در حالی که تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ ایران و آمریکا–اسرائیل در چند جبهه هم‌زمان در جریان است، مجموعه‌ای از گزارش‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که گفت‌وگوها در مرحله‌ای پیچیده و شکننده قرار گرفته‌اند. از یک‌سو پیشنهادهای جدید ایران درباره بازگشایی تنگه هرمز و تعویق مذاکرات هسته‌ای، و از سوی دیگر ادامه فشارهای آمریکا از طریق محاصره دریایی، عملاً اختلافات اصلی را به نقطه تمرکز بحران تبدیل کرده است.

در همین حال، میانجی‌گری کشورهایی مانند پاکستان و عمان و نقش رو ‌به ‌افزایش روسیه، تلاش‌ها برای شکل‌دهی به یک چارچوب سیاسی جدید را وارد مرحله‌ای چندلایه و منطقه‌ای کرده است.

در ادامه به بازتاب رسانه‌های دنیا در مورد این سفر می‌پردازیم:

اکسیوس نوشت: ایران پیشنهاد جدیدی به ایالات متحده ارائه کرده که بر اساس آن تنگه هرمز بازگشایی شود و جنگ پایان یابد، اما مذاکرات هسته‌ای به مرحله‌ای بعد موکول شود. این در حالی است که روند دیپلماسی به بن‌بست رسیده و در داخل ایران درباره اینکه چه امتیازات هسته‌ای باید روی میز گذاشته شود، اختلاف نظر وجود دارد. پیشنهاد ایران تلاش می‌کند با دور زدن این مسئله، مسیر رسیدن به یک توافق سریع‌تر را هموار کند. اما لغو محاصره و پایان جنگ می‌تواند اهرم فشار دونالد ترامپ را در مذاکرات آینده برای حذف ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران و متقاعد کردن تهران به توقف غنی‌سازی—که ۲ هدف اصلی جنگ از نگاه اوست—از بین ببرد.

الجزیره نوشت: عباس عراقچی در حالی به روسیه سفر کرده که ایران هم‌زمان با میانجیگری کشورهایی مثل پاکستان و عمان در تلاش برای پایان دادن به جنگ و یافتن یک چارچوب دیپلماتیک جدید است. این درگیری پس از آتش‌بس موقت در هشتم آوریل همچنان شکننده مانده و اختلافات بر سر تنگه هرمز و محاصره دریایی آمریکا ادامه دارد. ایران تأکید کرده تا رفع محاصره وارد مذاکره مستقیم نمی‌شود، در حالی که آمریکا نیز با اجرای محاصره و لغو برخی مذاکرات، فشار را حفظ کرده است. در این میان، روسیه به‌ عنوان بازیگر کلیدی در هر دو سناریوی دیپلماتیک یا تقابلی مطرح شده و پاکستان تلاش دارد چارچوبی منطقه‌ای با مشارکت ایران، آمریکا و کشورهای خلیج فارس برای توافق نهایی شکل دهد.

الجزیره در گزارش دیگری گفت: با توجه به سفر عراقچی به روسی، این کشور احتمالاً در مرحله بعدی بحران نقش محوری خواهد داشت. در این صورت با دو سناریو مواجه هستیم: یکی حل‌وفصل دیپلماتیک و دیگری تشدید درگیری. روسیه در هر ۲ حالت نقش کلیدی دارد. ایران در حال اولویت‌بندی مطالبات خود بر اساس شرایط است؛ از جمله وضعیت تنگه هرمز، احتمال تمدید آتش‌بس یا بازگشت به درگیری.

المیادین نوشت: تهران چارچوب سه فرموله‌ای را از طریق میانجی‌ها ارسال کرده که می‌تواند در صورت پذیرش آمریکا به ازسرگیری مذاکرات منجر شود. این طرح ابتدا بر توقف دائمی درگیری‌ها در همه جبهه‌ها استوار است و به‌طور ویژه بر لبنان تمرکز دارد. در مرحله دوم، طرف‌ها درباره وضعیت تنگه هرمز گفت‌وگو خواهند کرد و در مرحله سوم، موضوع برنامه هسته‌ای ایران بررسی می‌شود. مرحله اول شامل پایان کامل جنگ و دریافت تضمین‌هایی برای عدم ازسرگیری درگیری‌ها در لبنان و ایران خواهد بود. در این مرحله، ایران تمایلی به ورود به هیچ موضوع دیگری ندارد. در صورت توافق در این مرحله، مذاکرات می‌تواند به مرحله دوم برود و درباره مدیریت تنگه هرمزبا هماهنگی عمان گفت‌وگو شود. و در مرحله سوم به رسیدگی به برنامه هسته‌ای ایران برسند.

