به گزارش خبرنگار اجتماعی ایسکانیوز، در گیرودار ارتکاب به یک کنش بحرانساز از جنس آزارگری یا خودکشی، هر ثانیه تأخیر میتواند به قیمت یک زندگی تمام شود. حال اما با باز شدن گرههای قانونی از دست و پای سازمان بهزیستی باید منتظر فوریت و سرعتی مضاعف در رسیدگی به رفتارهای خطرخیز و مداخله و حمایت و درمانگری باشیم. اما باز این راهگشایی قانونی هم به دستانداز کمبود بودجه و نیروی انسانی و ناوگان مجهز افتاده تا علیرغم وجود اراده عملیاتی و قانونی و در شرایط انفجار تقاضاها همچنان راه بسته بماند.
در ادامه گفتوگوی ایسکانیوز با سید حسن موسوی چلک، معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی را بخوانید:
موسوی چلک در پاسخ به اینکه آیا نقطه کور سازمان بهزیستی برونسپاری خدمات مربوط به درمان آزاردهندگان است، گفت: اولویت نخست ما افرادی هستند که در وضعیت مخاطرهآمیز قرار دارند؛ از جمله کودکان، زنان و هر کسی که در شرایط مخاطرهامیز است، طبیعتا در اولویت مداخلات ما قرار میگیرد.
او با طرح این نکته که این رویکرد به معنای نادیده گرفتن عاملان آزار نیست، اضافه کرد: در چرخه خدمات سازمان، هم فرد مورد آزار و در وضعیت مخاطره محور کار ماست و هم افرادی که عامل ایجاد این وضعیت هستند؛ چرا که در بسیاری از موارد، حل مشکل قربانی بدون حمایت و مداخله روی آزاردهندگان امکانپذیر نیست.
وی با بیان مثالی برای تبیین این موضوع گفت: برای نمونه، اگر کودکی مورد آزار قرار گرفته باشد که پدرش درگیر مصرف مواد مخدر یا بیماری روانی مزمن باشد، ما نمیتوانیم کودک را به آن خانواده بازگردانیم، مگر آنکه مشکل پدر را حل کنیم. در وضعیت اول، اولویت ما این است که چتر حمایت سازمان بهموقع بالای سر قربانی باشد، اما استراتژی ما شامل فرد، خانواده و جامعه است.
معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی در واکنش به گستره محیطهای مداخله اظهار کرد: مداخلات ما تنها محدود به خانه نیست؛ بلکه اگر فرد مورد آزار مثلا در محیط مدرسه، مراکز شبانهروزی یا محیط کار باشد، خدمات ما با هماهنگیهای لازم در این محیطها نیز ارائه میشود.
موسوی چلک در پاسخ به اینکه آیا تخصیص بودجهها با نیازهای عملیاتی و تجهیزاتی سازمان (مانند ناوگان) همخوانی دارد، گفت: سازمان بهزیستی در زمان تأسیس، نهادی با ۶ یا ۷ فعالیت حمایتی بود، اما امروز به سازمان متولی سلامت اجتماعی تبدیل شده است. اگر چهار بعد سلامت را در نظر بگیریم، سلامت اجتماعی یکی از این ابعاد است که با ابعاد روانی، معنوی و جسمی مرتبط است و اکنون بیش از ۱۷۰ فعالیت بر عهده ماست.
وی با اشاره به تغییرات بودجهای گفت: در بودجه سال ۱۴۰۵، برای اولین بار سهم بودجه بهزیستی که معمولاً حداکثر ۱.۷ درصد از بودجه عمومی بود، به بیش از ۲ درصد رسید. با این حال، تنوع قانونی، گستردگی فعالیتها و مطالبات انباشته شده از قبل، شرایطی را ایجاد کرد که سازمان به حمایتهای ویژهتری نیاز داشته باشد.
او با بیان اینکه افزایش ناوگان خودرویی و تجهیزات توانبخشی بدون بودجه امکانپذیر نیست، اضافه کرد: با توجه به شرایط جاری کشور، اولویتها تغییر کرده است، اما علیرغم این وضعیت، حمایتهای خوبی از سوی سازمان برنامه و بودجه و خزانهداری کل صورت گرفته است. با این حال، به دلیل افزایش هزینهها و قیمت اقلام و تجهیزات، ما همچنان نیازمند حمایتهای ویژه هستیم.
