دانشگاه آزاد که از مرداد ۱۳۶۱ با پیشنهاد آیت الله هاشمی رفسنجانی و کمک یک میلیون تومانی حضرت امام پا به عرصه وجود گذاشت در حالی ۳۴ سال از عمرش را سپری می کند که با چالش‌های گوناگونی مواجه است.
دانشگاهی که تاکنون ۵/۷۰۰/۰۰۰ فارغ التحصیل به جامعه ارائه کرده است از بیرون با هجمه ها و کم لطفی های فراوانی مواجه است که در یادداشت قبلی بدان پرداختم. در این یادداشت به کیفی سازی و حرکت به سوی آن می پردازم. اما پیش از ورود به این بحث ارائه ی آماری مقایسه ای در باره ی فعالیت علمی این موسسه ضروری است:

دانشگاه آزاد اسلامی بر اساس اعلام پایگاه ESI با داشتن ۳۴۹۱۱ مقاله در رتبه ۱۶۱ دانشگاههای جهان و رتبه نخست ایران قرار گرفته است. دانشگاه آزاد توانسته است در ۳ سال متوالی این رتبه را در ایران برای خود محفوظ دارد.

دانشگاه آزاد با داشتن ۷۹۵ استاد با درجه استادی و ۱۳۴۱ استاد با رتبه دانشیاری و۱۱۹۹۲ استاد با رتبه استادیاری و ۴۴۴۸ بورسیه و ۱۳۸۸۵ مربی،توانسته است حرکت علمی رو به جلوی خود را تسریع ببخشد.

دانشگاه آزاد با داشتن ۴۷۰۰۰ مستند علمی در پایگاه علمی WOS و ۶۷۸۰۰ مستند علمی در پایگاه Scopus کارنامه ای درخشان از نظر پژوهشی از خود به جا گذاشته است.

دانشگاه آزاد با داشتن ۱۰۰ مرکز رشد و ۹۵۱ شرکت دانش بنیان و۲۱۲۳ اختراع روند پیشرفت علمی خود را سرعت بخشیده و علاوه بر آن با این کار زمینه اشتغال بسیاری از نخبگان را فراهم نموده و در تولید علم و رشد و بالندگی گامهای بلندی برداشته است.

با توجه به آنچه گفته شد، اشاره می‌کنم که بنابر آخرین آمار و اطلاعات مربوط به سال جاری در ۴۷۲ واحد دانشگاهی زیر مجموعه ی دانشگاه آزاد اسلامی، ۱۵۴۵۵۳۳ دانشجو در مقاطع کاردانی تا دکتری مشغول به تحصیل می باشند. اکنون ببینیم وضعیت رقبای صوری دانشگاه آزاد اسلامی از نظر تعداد دانشجویانی که در آنها مشغول به تحصیلند چگونه است:

دانشگاه علمی کاربردی با ۸۱۶۰۰۰ دانشجو و پیام نور با داشتن ۷۸۳۰۰۰ دانشجو و بخش دولتی وزارت علوم با ۶۵۲۰۰۰ دانشجو و موسسات غیرانتفاعی با ۴۱۳۰۰۰ دانشجو و موسسات فنی و حرفه ای با ۱۸۴۰۰۰ دانشجو و وزارت بهداشت با ۱۷۸۰۰۰دانشجو و دانشگاه فرهنگیان با ۶۳۰۰۰ دانشجو و سایر نهادها با ۲۵۰۰۰ دانشجو در رتبه های بعدی قرار دارند.

حال از وزارت علوم قویا خواستاریم که تعداد هیات علمی واقعی( تمام وقت واقعی و نه صوری) و همچنین تولیدات علمی و فضای آموزشی و تجهیزات آموزشی این موسسات را اعلام کند تا مشخص شود که دانشگاه آزاد غیر استاندارد است یادانشگاه های علمی- کاربردی و غیر انتفاعی و سایر مؤسسات مشابه. متاسفانه در این خصوص پیوسته از استانداردهایی سخن گفته می شود که به اقرار صریح مدیران زیرمجموعه های وزارت علوم مثل دکتر امید در مصاحبه اخیر خود در عمل چندان وجود خارجی ندارد.
به عنوان مثال در یکی از مراکز استانها، تحقیقات همکار مدرس و دانشجویان ایشان را برای تنویر افکار عمومی عرض می کنم: در حدود ۴۰ واحد از این موسسات متاسفانه حتی ۴۰ نفر هیات علمی وجود ندارد و یا در یکی از این واحدها رشته ارشد مکانیک با سیستم بصری به دانشجو ارایه می شود و دانشجوی ترم اول کارشناسی ارشد در مقطع کارشناسی تدریس می کند و استادی با ۳۳ عنوان درسی در این موسسات به اصطلاح استاندارد!!! مشغول به تدریس است.

این موارد به عنوان مشت نمونه خروار ارایه شد و گرنه در این موسسات آنقدر مشکلات فراوان است که کسی که یکبار گذرش بدانها بیفتد در نگاه اول متوجه آن می‌شود. به نظر نگارنده، علت مشکلات دانشگاه آزاد کم بودن جمعیت و دانشجو نیست و علت اصلی آن برخی سیاست های غلط است که به مواردی از آن در این یادداشت اشاره شد. بنابر همین ملاحظات، گروهی از استادان تمام وقت دانشگاه آزاد نامه‌ای خطاب به ریاست محترم شورای عالی انقلاب فرهنگی با ۱۵۰۰ امضا نوشته و از ریاست جمهوری و سایر اعضا درخواست نموده اند که در این موضوع جدی تر ورود نمایند تا از موجودیت دانشگاهی که بیش از ۷۵ هزار هیات علمی و پرسنل دارد دفاع شود. به امید آن روزی که عدالت علمی و آموزشی در همه دانشگاه ها محقق شود و بسترهای لازم در جهت توسعه بیشتر دانشگاه آزاد اسلامی فراهم شود .
*عضو هیات علمی واحد قم

200