به گزارش خبرنگار اجتماعی ایسکانیوز، جنگ‌ها تنها در میدان نبرد پایان نمی‌یابند؛ میراث شوم مهمات نظامی و تخریب زیرساخت‌های صنعتی، تا سال‌ها در لایه‌های پنهان خاک و اعماق سفره‌های زیرزمینی باقی می‌ماند. نفوذ ترکیبات آروماتیک و آلاینده‌های شیمیایی به چرخه زیست، چالشی است که هوشیاری مضاعف نهادهای نظارتی را می‌طلبد. در شرایطی که تخریب مخازن سوخت و انفجارهای پیاپی، دغدغه‌های جدی پیرامون سلامت محصولات کشاورزی و آب شرب ایجاد کرده، سازمان حفاظت محیط‌زیست به عنوان دیده‌بان سلامت زمین، وظیفه‌ی اجرای فرآیند پایش دقیق مناطق آسیب‌دیده را برعهده خود می‌بیند. برای به دست دادن نمایی روشن از وضعیت تاب‌آوری محیط‌زیستی کشور در برابر حملات دشمن ضرورت دارد تا اقدامات انجام شده برای مهار «غبار جنگ» و پایش فلزات سنگین و ترکیبات نفتی مورد واکاوی قرار گیرد. در گفتگوی پیش رو ابعاد فنی پایش‌های انجام شده و مسئولیت نهادهای متولی در صیانت از امنیت غذایی و سلامت عمومی مورد کنکاش قرار گرفته است.

در ادامه گفتگوی ایسکانیوز با شینا انصاری معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست را بخوانید.

ردپای آلاینده‌های نفتی در خاک مناطق عملیاتی

انصاری در پاسخ به اینکه آیا آزمایش‌های سم‌شناسی روی محصولات مزارع پیرامون مناطق عملیاتی انجام شده، گفت: در پی حملات موشکی به مناطق صنعتی و زیرساخت‌ها، سازمان حفاظت محیط‌زیست بلافاصله اقدام به نمونه‌برداری از خاک کرده است. با توجه به نوع زیرساخت‌های آسیب‌دیده، تمرکز اصلی ما بر آلاینده‌های آلی فرار نفتی نظیر BTEX، ترکیبات حلقوی آروماتیک PAH و کل ترکیبات نفتی TPH بوده که در برخی مناطق، آلودگی بالایی رصد شده است. این پایش‌ها به صورت دوره‌ای ادامه دارد تا از روند کاهش غلظت آلاینده‌ها اطمینان حاصل شود.

او با طرح اینکه وظایف قانونی در تامین امنیت غذایی تفکیک شده، اضافه کرد: بررسی محصولات کشاورزی از لحاظ سلامت و تعیین میزان حداکثر باقیمانده مجاز آلاینده‌ها بر عهده وزارت بهداشت است که با همکاری نهادهای مرتبط صورت می‌پذیرد. همچنین طبق قانون حفاظت از خاک، پایش کیفیت خاک‌های کشاورزی برای تولید محصول سالم بر عهده وزارت جهاد کشاورزی است و سازمان محیط‌زیست در این مسیر همکاری لازم را با وزارتخانه‌های متولی در دستور کار دارد.

رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست درخصوص احتمال وجود جیوه و نیتروگلیسیرین در مناطق اظهار کرد: نکته قابل توجه این است که در مهمات مدرن امروزی معمولا جیوه کمتر استفاده می‌شود و نیتروگلیسیرین نیز ماده اصلی انفجاری محسوب نمی‌شود.

سلامت سفره‌های آب زیرزمینی در مجاورت انبارهای نفت

وی با بیان اینکه مسئولیت حفاظت از کیفیت چاه‌های آب شرب بر عهده وزارت نیرو است گفت: با این حال، سازمان حفاظت محیط‌زیست در اقدامی پیش‌دستانه، پایش آلاینده‌های PAH و BTEX را در چاه‌ها و آب آشامیدنی مناطق صنعتی و حومه آن انجام داده است. به طور مثال در نزدیک‌ترین چاه‌های مجاور انبار نفت فردیس و شهران، خوشبختانه هیچ‌گونه آلودگی به ترکیبات مذکور مشاهده نشده است.

