به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از اصفهان؛ بحرانها، همچون سیلی خروشان، زندگی انسانها را درنوردیده و نظم، ثبات و احساس امنیت را از آنان سلب میکنند. در چنین شرایطی، دو مفهوم کلیدی «عادیسازی زندگی در بحران» و «تابآوری روانی» به عنوان دو استراتژی حیاتی برای بقا، سازگاری و حتی رشد ظاهر میشوند.
عادیسازی در بحران: بازگرداندن حس کنترل و ثبات
بحرانهای ناگهانی، از بلایای طبیعی گرفته تا بحرانهای اجتماعی و اقتصادی، زندگی روزمره را مختل کرده و غالباً با سردرگمی، اضطراب و عدم اطمینان همراه هستند. «عادیسازی در بحران» (Restoring Normalcy or Establishing Routines during Crisis) به فرایندی اشاره دارد که طی آن، افراد یا جوامع تلاش میکنند تا حس ثبات، پیشبینیپذیری و روالهای آشنای زندگی را، هرچند در مقیاسی محدودتر، بازسازی کنند.
بر اساس یافتههای علمی در حوزه روانشناسی بحران و مداخلههای حمایتی (مانند راهنماهای APA و WHO)، عادیسازی به معنای نادیده گرفتن واقعیت تلخ بحران نیست، بلکه ایجاد ساختارهایی است که به افراد کمک میکند تا در دل آشوب، احساس کنترل بیشتری بر زندگی خود داشته باشند. این امر از طریق راهکارهای عملی مانند:
ـ ایجاد و حفظ روالهای روزانه: حتی اگر ساده باشند (مانند زمان مشخص برای بیدار شدن، غذا خوردن، یا خوابیدن)
ـ تمرکز بر موارد قابل کنترل: هدایت انرژی به سمت اقداماتی که در حیطهٔ توان فرد قرار دارند
ـ مدیریت اطلاعات: جستوجوی منابع معتبر و محدود کردن مواجهه با اخبار پراسترس
ـ حفظ ارتباطات اجتماعی: برقراری ارتباط با خانواده، دوستان و جامعه، حتی از طریق ابزارهای مجازی
ـ مراقبت از سلامت جسمی و روانی: توجه به تغذیه، ورزش، خواب کافی و تکنیکهای آرامسازی
تعیین اهداف کوچک و دستیافتنی: ایجاد حس پیشرفت و موفقیت در شرایط دشوار
این رویکرد، با کاهش احساس درماندگی و افزایش حس عاملیت (Agency)، به افراد کمک میکند تا از نظر روانی، پایداری بیشتری در برابر فشارهای بحران از خود نشان دهند.
تابآوری روانی: توانایی برخاستن دوباره
در کنار تلاش برای عادیسازی، «تابآوری روانی» (Psychological Resilience) قرار میگیرد. تابآوری، که توسط پژوهشگرانی چون آندره مستر (Ann Masten) و جورج بونانو (George Bonanno) مورد بررسی قرار گرفته، به توانایی سازگاری مؤثر، بازگشت به سطح عملکرد پیشین یا حتی رشد در مواجهه با استرس، ضربه، توطئه یا بحرانهای بزرگ اشاره دارد.
تابآوری یک صفت ذاتی یا ثابت نیست، بلکه یک فرآیند پویا و یادگرفتنی است. افراد تابآور کسانی نیستند که هرگز سختی نمیکشند، بلکه کسانی هستند که پس از مواجهه با ناملایمات، توانایی «برخاستن دوباره» و ادامه دادن مسیر زندگی را دارند. ویژگیهای کلیدی تابآوری روانی شامل موارد زیر است:
ـ انعطافپذیری شناختی و هیجانی: توانایی انطباق تفکر و احساسات با شرایط متغیر و مدیریت هیجانات شدید بدون غرق شدن در آنها
ـ تفکر واقعبینانه: توانایی دیدن موقعیت بدون فاجعهسازی یا انکار و ارزیابی منطقی گزینهها
ـ مهارت حل مسئله: یافتن راهحلهای عملی برای چالشهای پیش رو
ـ معنابخشی به تجربیات: یافتن درسی، هدفی یا معنایی در دل سختیها که به فرد انگیزهٔ ادامه میدهد (Growth through Adversity).
شبکههای حمایتی قوی: داشتن روابط سالم و حمایتی با خانواده، دوستان و جامعه
خودمراقبتی: توجه مداوم به سلامت جسمی، روانی و اجتماعی به عنوان پایههای تابآوری
ارتباط متقابل و اهمیت
عادیسازی و تابآوری، دو روی یک سکهاند؛ اولی به دنبال بازسازی ساختار و ثبات در زمان حال بحران است و دومی، ظرفیت درونی و توانایی سازگاری بلندمدت را تقویت میکند. ایجاد روالهای روزانه (عادیسازی) به افراد کمک میکند تا انرژی روانی خود را برای مدیریت استرس و چالشهای بزرگتر (تابآوری) حفظ کنند. همچنین، تقویت مهارتهای تابآوری، فرد را قادر میسازد تا در فرآیند عادیسازی، انعطافپذیری بیشتری از خود نشان دهد و انتظارات واقعبینانهتری داشته باشد.
در دنیای پر تلاطم امروز، پرداختن علمی و عملی به این دو مفهوم، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت برای حفظ سلامت روان فردی و اجتماعی است. این مفاهیم نه تنها راهنمایی برای عبور از بحرانها هستند، بلکه میتوانند بستر را برای رشد و بالندگی پس از پایان بحران فراهم آورند.
خبرنگار: امیرحسین امیرخانی
انتهای پیام/
نظر شما