به گزارش خبرنگار گروه دانشگاه ایسکانیوز، حذف ترم بدون احتساب در سنوات تحصیلی در هفتههای اخیر مخصوصا بعد از جنگ رمضان به یکی از مهمترین دغدغههای دانشجویان، بهویژه در مقاطع تحصیلات تکمیلی، تبدیل شده است. دانشجویانی که میگویند در شرایط فعلی، به دلایلی خارج از اختیارشان امکان ادامه روند عادی تحصیل و پیشبرد برنامههای پژوهشی برای آنها فراهم نبوده و همین مسئله نگرانیهای جدی درباره کسر شدن سنوات تحصیلیشان ایجاد کرده است.
در نگاه اول، موضوع حذف ترم شاید صرفاً یک درخواست آموزشی به نظر برسد؛ درخواستی که دانشجو در صورت ناتوانی در ادامه تحصیل در یک نیمسال، آن را از طریق سامانه آموزشی ثبت میکند و پس از بررسی دانشگاه، نتیجه اعلام میشود. اما در عمل، برای بسیاری از دانشجویان، بهویژه دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری، حذف ترم بدون احتساب در سنوات مسئلهای فراتر از یک درخواست اداری است.
برای این دسته از دانشجویان، هر نیمسال تحصیلی بخشی از زمان محدود و تعریفشدهای است که باید در آن پایاننامه، رساله یا پروژه پژوهشی خود را پیش ببرند. هرگونه وقفه در این مسیر، نهتنها زمان فارغالتحصیلی آنها را به تعویق میاندازد، بلکه میتواند برنامههای پژوهشی، فرصتهای شغلی و حتی موقعیتهای علمی آیندهشان را تحت تأثیر قرار دهد.
همین موضوع باعث شده است که در هفتههای اخیر، مطالبه حذف ترم بدون احتساب سنوات از سوی دانشجویانی که به دلیل اختلال در روند آموزشی، محدودیت در دسترسی به امکانات پژوهشی، کاهش فعالیت برخی واحدهای عملی، محدودیت در استفاده از خوابگاه و اختلال در دسترسی پایدار به اینترنت نتوانستهاند فعالیت علمی خود را مطابق برنامه پیش ببرند، جدیتر از گذشته مطرح شود.
وقتی اختلال آموزشی به توقف کامل پژوهش منجر میشود
برای دانشجویان دوره کارشناسی، اختلال در برنامه آموزشی ممکن است در قالب تعویق کلاسها، جابهجایی امتحانات یا کاهش ساعات آموزشی نمود پیدا کند. هرچند همین موارد نیز میتواند برای دانشجویان مشکلساز باشد، اما برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی، بهویژه در رشتههای پژوهشمحور، مسئله شکل دیگری دارد.
بخش عمدهای از فعالیت دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری به حضور در آزمایشگاهها، استفاده از تجهیزات تخصصی، تعامل مستمر با استاد راهنما، دسترسی به زیرساختهای فنی، اجرای آزمایشهای میدانی و ارتباط با مراکز و شرکتهای همکار وابسته است.
در چنین شرایطی، کوچکترین اختلال در هر یک از این حلقهها میتواند کل روند پژوهش را متوقف کند.
دانشجویی را تصور کنید که در مرحله نهایی طراحی یک مدار تخصصی قرار دارد و برای ادامه کار باید از خدمات شرکتهای چاپ مدار استفاده کند. اگر این شرکتها به هر دلیل امکان ارائه خدمات نداشته باشند، پروژه عملاً متوقف میشود.
یا دانشجویی که در مرحله آزمایشهای حساس پایاننامه قرار دارد و به دلیل محدودیت در دسترسی به آزمایشگاه، امکان ادامه کار ندارد. در این وضعیت، گذر زمان کمکی به پیشرفت پژوهش نمیکند؛ بلکه فقط از سنوات تحصیلی دانشجو کاسته میشود.
در هفتههای اخیر، برخی دانشجویان نیز از اختلال در دسترسی پایدار به اینترنت و دشواری در ارتباط با استادان، ارسال گزارشهای پژوهشی و پیگیری امور علمی خود گلایه داشتهاند.
این مسائل باعث شده بسیاری از دانشجویان معتقد باشند شرایط فعلی را نمیتوان با روال عادی آموزش مقایسه کرد و لازم است در بررسی درخواستهای حذف ترم، این محدودیتها مورد توجه قرار گیرد.
حذف ترم بدون احتساب سنوات؛ حق دانشجو یا امتیازی محدود؟
بر اساس تبصره ۲ ماده ۱۷ آییننامه آموزشی، دانشجویان در شرایط خاص میتوانند در بازه زمانی تعیینشده در تقویم آموزشی، درخواست حذف ترم خود را ثبت کنند.
در این میان، حذف ترم بدون احتساب در سنوات موضوعی است که بررسی آن نیازمند ارائه مستندات و موافقت مراجع آموزشی دانشگاه است.
در ظاهر، روند مشخصی برای این موضوع وجود دارد؛ دانشجو از طریق سامانه آموزشی درخواست خود را ثبت میکند، مستندات لازم را ارائه میدهد و درخواست او توسط واحد آموزش و مراجع ذیربط بررسی میشود.
اما آنچه باعث شکلگیری ابهام شده، مشخص نبودن دامنه دقیق «شرایط خاص» است.
