به گزارش خبرنگار اجتماعی ایسکانیوز، تخریب آزمایشگاه‌های مرجع انستیتو پاستور ایران تنها یک واقعه داخلی نیست بلکه ضربه‌ای مهلک به شبکه پایش بیماری‌های واگیر در غرب آسیا و تهدیدی جدی برای امنیت زیستی همسایگان ایران محسوب می‌شود.

انستیتو پاستور ایران به عنوان ستون فقرات نظام سلامت و مرکز همکاری‌های سازمان جهانی بهداشت، همواره نقشی حیاتی در مهار اپیدمی‌ها ایفا کرده است. حمله اخیر به این مرکز و نابودی سیزده آزمایشگاه مرجع، پرسش‌های تکان‌دهنده‌ای را درباره آینده سلامت در منطقه و سرنوشت بانک‌های سلولی کشور ایجاد کرده است. قانعی، که خود با سابقه‌ی بیش از یک دهه سکانداری ستاد توسعه زیست‌فناوری و نقش و مدیریتش در تولید بخش بزرگی از تولید داروهای با تکنولوژی بالا، باید معمار زیست‌فناوری ایران، دانسته شود و پیشینه‌ی ریاست بر انستیتو پاستور را هم در کارنامه دارد در تشریح ابعاد و پیامدهای آنچه در این جنایت علمی بر سر امنیت بهداشتی ایران و جهان آمده اهلیتی درخور دارد.

در ادامه گفتگوی ایسکانیوز با مصطفی قانعی، رییس اسبق انستیتو پاستور و فوق تخصص ریه و از چهره‌های ماندگار حوزه زیست‌فناوری کشور را بخوانید.

پاستور؛ دیده‌بان هوشیار سلامت در غرب آسیا

قانعی در پاسخ به اینکه آیا تخریب آزمایشگاه‌های مرجع نظیر بخش مالاریا در جریان حمله دشمن به انستیتو پاستور، موجب ایجاد حفره امنیتی در سلامت منطقه می‌شود، گفت: بیماری‌های واگیر و عفونی محدود به مرزهای جغرافیایی یک کشور نمی‌مانند. تجربه جهانی ثابت کرده است که اگر یک بیماری در نقطه‌ای آغاز شود، می‌تواند تمام جهان را در بر بگیرد. این بیماری‌ها زمانی کنترل می‌شوند که هر کشور زیرساخت لازم برای شناسایی سریع و جداسازی (Isolation) را داشته باشد.

وی با بیان اینکه انستیتو پاستور ایران دارنده دانش و پیشینه صدساله در شناسایی و ایزوله سازی بیماری‌ها است، اضافه کرد: پاستور بازوی اصلی قدرت بهداشتی ایران است. برای نمونه، زمانی که بیماری «مرس» یا همان کرونای شترها شایع شد، پاستور بلافاصله آن را تشخیص داد و دستورالعمل‌های کنترل را ارائه کرد. این نهاد در بحران کرونا و حتی شناسایی ویروس‌هایی مانند «چیکونگونیا» همواره پیشتاز بوده است.

جنایت جنگی بدون مرز علیه بشریت
این فوق تخصص ریه در واکنش به اینکه برخی آزمایشگاه‌های تخریب شده دارای اعتبار جهانی بوده‌اند، اظهار کرد: پاستور یک شبکه جهانی است که بنیان آن را لویی پاستور بنا نهاده و ما نیز عضوی از این زنجیره بین‌المللی هستیم. وقتی یک آزمایشگاه مرجع هاری که کل منطقه از خدمات تشخیصی آن استفاده می‌کردند هدف قرار می‌گیرد، یعنی تمام ملت‌های منطقه از این امکان حیاتی محروم شده‌اند.