انصاری درباره‌ی چگونگی مدیریت پاک‌سازی زیستی خاک‌های آلوده عنوان کرد: موضوع احتمال آلودگی منابع آب و خاک بر اساس استانداردهای محیط‌زیستی توسط ادارات کل استانی در حال بررسی است. لازم به ذکر است که طبق قانون، مسئولیت کنترل و کاهش آلودگی ناشی از حوادث اخیر در مخازن سوخت، شامل حذف منشا آلودگی و جبران خسارت وارده به خاک، بر عهده وزارت نفت است که باید تحت نظارت این سازمان انجام شود.

آزبست و معمای مراجعات ریوی در مناطق جنگی

رییس سازمان حفاظت محیط‌زیست در واکنش به اینکه چرا با وجود پخش ذرات معلق حاوی آزبست و بقایای شیمیایی مهمات نظامی دشمن، پروتکل‌های سخت‌گیرانه برای استفاده از ماسک در مناطق آواربرداری اجرا نمی‌شود، اظهار کرد: نظارت بر رعایت نکات ایمنی حین کار و استفاده از تجهیزات ایمنی بر عهده بهداشت شغلی در وزارت بهداشت است. توصیه می‌شود در مواردی که احتمال وجود آزبست در ساختمان‌های قدیمی وجود دارد، حتما از ماسک‌های محافظتی استفاده شود.

وی با بیان اینکه بیماری‌های مرتبط با آزبست پیامدی بلندمدت دارند، گفت: بروز بیماری‌هایی نظیر آزبستوزیس که باعث تخریب بافت ریه می‌شود، در کوتاه‌مدت قابل ردیابی نیست و نمی‌توان ارتباط منطقی بین تماس لحظه‌ای و بروز سریع بیماری تعریف کرد. وزارت بهداشت نهاد صلاحیت‌دار برای اظهار نظر درباره تأثیر غبار جنگ بر افزایش مراجعات بیمارستانی است.

خطر زایش کانون‌های جدید ریزگرد در مناطق آسیب‌دیده

انصاری در پاسخ به اینکه تخریب پوشش گیاهی چقدر خطر بیابان‌زایی و ایجاد کانون‌های جدید ریزگرد را افزایش داده، گفت: برای پاسخ دقیق به این سوال، داشتن داده‌های مربوط به مکان و وسعت دقیق مناطق هدف قرار گرفته ضروری است که در حال حاضر چنین داده‌ای در دسترس نیست. با این وجود، در صورتی که منطقه‌ای وسیع با تراکم پوشش گیاهی مورد اصابت قرار گرفته باشد، امکان وقوع بیابان‌زایی وجود دارد؛ چرا که این پدیده به معنای تخریب هم‌زمان سه رکن اصلی یعنی آب، خاک و پوشش گیاهی است.

وی با بیان اینکه تخریب پوشش گیاهی باعث از دست رفتن سد طبیعی زمین می‌شود اضافه کرد: فشرده شدن خاک در اثر حملات سنگین، موجب کاهش نفوذپذیری آب و خشک شدن سطحی زمین می‌گردد. این اتفاق با از بین بردن پایداری خاک و قطع چرخه نفوذ آب، نه تنها باعث تبدیل مناطق آسیب‌دیده به بیابان می‌شود، بلکه با ایجاد کانون‌های جدید گردوغبار، مشکلاتی ایجاد می‌کند که اثرات محیط‌زیستی آن حتی پس از پایان درگیری‌ها در منطقه باقی خواهد ماند.

رییس سازمان حفاظت محیط‌زیست درباره مسوولیت قانونی نهادها در قبال تخریب خاک اظهار کرد: فشرده شدن خاک از مصادیق عینی تخریب محسوب می‌شود که بر اساس قانون حفاظت از خاک، وزارت جهاد کشاورزی متولی اصلی رسیدگی به آن است. همچنین موضوع دریافت اعتبار برای «ترمیم اکولوژیک» مناطق آسیب‌دیده و بازسازی پوشش گیاهی باید از سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور استعلام شود.

او با طرح لزوم صیانت از زیرساخت‌های زیستی در کنار سازه‌های بتنی خاطرنشان کرد: اولویت کنونی، پایش دقیق تغییرات ساختاری در زیست‌بوم‌های حساس است تا از تبدیل شدن این مناطق به کانون‌های فعال ریزگرد جلوگیری شود. سازمان حفاظت محیط‌زیست با تمام توان نظارتی خود، روند بازیابی این زمین‌ها را دنبال خواهد کرد.

انتهای پیام/