به گزارش ایسکانیوز، فعالان محیطزیست همواره مسافرت هوایی را تهدیدی برای آب و هوای جهانی تلقی میکنند. در سراسر جهان، در هر سال، جتهای تجاری حدود 700 میلیون تن دیاکسیدکربن را در جو زمین رها میکنند. اتفاقی که منجر شد روزنامه نیویورکتایمز چندی پیش با تیتر «بزرگترین گناه کربنی شما مسافرت هوایی است» به بررسی این اتفاق بپردازد. اما مطالعات نشان میدهند بدنامی سفرهای هوایی به عنوان بزرگترین تولید کننده دیاکسیدکربن تنها یک «رد گم کردن» است.
در واقع، اگر براساس میزان مسافت و تعداد مسافر محاسبه کنیم، جتهای مسافری به میزان قابلتوجهی کارآمدتر از اتومبیلها هستند. اگر نگران این هستید که با مسافرت هوایی از تهران به مشهد به انتشار دیاکسیدکربن متهم شوید، نگران نباشید! این مسافرت کمتر از تردد شما میان منزل تا محل کار با اتومبیل آلایندگی خواهد داشت.
تصویر بزرگ و کوچک
دو راه برای بررسی میزان انتشار دیاکسیدکربن توسط هواپیماهایی که از سوختهای جت معمول استفاده می کنند وجود دارد. برای تصویر سیستماتیک بزرگ، میتوانیم میزان سوخت مصرف شده در صنعت هوایی را تقسیم بر فرمول تعداد مسافر در هر 1.6 کیلومتر کنیم تا سهم هر مسافر از مسافرتهای هوایی به دست آید. یا بررسی کنیم که اگر به جای مسافرت، در خانه میماندیم میزان دیاکسیدکربن تولید شده چه کاهشی را به خود می دید.
اما راه دوم یا تصویر کوچکی که وجود دارد، این است که تحقیقات و آمار و ارقام نشان داده اند جتهای مسافری از نظر بهرهوری و انتشار گاز CO2 در هر کیلومتر بسیار به صرفه تر از اتومبیل ها هستند.
رشد سریع صنعت هوانوردی
همیشه هم این طور نبوده است، با توجه به گزارش های اخیر از دانشگاه میشیگان، در سال 1970، هواپیماها در مقایسه با اتومبیلها دو برابر سوخت مصرف می کردند. طبق این گزارش، با در نظر گرفتن تعداد مسافران، مسافت پرواز و کل انرژی مصرف شده میتوان نتیجه گرفت که در آن زمان، برای حمل هر نفر، 10 هزار و 185 BTU انرژی به ازای هر مسافردر هر 1.6 کیلومتر مصرف می شده است. (BTU یک واحد حرارتی در بریتانیاست که نشاندهنده مقدار انرژی مصرف شده برای گرم کردن حدود نیملیتر آب به میزان یک درجه فارنهایت است). اما این آمار برای وسایل نقلیه سبک مانند اتومبیل، تجهیزات ورزشی، وانت ، سواری و کامیون حدود 5 هزار و 67 BTU بهازای هر مسافر در هر 1.6 کیلومتر، یعنی تقریبا نصف مصرف هواپیماها بوده است و این یعنی امتیاز اول برای اتومبیل ها در آن دوره.
از آن زمان، مصرف سوخت خودرو تا سال 2010 به طور پیوسته از 20.9 به 13.1 لیتر در هر 100 کیلومتر بهبود یافته است. از سوی دیگر این روزها تردد خودروهای تکسرنشین به شدت افزایش یافته است، در حالی که در سال 1970، هر خودروی در تردد، حمل 1.9 نفر را برعهده داشت. اما طبق آخرین آمار در سال 2010، به لطف ترددهای تکسرنشین رو به افزایش، متوسط حمل افراد در هر سفر به 1.4 نفر کاهش یافت. در عین حال، با بهبود مصرف سوخت در اتومبیل های جدید، مقدار مصرف آن ها از سال 1970 تا 2010، حدود 17 درصد کاهش داشته است.
بهبود چشمگیر جتها
هواپیماها، از سوی دیگر، گام های بزرگی را در جهت بهرهوری بهتر سوخت و میزان مسافر از سال 1970 تا به امروز برداشته اند. در طی این سال ها، موتورهای پر سروصدا و تشنه سوخت توربوجت با موتورهای توربوفن دور بالا و بسیار به صرفه در مصرف سوخت جایگزین شده اند. این در حالیاست که بهبود آیرودینامیکی و استفاده از فیبرکربن، آنها را بسیار سبکتر و کارآمدتر کرده است. بهطور مثال، مصرف آخرین Boeing 787، 50 درصد کمتر از مدل 707 است که از موتورهای توربوجت دهه 60 بهره میبرد. علاوه بر این، خطوط هوایی ظرفیت حمل بار خود را به طور چشمگیری افزایش دادهاند، مساله ای که اغلب مسافران هوایی میتوانند به آن اذعان کنند.
