به گزارش خبرنگار ورزشی ایسکانیوز، جام جهانی معمولاً پیش از شروع رسمی‌اش، با قرعه‌کشی، بحث درباره مدعیان و شمارش معکوس برای بازی افتتاحیه وارد فضای عمومی می‌شود. اما این دوره، فقط با نام تیم‌ها و برنامه بازی‌ها توضیح داده نمی‌شود. جام جهانی ۲۰۲۶ از همان ابتدا با یک تغییر بزرگ معرفی شده است: افزایش تعداد تیم‌ها و مسابقات. همین تغییر، شکل تورنمنت را عوض می‌کند. دیگر با جامی فشرده‌تر و محدودتر روبه‌رو نیستیم؛ با مسابقاتی طرفیم که گسترده‌تر شده، مسیر طولانی‌تری دارد و تیم‌های بیشتری را وارد قاب اصلی فوتبال جهان می‌کند.

این گسترش، فقط عدد نیست. ۴۸ تیم یعنی کشورهای بیشتری درگیر جام می‌شوند، بازارهای بیشتری پای مسابقات می‌آیند و هواداران بیشتری خودشان را بخشی از تورنمنت می‌دانند. اما همین افزایش، پرسش‌های تازه‌ای هم می‌سازد. آیا جام بزرگ‌تر، جذاب‌تر می‌شود؟ آیا کیفیت بازی‌ها در مرحله گروهی افت می‌کند؟ آیا مدعیان راحت‌تر از قبل از گروه بالا می‌آیند یا تعداد بیشتر تیم‌ها، احتمال دردسر را بالا می‌برد؟ پاسخ قطعی این سؤال‌ها قبل از شروع بازی‌ها ممکن نیست، اما روشن است که جام جهانی ۲۰۲۶ با همان معیارهای قبلی خوانده نمی‌شود.

برای مخاطب ایرانی هم این جام از همان ابتدا چند لایه دارد. یک لایه، مسیر تیم ملی ایران است؛ گروه، بازی اول، احتمال صعود و قضاوتی که خیلی زود شکل می‌گیرد. اما لایه مهم‌تر، خود تورنمنت است. این دوره فقط جام جهانی ایران نیست؛ جامی است که قرار است درباره آینده فرمت مسابقات، سهم تیم‌های تازه، ظرفیت میزبانی مشترک و فرسایش ناشی از تعداد زیاد بازی‌ها هم قضاوت شود. اگر جام خوب پیش برود، افزایش تیم‌ها به‌عنوان گسترش طبیعی فوتبال جهانی دیده می‌شود. اگر بازی‌های کم‌کیفیت زیاد شود یا تورنمنت کش‌دار به نظر برسد، همین فرمت تازه زیر سؤال می‌رود.

جامی بزرگ‌تر از حافظه قبلی

جام جهانی برای سال‌ها با عدد ۳۲ شناخته می‌شد. گروه‌ها روشن بودند، مسیر صعود قابل فهم بود و بعد از سه بازی، بخشی از تیم‌ها کنار می‌رفتند و تورنمنت به مرحله حذفی می‌رسید. در دوره تازه، تعداد تیم‌ها بیشتر شده و مرحله حذفی هم زودتر گسترده می‌شود. این یعنی جام، زودتر از همیشه وارد محاسبه می‌شود؛ نه فقط برای تیم‌های مدعی، بلکه برای تیم‌هایی که ممکن است با رتبه سوم هم شانس ادامه مسیر داشته باشند.

این تغییر، نوع نگاه به بازی‌های گروهی را هم عوض می‌کند. در گذشته، یک شکست در بازی اول می‌توانست برای بسیاری از تیم‌ها بحران جدی بسازد. حالا مسیرها متنوع‌تر شده، اما همین تنوع الزاماً کار را ساده‌تر نمی‌کند. تیم‌ها ممکن است تا روز آخر گروه درگیر تفاضل گل، مقایسه با گروه‌های دیگر و انتظار برای نتیجه مسابقات همزمان باشند. جام جهانی بزرگ‌تر، محاسبات بیشتری هم با خود می‌آورد.

از زاویه فنی، تیم‌های بزرگ شاید در نگاه اول مسیر امن‌تری داشته باشند. تعداد تیم‌های بیشتر می‌تواند فاصله کیفی بعضی مسابقات را افزایش دهد. اما تجربه جام جهانی نشان داده بازی آسان روی کاغذ، همیشه آسان در زمین نیست. تیم‌های کوچک‌تر معمولاً با انگیزه‌ای متفاوت وارد تورنمنت می‌شوند. برای بعضی کشورها، همین حضور در جام جهانی نقطه عطف است؛ برای بعضی دیگر، گرفتن یک امتیاز از تیم بزرگ می‌تواند تاریخی شود. این انگیزه، مخصوصاً در بازی‌های اول، می‌تواند نظم مدعیان را به هم بزند.