دانشجویان میپرسند آیا اختلال در روند پژوهش به دلیل محدودیت دسترسی به امکانات تخصصی، تعطیلی یا کاهش فعالیت برخی مراکز پژوهشی، محدودیتهای زیرساختی و اختلال در بسترهای ارتباطی نیز میتواند مصداق شرایط خاص تلقی شود یا خیر؟
پاسخ روشن و یکسانی به این پرسشها وجود ندارد و همین مسئله باعث شده بسیاری از دانشجویان در وضعیت بلاتکلیفی قرار بگیرند.
برخی از آنها میگویند به دلیل روشن نبودن معیارها، حتی نمیدانند آیا ثبت درخواست برایشان فایدهای دارد یا نه.
دغدغه دانشگاهها؛ مسئله فقط آموزشی نیست
در سوی دیگر ماجرا، دانشگاهها نیز نگرانیهای خاص خود را دارند.
حسین میرعرب، دبیر شورای صنفی دانشگاه تربیت مدرس، در گفتوگو با خبرنگار گروه دانشگاه ایسکانیوز با اشاره به ابعاد مختلف این مسئله اظهار کرد: موضوع حذف ترم بدون احتساب سنوات فقط یک مسئله آموزشی نیست و تبعات رفاهی، اجرایی و برنامهریزی گستردهای برای دانشگاهها به همراه دارد.
وی توضیح داد: وقتی تعداد قابل توجهی از دانشجویان یک نیمسال را بدون احتساب در سنوات حذف میکنند، این دانشجویان در ترمهای آینده همچنان متقاضی استفاده از امکانات دانشگاه خواهند بود؛ از خوابگاه گرفته تا آزمایشگاه، خدمات رفاهی و سایر زیرساختهای آموزشی.
به گفته او، این مسئله میتواند فشار قابل توجهی بر ظرفیت دانشگاهها وارد کند.
میرعرب با اشاره به تجربه دوران کرونا افزود: در آن دوره، به دلیل وقفه ایجادشده در روند عادی آموزش، بسیاری از دانشجویان با تأخیر فارغالتحصیل شدند و همین موضوع باعث شد دانشگاهها با تراکم بالای دانشجو و فشار مضاعف بر ظرفیت خوابگاهی مواجه شوند.
او تأکید کرد که بخشی از احتیاط دانشگاهها در پذیرش درخواستهای حذف ترم بدون احتساب سنوات، ناشی از همین تجربه است.
با وجود این ملاحظات، دبیر شورای صنفی دانشگاه تربیت مدرس تأکید دارد که مطالبه دانشجویان در بسیاری از موارد منطقی و قابل دفاع است.
وی در این باره گفت: وقتی دانشجو به دلیل شرایطی خارج از اختیار خود نتوانسته فعالیت علمیاش را پیش ببرد، طبیعی است که انتظار داشته باشد این زمان از سنوات تحصیلی او کسر نشود.
او افزود: در حال حاضر دانشجویانی هستند که در مراحل حساس پایاننامه یا رساله قرار دارند و هرگونه وقفه در دسترسی به امکانات پژوهشی میتواند زمان فارغالتحصیلی آنها را ماهها به عقب بیندازد.
میرعرب معتقد است در چنین شرایطی، دانشگاهها باید با نگاه منعطفتر و با در نظر گرفتن شرایط واقعی دانشجویان به درخواستها رسیدگی کنند.
یکی از مهمترین گلایههای دانشجویان، نبود معیارهای شفاف و مشخص برای بررسی درخواستهاست.
اگرچه در آییننامه به ارائه مستندات پزشکی، خانوادگی و سایر موارد خاص اشاره شده، اما تعریف دقیقی از اینکه چه نوع مشکلات آموزشی یا پژوهشی میتواند در این چارچوب قرار گیرد، ارائه نشده است.
ضرورت اعلام موضع شفاف از سوی دانشگاهها
آنچه در شرایط فعلی بیش از هر چیز مورد مطالبه دانشجویان قرار دارد، شفافسازی رسمی از سوی دانشگاههاست.
دانشجویان انتظار ندارند همه درخواستها بدون بررسی پذیرفته شود. مطالبه اصلی آنها این است که دانشگاهها بهصورت صریح اعلام کنند چه نوع شرایط و مستنداتی میتواند مبنای بررسی حذف ترم بدون احتساب سنوات باشد.
شفافیت در این زمینه نهتنها از سردرگمی دانشجویان جلوگیری میکند، بلکه میتواند از شکلگیری نارضایتیهای بیشتر در فضای دانشگاهی نیز بکاهد.
دبیر شورای صنفی دانشگاه تربیت مدرس در پایان گفت این موضوع از سوی شورا در حال پیگیری است و قرار است درباره نحوه رسیدگی به درخواستهای حذف ترم بدون احتساب سنوات با معاونتهای مرتبط، بهویژه معاونت آموزشی و دانشجویی، گفتوگو شود.
وی تأکید کرد: دانشجویان نیازمند پاسخ روشن هستند. حتی اگر امکان موافقت با همه درخواستها وجود نداشته باشد، لازم است سازوکار تصمیمگیری برای آنها شفاف و قابل پیشبینی باشد.
به نظر میرسد در شرایطی که بخشی از دانشجویان زمان مؤثر آموزشی و پژوهشی خود را از دست دادهاند، تعیین تکلیف سریع و شفاف درباره نحوه بررسی این درخواستها میتواند گامی مهم در کاهش نگرانیها و بازگرداندن آرامش به فضای دانشگاهی باشد.
انتهای پیام/
نظر شما