قبل از دوران مقرراتزدایی در سال 1970، جتها معمولا با نیمی از ظرفیت باری خود پرواز میکردند. اما در سال 2007، این میزان به 70 درصد و امروزه با افزوده شدن شرایط حمل حیوانات و خودرو به 83 درصد رسیده است.
بهطور کلی، ترکیب فناوری توسعه یافته و هواپیماهای شلوغتر، مصرف انرژی هواپیماها را به طرز چشمگیری تا 74 درصد کاهش داده و آن را به 2 هزار و 691 BTU به ازای هر مسافر در هر 1.6 کیلومتر رسانده است. این کاهش مصرف در هواپیماها در مقایسه با خودروها 57 درصد بیشتر بوده است. در این بخش می توان برتری کامل را به نام هواپیما ثبت کرد.
امتیاز سرعت
کارایی جتهای خصوصی شگفتآور است، ضمن اینکه از سرعتی معادل 10 برابر اتومبیلها بهره میبرند. قوانین فیزیک ثابت کردهاند که هواپیماها برای سرعت گرفتن به انرژی بسیار بیشتری نیاز دارند. انرژی که هواپیما برای شکستن فشار هوا نیاز دارد به صورت مربع کامل بالا میرود. در نتیجه، برای دو برابر شدن سرعت هواپیما به 4 برابر انرژی نیاز است. طبق این تئوری اگر هواپیمایی بخواهد با 10 برابر سرعت حرکت کند به 100 برابر انرژی نیازمند است.
در عین حال، جتهای تجاری با بهره بردن از سایزهایی بسیار بزرگ و میزان کشش کمتر در سطح زمین، قادرند با 10 برابر سرعت نسبت به اتومبیل ها و با صرف انرژی کمتر به ازای هر مسافر در هر 1.6 کیلومتر حرکت کنند.
آیا خودرویی وجود دارد که توان رقابت با هواپیما را داشته باشد؟
1 - اگر قصد داشته باشید بهرهوری مسافرت هوایی را روی زمین پیاده کنید، باید خودرویی داشته باشید که به ازای هر 53 کیلومتر، 4.5 لیتر سوخت مصرف کند. آن هم در صورتی که به طور میانگین علاوهبر شما، 0.4 نفر در هر خودرو سوار باشند.
2 - اگر به تنهایی رانندگی می کنید، به خودرویی نیاز دارید که در هر 100 کیلومتر تنها 6 لیتر بنزین مصرف کند که این قاعده به جز در Toyota Prius در هیچ یک از خودروهای گازسوز وجود ندارد.
3 – میتوانید با خودرویی که مصرف سوخت آن 13.5 لیتر در هر 100 کیلومتر است، در صورتی که 1.2 نفر ظرفیت اضافه داشته باشد، به تردد بپردازید.
خودروهای هیبرید، رقیبان سرسخت جتهای تجاری
حالت بهتر، استفاده از یک خودروی هیبرید است که تقریبا 3 تا 4 برابر کارآمدتر از خودروهای گازسوزند. با استفاده از این خودروها حتی اگر تکسرنشین هم باشید، به سادگی می توانید کارآمدترین جت تجاری دنیا را از نظر میزان آلایندگی و تولید کربن شکست دهید. خودروی هفتسرنشین Tesla مدل X، میتواند لقب کارآمدترین خودروی دنیا از نظر میزان مصرف انرژی را به خود اختصاص دهد. استفاده از این خودرو بهازای هر مسافر در هر 1.6 کیلومتر، برابر با یک جت تجاری با 787 صندلی پر از مسافر است.
نتیجه ای منطقی
در این که امروزه مسافرت با جتهای تجاری سریعترین و کارآمدترین نوع مسافرت است که از آلایندگی کمتری در مقایسه با سفر با اتومبیل برخوردار است، هیچ شکی نیست. اشارهها و بدگمانیها به مسافرت هوایی ذاتا به دلیل تولید کربن آن نیست. مشکل این است که جتهای تجاری به طرز چشمگیری سریع، کارآمد و برای مسافرت در مسیرهای طولانی ارزان و راحتاند. اینها دلایلی هستند که استفاده از این نوع جتها را روزبهروز افزایش می دهند. شاید تیتر نیویورکتایمز را بتوانیم این گونه اصلاح کنیم: «بزرگترین گناه کربنی شما مسافرت است.»
منیع: دنیای خودرو
20101