او با طرح اینکه حمله به مرکزی که به سلامت انسان‌ها فارغ از دین و ملیت خدمت می‌کند یک جنایت جنگی تمام‌عیار است، گفت: رسانه‌های دنیا باید ببینند که چگونه یک نهاد انسانی که ماموریتی جز نجات جان بشر ندارد مورد هجوم واقع شده است. این اقدام مستقیما سلامت منطقه و کشور را تحت تاثیر قرار می‌دهد، هرچند ایران به دلیل تمهیدات قبلی، آزمایشگاه‌های توانمند دیگری نیز برای پاسخ به نیازهای فوری در اختیار دارد.
تروریسم علمی و هدف‌گذاری روی بانک‌های سلولی

وی با بیان اینکه نابودی زیرساخت‌های بیوتکنولوژی تلاشی برای قطع زنجیره خودکفایی دارویی است، افزود: جالب است بدانید اولین چیزی که پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال پنجاه و هفت تحریم شد، تجهیزات نظامی نبود، بلکه ایران در زمینه «بانک سلولی» تحریم شد. این نشان می‌دهد که ذخایر سلولی تا چه حد برای پیشرفت علمی و تحقیقاتی یک کشور حیاتی هستند.

قانعی در پاسخ به این پرسش که فقدان ذخایر زیستی حاصل دهه‌ها تحقیق را چگونه می‌توان جبران کرد، گفت: بانک سلولی زیرساختی بزرگ است که به دانشمندان اجازه می‌دهد پیش از انجام آزمایش روی انسان، تحقیقات خود را روی سلول پیش ببرند. دشمن جایی را هدف قرار داده است که محل تولید علم و ثروت ملی ماست.

نیروی انسانی؛ ساختمانی که فرونمی‌ریزد
این متخصص ارشد زیست‌فناوری در واکنش به عمق آسیب‌های وارد شده، تصریح کرد: یکی از خطاهای بزرگ دشمن این است که تصور می‌کند با تخریب ساختمان، فعالیت‌های علمی تعطیل می‌شود. واقعیت این است که موتور محرک پاستور، نیروی انسانی ورزیده و دانشمندان آن هستند. ساختمان و تجهیزات را می‌توان دوباره فراهم کرد و ان‌شاءالله پاستور را بهتر از قبل خواهیم ساخت.
او با طرح این موضوع که دانش موجود در ذهن نخبگان ما از میان نخواهد رفت، اضافه کرد: هرچند این حملات خسارات سنگینی به بار آورده است، اما اراده دانشمندان ما برای جبران این خلاءها جدی است. ما با اتکا به همین توانمندی انسانی، زنجیره خودکفایی را که هدف اصلی این تروریسم علمی بوده است، دوباره پیوند خواهیم زد و اجازه نخواهیم داد امنیت سلامت مردم دچار خدشه ماندگار شود.

مرثیه‌ای برای بانک‌های سلولی؛ ابعاد تروریسم علمی در قلب تهران

تخریب زیرساخت‌های حیاتی انستیتو پاستور ایران، نه تنها یک اقدام جنگی، بلکه تلاشی هدفمند برای قطع پیوند نخبگان ایرانی با زنجیره جهانی تولید علم و سلامت محسوب می‌شود.

انستیتو پاستور ایران با قدمتی صدساله، همواره به عنوان یکی از پیشرفته‌ترین مراکز علمی در شبکه جهانی پاستور شناخته شده است. حمله به این مرکز، ابهاماتی جدی درباره امنیت بیولوژیک مناطق اطراف و تداوم خدمات استراتژیک بهداشتی ایجاد کرده است. دکتر مصطفی قانعی، رئیس اسبق این انستیتو و متخصص ارشد زیست‌فناوری، در ادامه این گفتگو به بررسی عمق فاجعه تروریسم علمی و وضعیت پدافند زیستی کشور می‌پردازد.

خسارت‌های جبران‌ناپذیر به ذخایر زیستی کشور

قانعی در پاسخ به اینکه فقدان ذخایر زیستی حاصل دهه‌ها تحقیق چگونه جبران خواهد شد، گفت: نگهداری بانک سلولی مستلزم شرایط بسیار خاص، فضای ویژه و پایداری زیرساخت‌ها است. این سلول‌ها باید در دماهای مشخص و تحت نظارت دقیق نگهداری شوند. وقتی زیرساخت‌ها و جریان برق قطع شود، این ذخایر آسیب جدی می‌بینند.