سه میزبان، یک جام پراکنده

ویژگی مهم دیگر این دوره، میزبانی مشترک سه کشور است. جام جهانی در آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار می‌شود؛ سه کشور با فاصله‌های جغرافیایی، فرهنگ ورزشی و ظرفیت‌های اجرایی متفاوت. این میزبانی مشترک، تورنمنت را از حالت متمرکز خارج می‌کند. در بعضی دوره‌ها، جام جهانی به یک کشور و حال‌وهوای واحد گره می‌خورد. این بار با نقشه‌ای وسیع‌تر روبه‌رو هستیم؛ شهرهایی که هرکدام بخشی از جام را می‌سازند، اما مرکز واحدی برای کل تورنمنت وجود ندارد.

این پراکندگی می‌تواند مزیت باشد. جام جهانی در چند بازار بزرگ دیده می‌شود، شهرهای بیشتری درگیر مسابقات می‌شوند و امکان حضور طیف گسترده‌تری از هواداران فراهم می‌شود. در عین حال، فاصله‌ها و سفرها بخشی از داستان خواهند بود. تیم‌ها فقط با حریفانشان روبه‌رو نیستند؛ با برنامه سفر، تغییر آب‌وهوا، تفاوت ساعت و جابه‌جایی میان شهرهای دور از هم هم مواجه‌اند. در جامی با ۱۰۴ مسابقه، مدیریت همین جزئیات می‌تواند تفاوت بسازد.

برای تماشاگر جهانی هم این پراکندگی اهمیت دارد. جام جهانی ۲۰۲۶ احتمالاً بیشتر از هر دوره دیگری از مسیرهای مختلف مصرف می‌شود؛ تلویزیون، پخش آنلاین، خلاصه‌ها، شبکه‌های اجتماعی، گزارش‌های لحظه‌ای و روایت‌های شهری. هر مسابقه فقط در ورزشگاه رخ نمی‌دهد. خیلی از بازی‌ها با چند صحنه، چند آمار و چند واکنش در حافظه مخاطب باقی می‌مانند. هرچه حجم مسابقات بیشتر شود، انتخاب مخاطب هم جدی‌تر می‌شود. همه نمی‌توانند همه چیز را ببینند. جام بزرگ‌تر، تماشاگر گزینشگرتر می‌سازد.

شروعی برای سنجش یک فرمت

بازی افتتاحیه فقط شروع یک تورنمنت نیست؛ آغاز قضاوت درباره فرمت تازه هم هست. از روز اول، نگاه‌ها دنبال این خواهد بود که آیا جام ۴۸ تیمی ریتم لازم را دارد یا نه. آیا تیم‌های تازه‌وارد کیفیت مسابقات را پایین می‌آورند یا داستان‌های جدید می‌سازند؟ آیا تعداد بالای بازی‌ها شور جام را بیشتر می‌کند یا مخاطب را خسته‌تر؟ این پرسش‌ها در طول تورنمنت جواب می‌گیرند، نه در بیانیه‌های پیش از شروع.

برای تیم‌های مدعی، این جام آزمون دیگری هم دارد. در تورنمنتی طولانی‌تر، فقط کیفیت یازده نفر اصلی کافی نیست. عمق نیمکت، مدیریت انرژی، چرخش بازیکنان و حفظ تمرکز در مسیر طولانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. تیمی که می‌خواهد تا پایان بماند، باید برای چند مرحله آماده باشد؛ نه فقط برای شروع خوب. در جامی با بازی‌های بیشتر، فرسایش هم یکی از حریفان پنهان است.

برای تیم‌های متوسط و کمترشناخته‌شده، فرصت بزرگ‌تر شده است. آن‌ها شاید شانس قهرمانی نداشته باشند، اما می‌توانند داستان بسازند؛ با یک صعود، یک برد غیرمنتظره، یا حتی مقاومتی که مسیر یک مدعی را سخت کند. جام جهانی همیشه به همین داستان‌های فرعی زنده بوده است. تفاوت این دوره آن است که تعداد این روایت‌ها بیشتر می‌شود و رسانه‌ها باید میان آن‌ها انتخاب کنند.

جام جهانی ۲۰۲۶ قبل از سوت اول، خودش را به‌عنوان آزمون مقیاس معرفی کرده است. فوتبال جهان می‌خواهد بزرگ‌تر دیده شود، کشورهای بیشتری را وارد صحنه کند و بازار وسیع‌تری بسازد. اما بزرگی به‌تنهایی کیفیت نمی‌آورد. از فردا، زمین مسابقه مشخص می‌کند این گسترش چقدر به سود فوتبال بوده است. جام جهانی تازه، پیش از آنکه قهرمانش را بشناسد، باید ثابت کند شکل تازه‌اش ارزش این همه وسعت را داشته است.

انتهای پیام/