تهران- ایسکانیوز: هیات نظارت بر مطبوعات هیاتی 7 نفره است که طبق قانون مطبوعات باید یا منتصب شوند یا انتخاب شوند. یکی از این اعضا باید از قوه قضائیه معرفی شود که در حال حاضر 8 سال متمادی یک فرد است. یک نفر هم وزیر فرهنگ یا نماینده او که معمولا وزیر فرهنگ معاون مطبوعاتی خود را به این هیات می فرستد. زمانی که انتظامی نماینده مدیران مسئول در این هیات بود وزیر فرهنگ خودش در جلسات هیات نظارت بر مطبوعات شرکت می کرد و انتظامی هم به عنوان نماینده مدیر مسئول بود. یکی دیگر از اعضا اساتید دانشگاه است. یک نفر از اعضا نیز از اساتید حوزه علمیه است که انتخابش با خود حوزه است. یکی هم از شورای عالی انقلاب فرهنگی معرفی می شود.

وقتی بررسی می کنیم می بینیم که اکثر اعضای این گروه 7 نفره از جناح اصولگرا هستند، مگر اینکه در دولتی باشد که مثل دولت روحانی معتدل باشد. در این شرایط وزیر ارشاد به نوعی فردی معتدل است، نماینده مدیران مسئول هم فردی است که از مدیران مسئول حمایت می کند و نماینده وزارت علوم نیز در دولت است و حرفها و نظر دولت را منتقل می کند. سه نفر دیگر نیز از طیف اصولگرایان هستند. در این میان فردی که از مجلس می آید، اگر با گروه دولتی ها باشد وضعیت به گونه ای دیگر می شود و اگر با گروه مقابل باشد شرایط به شکل دیگری رقم می خورد. بنابراین دلیل اینکه بحث نماینده مجلس در هیات نظارت بر مطبوعات اینقدر مهم شده اینست که آقایان می خواهند به گونه ای بیایند که فضا را در دست خود بگیرند.

در این میان بررسی وظایف هیات نظارت بر مطبوعات خالی از لطف نیست؛ " نظارت و دفاع از مطبوعات کشور در زمینه تامین آزادی های مصرح در قانون اساسی و سایر قوانین و حمایت از تشکل های صنفی در مطبوعات و رسانه ها. "

هیات نظارت دو وظیفه دیگر هم دارد؛ یکی در مورد حدودی است که بر مطبوعات جاری می شود، یعنی جرم های مطبوعاتی. یک وظیفه دیگر در مورد حمایت از امور مطبوعات است. در سالهای گذشته وظایفی که وظایف حمایتی از مطبوعات بوده تقریبا در هیات نظارت بر مطبوعات فراموش شده و این هیات تصورش این بوده که فقط باید به حدود رسیدگی کند.

علی مطهری نماینده مردم تهران در مجلس و ناظر مجلس در هیات نظارت بر مطبوعات در سال 1390 مصاحبه ای کرد که فضای مطبوعات را به خوبی نشان می داد. او می گوید:"در هیات نظارت می گویند این روزنامه یا این مجلس با یک آقایی که در فتنه اخیر بوده مصاحبه کرده است. بنابراین این نشریه باید توقیف شود. در هیات نظارت جرم را تعیین می کنند و این خودش یعنی جرم، زیرا برای خودشان جایگاه قضاوت هم قائلند." مطهری همچنین می گوید:"ما می گوییم این مخالف آزادی بیان است. اگر اینطور باشد کسی در این مملکت نباید صحبت کند."

به عقیده من اگر ما این فرهنگ را ایجاد کنیم که هیات نظارت بر مطبوعات در کنار رسیدگی به جرم های مطبوعاتی و حدود مطبوعاتی به بالندگی و توسعه مطبوعات توجه داشته باشد، اشکالی ندارد. اما به طور کل از آنجایی که هیات نظارت وارد جرم های مطبوعاتی می شود، در نتیجه مورد توجه کسانی قرار می گیرد که با فضای موجود مطبوعاتی و فضای بازی که الان ایجاد شده مخالفند. لذا مخالفین می خواهند وارد هیات نظارت بر مطبوعات شده و به تبع آن مطبوعات تهدید و محدود شوند.

بحث دیگر اینست که در دوران هایی هیات نظارت بر مطبوعات فعال بوده است؛ به طور مثال در دولت احمدی نژاد که می بینیم نماینده وزارت علوم هم نماینده دولت بود و تمام اعضا یک پارچه در مقابل مطبوعات می ایستادند. اما در دوران خاتمی و روحانی خوشبختانه حداقل دولت به دنبال آزادی های مطبوعاتی است و به مطبوعات توجه می کند. در این شرایط این ساختار 7 نفره که 4 به 3 می شود مورد توجه قرار می گیرد و اگر این ساختار گرایش به سمت دولت داشته باشد، مطبوعات می توانند توقیف نشوند و مسائلشان حل شود. اما اگر آن 4 در دست اصولگرایان مخالف قرار بگیرد، قطعا مطبوعات با مشکلات بسیاری در آینده روبرو هستند. به همین دلیل است که این روزها در مجلس با تمام توان سعی می کنند ناظر مجلس در هیات نظارت بر مطبوعات فردی باشد که با طرح های دولت مخالف باشد. چراکه علیرغم فضای رسانه ای وسیعی که در اختیار طیف مخالف دولت است، رسانه هایی که مورد توجه هستند و از سوی روشنفکران استقبال می شوند گرچه تیراژ کمتری نسبت به گروه مقابل دارند اما تاثیرگذاری بیشتری دارند.

ما می دانیم که اتفاقی که در مملکت افتاده اینست که دولتی آمده که گرچه اصولگرای معتدل است، اما فعالیت های اصلاح طلبانه می کند. این دولت خودش را اصلاح طلب نمی داند، اما اصلاحات می کند. اصلاحات یعنی کاری که این دولت انجام می دهد. در نتیجه وقتی دولت رفتار اصلاحاتی می کند، سنتی ها با او مخالفت می کنند. سنتی یعنی دو قوه دیگر. وقتی هیات نظارت ، روزنامه و مجله و سایتی را فیلتر نمی کند، قوه قضائیه راسا وارد عمل می شود. در صورتی که طبق قانون هیات نظارت بر مطبوعات باید در این زمینه تصمیم گیری کند.چه بسا در زمان خاتمی مجلس دست اصلاح طلبان بود، اما قوه قضائیه بیشترین فشار را روی مطبوعات می آورد. بنابراین این روزها ناظر مجلس در هیات نظارت بر مطبوعات از اهمیت زیادی برای مخالفان دولت برخوردار است و کار را به دعوا و آشوب در مجلس می کشد.

دکتر بهروز بهزادی-روزنامه نگار