تسهیل قوانین در امدادرسانیهای حیاتی
معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی در واکنش به اینکه آیا قوانین موجود مانع از حضور سریع نیروها در محل حوادثی مانند خودکشی یا آزارگری میشود، اظهار کرد: در برخی حوزهها، قوانینی داریم که اختیارات ویژهای را به ما داده است. برای مثال، در قانون حمایت از اطفال و نوجوانان، مادهای وجود دارد که در هیچکجای دنیا مشابه آن نیست و اختیار گستردهای به بهزیستی و مددکاران اجتماعی داده است.
وی در تشریح جزئیات این اختیار قانونی گفت: مددکاران اجتماعی بهزیستی این اختیار را دارند که چنانچه تشخیص حرفهای دهند کودکی در وضعیت مخاطرهآمیز است و دسترسی به مرجع قضایی نباشد، بدون حکم قضایی مداخله کنند و تا ۱۲ ساعت بعد، دلیل فوریت این اقدام را به دادستان گزارش دهند.
موسوی چلک در ادامه با اشاره به دیگر اختیارات موجود در این قانون، خاطرنشان کرد: مطابق همین قانون مددکاران اجتماعی سازمان بهزیستی این اختیار را دارند که برای تأمین امنیت خود یا افرادی که در محیطهای بحرانی هستند یا حتی در مراکز خود ما، موضوع را به پلیس اعلام کنند و طبق قانون، پلیس موظف به حضور و همکاری است؛ پس ما در این نوع حمایتها با محدودیت قانونی مواجه نیستیم.
او با اشاره به وضعیت مداخلات در حوادث حیاتی اضافه کرد: در حال حاضر در کل کشور، هرگاه موردی مربوط به اقدام به خودکشی اعلام شود، اورژانس اجتماعی حضور مییابد. ما برنامهای برای رونمایی از این خدمات همزمان با روز جهانی پیشگیری از خودکشی داریم.
معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی در واکنش به چالشهای ورود به محیطهای خاص اظهار کرد: ورود به محیطهایی نظیر مدارس یا مراکز نظامی، الزامات خاص خود را دارد، اما ما تعاملی بسیار خوب با مجموعه ۱۱۰، پلیس و مراجع قضایی داریم و هیچ محدودیتی برای حمایت از افرادی که در مرحله خودکشی هستند نداریم. طبیعتا برخی هماهنگیها باید انجام شود، اما تا به امروز هیچ گزارشی مبنی بر تأخیر در ارائه خدمات به دلیل ممانعت از ورود نداشتهایم.
وی با بیان اینکه کمبودها مربوط به ابعاد اجرایی است، گفت: اگر تأخیری در رسیدن به جایگاه مورد نظر رخ دهد، علت آن نبود نیروی انسانی یا امکانات کافی است؛ درست مانند سامانه ۱۱۵ که با وجود توسعه ناوگان و نیرو، همچنان با محدودیتهایی مواجه است، اما مشکل ما هرگز محدودیت قانونی نبوده است.
جایگاه استثنایی مددکاران ایرانی در قوانین داخلی
موسوی چلک با اشاره به عدم محدودیت برای ورود به منازل در موارد آزارگری، اضافه کرد: طبق قانون، ورود به منازل با اجازه متصرف است، اما یک استثنای حیاتی وجود دارد؛ اگر مددکار با تشخیص حرفهای خود، احتمال بروز خطر را تشخیص دهد، میتواند مداخله کند و سپس گزارش دهد.
وی با بیان اینکه این اختیار در سطح جهانی منحصر به ایران است، گفت: من این موضوع را در مجامع جهانی بارها گزارش کردهام که ما تنها کشوری هستیم که مددکارانش در شرایط فوریت و وضعیت مخاطرهآمیز شدید، چنین اختیاراتی دارند. سازمان بهزیستی نیز معیارهای وضعیت مخاطرهآمیز را مشخص کرده است تا حمایتهای لازم بهموقع انجام شود.
او در ادامه توضیح داد: گاهی حمایت در همان محیط صورت میگیرد و گاهی نیاز است که کودک از آن محیط خارج شده و به خانههای کودکان منتقل شود؛ این اقدامات با هماهنگی مراجع قضایی انجام میشود. باید گفت بعد از انقلاب، با بازنگری در قوانین، اختیارات بهزیستی در این حوزهها بهدرستی افزایش یافت تا نگاه اجتماعی در حمایت از کودکان غلبه کند.
معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی در پاسخ به اینکه بسیاری از مردم به دلیل عدم آگاهی از حقوق خود، در زمان وقوع آزارگری نمیتوانند سریعاً اطلاعرسانی کنند، اظهار کرد: نظرسنجیهای اخیر ما نشان میدهد که بیش از یکچهارم مردم این خدمات را میشناسند و بیش از ۱۰ درصد نیز با مشاوران ما آشنا هستند. همچنین بیش از ۹۳ درصد از خدمات خط صدای مشاور به شماره ۱۴۸۰ و نزدیک به ۹۰ درصد از خدمات اورژانس اجتماعی ۱۲۳ اعلام رضایت کردهاند.
وی با بیان اینکه این سطح از آگاهی کافی نیست، گفت: ما باید اطلاعرسانی را مستمر و متنوع کنیم و از تمام ظرفیتها استفاده کنیم. البته یک نگرانی وجود دارد و آن اینکه با هر بار اطلاعرسانی گسترده، تقاضا برای خدمات خطوط ۱۴۸۰ و ۱۲۳ افزایش مییابد و ممکن است به دلیل محدودیتهای مالی، انسانی و امکاناتی، نتوانیم آنگونه که باید رضایت مردم را جلب کنیم.
او با تأکید بر اهمیت دسترسی سریع اضافه کرد: با وجود تمام محدودیتها، پذیرفتهایم که اطلاعرسانی باید فراگیرتر شود تا مردم بهموقع از این ظرفیتها استفاده کنند. هدف ما از راهاندازی این خطوط و تیمهای سیار، کاهش فاصله محدودیتهای مکانی و زمانی بود تا هر فرد در هر جای ایران بتواند با شمارههای ۱۲۳ و ۱۴۸۰ تماس بگیرد. این دستاوردی بزرگ بود و در دوران جنگ نیز این دو خط، تکیهگاه شبانهروزی مردم بودند، اما همچنان برای رسیدن به ایدهآلها تلاش میکنیم.
موسوی چلک با اشاره به اینکه فضای قانونی برای توسعه خدمات و نیروی انسانی فراهم است، گفت: در قانون برنامه هفتم، ماده ۸۵ از معدود بخشهایی است که نگاه توسعهای دارد و از این طریق، فضا برای توسعه اورژانس اجتماعی و خدمات مرتبط در حوزه نیروی انسانی ایجاد شد.
وی با اشاره به وضعیت تجهیزات اضافه کرد: ما حدود ۱۵ سال بود که توسعه ناوگان نداشتیم، اما برای اولین بار در سال گذشته این موضوع دیده شد و در قانون بودجه ۱۴۰۵ نیز حکم قانونی برای توسعه این موارد آمده است؛ چرا که ضرورت گسترش این خدمات با توجه به وضعیت موجود کشور، بیش از پیش احساس میشود.
مدیریت اثرات بلندمدت تروما و حمایتهای مستمر
معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی در پاسخ به اینکه آیا در مواجهه با ۲۳ هزار تماس تلفنی در دوران جنگ صرفاً دنبال آرامبخشی موقت بودهاید یا مدیریت اثرات بلندمدت تروما، اظهار کرد: در بازه زمانی ۴۰ روزه جنگ، بیش از ۲۵۳ هزار تماس با صدای مشاور و حدود صدهزار تماس با شماره ۱۲۳ برقرار شد. آن عددی که شما اشاره کردید مربوط به مداخله در محل بود. مداخلات ما تنها به تماس تلفنی محدود نمیشود، بلکه خدمات ما در محل انجام شده و بهصورت رایگان در اختیار مردم قرار میگیرد.
او با بیان اینکه سازمان به دنبال ایجاد یک شبکه حمایتی مستمر است، گفت: ما برای همین هدف، طرح ملی سنجش سلامت روان را اجرا کردیم تا افرادی که در شرایط نیاز به مداخلات تخصصی و بههنگام هستند، شناسایی شوند.
وی در پایان اضافه کرد: با همکاری تمامی دستگاههای مرتبط، سازمانها و انجمنهای تخصصی در حوزههای روانشناسی، مشاوره و مددکاری اجتماعی، خدمات رایگان در اختیار این افراد قرار داده میشود تا اثرات آسیبهای روانی بهطور جامع مدیریت شود.
انتهای پیام/
نظر شما