به گزارش خبرنگار اجتماعی ایسکانیوز، در روزگاری که فشارهای اقتصادی، بحران‌های اجتماعی و خاطره جمعیِ همه‌گیری‌ها هنوز از ذهن جامعه پاک نشده، سلامت روان هم خود در حکم مساله‌ای گریزناپذیر برای جامعه ایرانی است. با این حال، آمارهای رسمی همچنان از فاصله‌ای معنادار میان نیاز واقعی مردم و ظرفیت‌های موجود حکایت دارد. حسن موسوی چلک، تلاش دارد تصویری واقع‌بینانه از وضعیت سلامت روان ایرانیان ترسیم کند؛ تصویری که با استناد به داده‌های وزارت بهداشت نشان می‌دهد یک‌چهارم جمعیت کشور با نوعی اختلال روانی دست‌وپنجه نرم می‌کنند—و این، زنگ هشداری است برای بازاندیشی در سیاست‌های پیشگیرانه، فرهنگی و حمایتی.

در ادامه گفتگوی ایسکانیوز با حسن موسوی چلک، رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران و معاون سلامت سازمان بهزیستی کشور را درباره شاخص‌های ارزیابی سلامت روان، چالش‌های فرهنگی مراجعه به متخصصان و ضرورت تقویت رویکردهای پیشگیرانه بخوانید.

موسوی چلک درباره ارزیابی شاخص موفقیت‌ در حوزه سلامت روان با توجه به بررسی‌های متعدد انجام شده در سال‌های اخیر گفت: سلامت در ادبیات جهانی چهار بعد اصلی دارد؛ سلامت جسمی، روانی و اجتماعی که در سال‌های اخیر سلامت معنوی نیز به آن افزوده شده است. در این میان، سلامت روان یکی از ابعاد بنیادین است.

وی با استناد به آخرین داده‌های رسمی منتشرشده از سوی وزارت بهداشت طی چند سال گذشته، خاطرنشان کرد: میانگین شیوع اختلالات روانی در کشور حدود ۲۳ تا ۲۵ درصد برآورد شده؛ یعنی تقریباً یک‌چهارم جمعیت حداقل یک اختلال روانی را تجربه می‌کنند. آمار جدید رسمی هنوز اعلام نشده، اما همین ارقام نیز بیانگر آن است که در این حوزه به سطح مطلوبی از موفقیت نرسیده‌ایم.

موسوی چلک با بیان اینکه در سال‌های اخیر جامعه با شرایط متفاوت و پرفشاری مواجه بوده، گفت: این شرایط از بحران‌ها و بلایای طبیعی مانند سیل و زلزله گرفته تا کرونا و ناآرامی‌های اجتماعی را در بر می‌گیرد. بدیهی است چنین رخدادهایی می‌توانند شدت و بروز اختلالات روانی را افزایش دهند. با این حال، میزان توجه و سرمایه‌گذاری در حوزه سلامت روان متناسب با اهمیت و ضرورت آن نبوده و به همین دلیل نمی‌توان از عملکرد کاملاً موفق سخن گفت.

معاون سلامت سازمان بهزیستی کشور درباره سنجش وضعیت سلامت روان با شاخص‌هایی ملموس‌تر، گفت: باید به مؤلفه‌هایی مانند کیفیت زندگی، احساس آرامش، مهارت‌های تصمیم‌گیری، تاب‌آوری و توانایی مقابله با بحران توجه کنیم. این‌ها معیارهایی هستند که نشان می‌دهند حال عمومی سلامت روان جامعه در چه سطحی قرار دارد.

وی اضافه کرد: البته در سال‌های اخیر، به‌واسطه افزایش نیازهای اجتماعی، توسعه مراکز مشاوره، روان‌شناسی و مددکاری اجتماعی را شاهد بوده‌ایم. همچنین بخشی از خدمات سلامت روان تحت پوشش بیمه قرار گرفته است. هرچند این اقدام مثبت است، اما همچنان با نقطه مطلوب فاصله داریم و همه خدمات این حوزه باید مشمول بیمه شوند. در حال حاضر، خدمات ارائه‌شده کمتر از نیازهای واقعی جامعه است.

رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران درباره نوع کارکرد نظام سلامت روان در کشورمان گفت: نکته مهم این است که نظام سلامت روان در کشور بیش از آنکه پیشگیرانه و درمان‌محور باشد، عمدتاً مداخله‌محور است. فرهنگ عمومی نیز بیشتر به مراجعه پس از بروز مشکل تمایل دارد، در حالی که بهره‌گیری از ظرفیت متخصصان پیش از شکل‌گیری بحران‌ها می‌تواند اثربخشی بسیار بیشتری داشته باشد.

چالش فرهنگی مراجعه به روان‌شناس؛ از انگ اجتماعی تا ضرورت فرهنگ‌سازی

موسوی چلک درواکنش به اینکه ارزیابی‌اش از نگاه فرهنگی جامعه به مراجعه به متخصصان سلامت روان چیست، گفت: در گذشته، مراجعه به روان‌شناس یا مشاور با انگ اجتماعی همراه بود و گاه چنین برداشت می‌شد که فرد «مشکل حاد» دارد. خوشبختانه این نگاه تا حدی کمرنگ‌تر شده، اما هنوز این تصور وجود دارد که مراجعه به متخصص سلامت روان الزاماً نشانه وجود اختلال است. در حالی که بسیاری از خدمات این حوزه ماهیت ارتقایی و پیشگیرانه دارند.

وی درباره راه‌های اصلاح دیدگاه منفی‌نگرانه در کشورمان در زمینه سلامت روان گفت: نیازمند فرهنگ‌سازی گسترده و معرفی دقیق‌تر رشته‌ها، حرفه‌ها و کارکردهای آن‌ها در زندگی روزمره هستیم. انتخاب روش‌های مناسب ارتباطی، بهره‌گیری از ظرفیت رسانه‌ها، سینما، تولیدات تصویری و فناوری‌های نوین می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در تغییر نگرش عمومی داشته باشد.

موسوی چلک با اشاره به اقداماتی که در این زمینه انجام شده، گفت: این اقدامات به نسبت حجم نیاز و انتظاری که وجود دارد، کافی نیست. با این حال، روند کلی نشان می‌دهد توجه به سلامت روان در حال افزایش است و این می‌تواند زمینه‌ساز بهبودهای جدی‌تر در آینده باشد.

انتهای پیام/

خبرنگار: سیمین دوستی