او با طرح اینکه بازسازی این توانمندی نیازمند زمان و تعاملات گسترده است، اضافه کرد: بخش بزرگی از این خسارت‌ها به گونه‌ای است که جبران آن شاید یک سال یا حتی سال‌ها زمان ببرد. در واقع تنها یک همکاری بین‌المللی سطح بالا می‌تواند این ضایعه علمی و زیستی را جبران کند.

پایان مصونیت مراکز بهداشتی در جنگ‌های نوین

این فوق تخصص ریه در واکنش به اینکه هدف قرار دادن مرکزی با اعتبار بین‌المللی پاستور چه پیامی برای جهان دارد، اظهار کرد: انستیتو پاستور ایران بر اساس یک توافق بین‌المللی با پاریس در حدود صد سال پیش بنا شد و همواره نماد صلح‌طلبی علمی ما بوده است. در میان شبکه جهانی پاستور، ایران به دلیل نوآوری‌های علمی همواره یک مرکز پیشتاز محسوب می‌شد.

وی با بیان اینکه نقطه اصلی دشمنی استکبار درست در جایی است که فناوری و نوآوری متولد می‌شود، گفت: دشمن می‌داند که قدرت از علم نشات می‌گیرد. پاستور تنها یک آزمایشگاه ساده نیست؛ بسیاری از شرکت‌های دانش‌بنیان بیوتکنولوژی که امروز در بخش خصوصی واکسن تولید می‌کنند، حاصل تربیت نخبگان در همین انستیتو هستند. حمله به این نهاد علمی با هدف عقب‌ماندگی ایران و ایجاد وابستگی دوباره صورت گرفته است.

امنیت بیولوژیک محله‌های اطراف پاستور

این فوق تخصص ریه در واکنش به نگرانی‌های عمومی درباره نشت احتمالی مواد میکروبی در اثر تخریب آزمایشگاه‌ها، اظهار کرد: به دلیل مجاورت انستیتو پاستور با نهادهای مهم حکمرانی کشور، از حدود ده سال پیش تمهیدات پدافندی بسیار دقیقی اندیشیده شده بود. این پروتکل‌ها پیش‌بینی کرده بودند که در صورت وقوع حوادث طبیعی مانند زلزله یا حملات، هیچ‌گونه آلودگی به محیط پیرامون نشت نکند.
او با طرح اینکه پروتکل‌های ثانویه ایمنی به خوبی عمل کرده‌اند، اضافه کرد: ساکنان مناطق اطراف پاستور از نظر امنیت بیولوژیک در خطر نیستند. این تمهیدات از پیش وجود داشته است تا تحت هیچ شرایطی مواد میکروبی و شیمیایی موجود در آزمایشگاه‌های تحقیقاتی موجب آلودگی مناطق مسکونی اطراف نشود.

تاب‌آوری نظام سلامت در برابر بحران‌های ثانویه
وی درخصوص تفاوت میان آزمایشگاه‌های مرجع و شبکه گسترده سلامت، گفت: ما با دو بخش روبرو هستیم؛ بخش نخست آزمایشگاه‌های مرجع هستند که گاهی تنها یک نمونه از آن‌ها در کشور وجود دارد، مانند آزمایشگاه هاری. تخریب این بخش‌ها ضربه‌ای به نظام سلامت است و تا بازسازی دوباره توسط نیروی انسانی، زمان‌بر خواهد بود.
قانعی در پاسخ به نگرانی درباره اختلال در تولید واکسن و خدمات ضروری سلامت، گفت: خوشبختانه نظام سلامت ایران دیگر مانند پنجاه سال پیش وابسته به یک یا دو مرکز نیست. امروزه آزمایشگاه‌های همکار وزارت بهداشت در سراسر کشور پراکنده‌اند و قدرت تشخیصی ایران بسیار گسترده شده است.

وی افزود: همان‌طور که در اواخر دوران کرونا مشاهده شد، توان آزمایشگاهی از پاستور به تمام شهرستان‌ها منتقل شده بود؛ بنابراین در بسیاری از موارد، خللی در ارائه خدمات به مردم ایجاد نخواهد شد، هرچند بازسازی بخش‌های مرجع یک ضرورت ملی است.

انتهای پیام/