در سالیان اخیر، مسئله مصرف بی‌رویه انرژی در بخش خانگی به یکی از چالش‌های جدی در حوزه انرژی در ایران تبدیل شده است. بخش قابل توجهی از این مصرف، به دلیل عدم عایق‌ بندی مناسب در ساختمان‌ها رخ می‌دهد؛ موضوعی که اغلب نادیده گرفته می‌شود ولی تأثیر مستقیمی بر میزان هدررفت گاز طبیعی دارد. در کشوری که گاز اصلی‌ ترین منبع تأمین انرژی گرمایشی محسوب می‌شود، هرگونه اتلاف در این حوزه به معنای فشار مضاعف بر منابع ملی است.

بسیاری از خانه‌های مسکونی، به‌ویژه ساختمان‌های قدیمی، فاقد عایق حرارتی استاندارد در دیوارها، سقف و کف هستند. بنابراین، در چنین شرایطی گرمای تولید شده توسط وسایل گرمایشی به‌ راحتی از طریق جداره‌ های ساختمان به بیرون منتقل می‌شود. مطالعات حوزه مهندسی ساختمان نشان می‌دهد که تا ۳۰ الی ۴۰ درصد اتلاف انرژی در منازل، صرفاً از طریق دیوارها و سقف‌های بدون عایق صورت می‌گیرد؛ رقمی که به‌خوبی ابعاد این مشکل را آشکار می‌کند.

پنجره‌های غیراستاندارد و درزهای متعدد در درب‌ها و قاب‌ها نیز سهم قابل توجهی در هدر رفت گاز دارند. استفاده از پنجره‌های تک‌ جداره یا شیشه‌های قدیمی باعث می‌شود تبادل حرارتی بین داخل و خارج ساختمان به‌شدت افزایش یابد. در نتیجه، ساکنان ناچارند برای حفظ دمای مطلوب، مصرف گاز را بالا ببرند؛ اقدامی که نه‌ تنها هزینه‌های خانوار را افزایش می‌دهد، بلکه باعث افزایش مصرف گاز این سرمایه ملی منجر می‌شود.

پیامدهای این وضعیت تنها به مسائل اقتصادی محدود نمی‌شود. افزایش مصرف گاز در فصل سرد، فشار زیادی بر شبکه توزیع وارد می‌کند و در برخی موارد منجر به افت فشار یا محدودیت در تأمین انرژی بخش‌های صنعتی و خدماتی می‌شود. از سوی دیگر، سوزاندن بیشتر گاز طبیعی به افزایش انتشار گازهای گلخانه‌ای دامن زده و آثار منفی زیست‌ محیطی را به‌ دنبال خواهد داشت؛ مسئله‌ای که با تعهدات جهانی در زمینه کاهش آلایندگی‌ها در تضاد می‌باشد.

راهکار این مشکل، الزاماً پیچیده یا پرهزینه نیست. عایق‌کاری اصولی دیوارها و سقف، استفاده از پنجره‌های دوجداره، درزگیری صحیح و به‌کارگیری مصالح نوین ساختمانی می‌تواند به‌طور چشمگیری میزان اتلاف انرژی را کاهش دهد. تجربه کشورهای مختلف نشان می‌دهد که سرمایه‌ گذاری اولیه در عایق‌ بندی، در مدت‌ زمانی کوتاه از طریق کاهش هزینه‌های انرژی جبران می‌شود و بهره‌وری ساختمان را افزایش می‌دهد.

در نهایت، عدم عایق بودن خانه‌ها را باید به‌عنوان یک معضل ملی در حوزه انرژی تلقی کرد، نه صرفاً یک مسئله فردی. اصلاح مقررات ساختمانی، نظارت دقیق بر اجرای استانداردها و افزایش آگاهی عمومی می‌تواند نقش مؤثری در کاهش هدر رفت گاز ایفا کند. تا زمانی که ساختمان‌ها به‌عنوان مصرف‌کنندگان اصلی انرژی بهینه‌سازی نشوند، هر سیاستی برای مدیریت مصرف گاز، نتیجه‌ای محدود و کوتاه‌ مدت خواهد داشت.

فعال رسانه‌ای*

انتهای یادداشت/