن‌که بدانیم این خاک و تاریخ غنی بزرگترین سرمایه‌ی ما است.

سپندارمذگان فقط یک روز معمولی در تقویم نیست؛ یادآور هویتی است که قرن‌ها پیش، عشق را با فرهنگ و اخلاق درآمیخته بود.

نویسنده و فعال رسانه‌ای*

انتهای پیام/