رویترز نوشت: تلاش‌های پاکستان برای میانجی‌گری میان ایران و آمریکا با وجود شکست گفت‌وگوهای حضوری ادامه دارد، اما با لغو سفر نمایندگان ترامپ به اسلام‌آباد، امیدها به پیشرفت سریع مذاکرات کاهش یافته است. در حال حاضر، تماس‌ها به‌صورت غیرحضوری دنبال می‌شود و تا زمان نزدیک شدن مواضع دو طرف، برنامه‌ای برای دیدار مستقیم وجود ندارد.

در همین حال، اختلافات اصلی—از جمله برنامه هسته‌ای ایران و وضعیت تنگه هرمز—همچنان پابرجاست و باعث تداوم فاصله میان طرفین شده است؛ موضوعی که به افزایش قیمت نفت و نگرانی درباره تبعات اقتصادی جنگ نیز دامن زده است.

خبرگزاری فرانسه به نقل از عراقچی نوشت: تحولاتی در مذاکرات رخ داده و رویکردهای نادرست و مطالبات بیش از حد آمریکا مانع از آن شده که دور قبلی مذاکرات، با وجود پیشرفت‌ها، به اهداف خود برسد. بنابراین لازم بود وضعیت فعلی را با دوستانمان در پاکستان مورد مشورت و بازبینی قرار دهیم. او روز دوشنبه اعلام کرد که در جریان سفر اخیر خود به اسلام‌آباد، با «دوستان در پاکستان» درباره «مسیر و شرایطی» که بر اساس آن تهران می‌تواند گفت‌وگوهای خود با واشنگتن را ادامه دهد، رایزنی کرده است.

نیویورک تایمز نوشت: روسیه متحد کلیدی ایران است، اما به گفته تحلیلگران تلاش دارد از درگیر شدن مستقیم در جنگ پرهیز کند؛ زیرا ولادیمیر پوتین امیدوار است دونالد ترامپ او را در مسیر رسیدن به توافقی مطلوب درباره اوکراین یاری کند. روسیه همچنین تلاش دارد روابط خود را با اسرائیل و کشورهای خلیج فارس حفظ کند، کشورهایی که ایران در جریان حمله نظامی آمریکا و اسرائیل از اواخر فوریه به آنها حمله کرده است.

سفر عراقچی به روسیه نشان‌دهنده توازن دشواری است که مسکو در این بحران دنبال می‌کند. روسیه از زمان حمله گسترده به اوکراین در سال ۲۰۲۲ و اعمال تحریم‌های شدید غرب، به امارات و عربستان سعودی برای انجام برخی مبادلات مالی و تجاری وابسته‌تر شده است.

Foreign Affair در یک تحلیل عجیب نوشت: جنگ آمریکا–اسرائیل علیه ایران یک فرصت مهم برای روسیه و چین ایجاد کرده است. هر دو کشور این درگیری را فرصتی برای تضعیف منافع ایالات متحده در خاورمیانه و فراتر از آن می‌بینند. آن‌ها مشتاقند از این جنگ برای فرسایش قدرت آمریکا، کسب اطلاعات درباره سامانه‌های نظامی ایالات متحده و تضعیف نظم بین‌المللی تحت رهبری آمریکا استفاده کنند. هر دو کشور طیف گسترده‌ای از ابزارها—چه دیپلماتیک و نظامی، چه آشکار و چه پنهان—برای این هدف در اختیار دارند و تاکنون نیز تا حدی در این مسیر موفق بوده‌اند.

بن‌بست نظامی روسیه در اوکراین الگویی از نوع خسارتی است که مسکو و پکن می‌خواهند بر آمریکا تحمیل کنند. دولت آمریکا از زمان حمله تمام‌عیار روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ از کی‌یف حمایت کرده است، نه فقط برای حمایت از یک دموکراسی کوچک‌تر در برابر همسایه اقتدارگرای بزرگ‌تر، بلکه به دلایل راهبردی گسترده‌تر. جنگ اوکراین یک رقیب بزرگ آمریکا را درگیر نگه داشته، قدرت روسیه را فرسوده کرده و سالانه ده‌ها میلیارد دلار برای کرملین هزینه دارد.

شیکاگو تریبیون نوشت: به گفته ۲ مقام منطقه‌ای، ایران پیشنهاد داده است در ازای لغو محاصره آمریکا علیه این کشور و پایان جنگ، کنترل خود بر تنگه هرمز را متوقف کند. همچنین ایران پیشنهاد کرده که مذاکرات درباره موضوع گسترده‌تر برنامه هسته‌ای در مرحله‌ای بعد انجام شود.

به گفته این منابع، این پیشنهاد از طریق پاکستان به طرف آمریکایی منتقل شده است. با این حال، به نظر می‌رسد دونالد ترامپ احتمالاً آن را نپذیرد، زیرا این طرح اختلافات اصلی‌ای را که منجر به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه شد، حل‌نشده باقی می‌گذارد.

روزنامه هندی Daily Excelsior نوشت: عراقچی در اظهاراتی که در تلگرام منتشر شد گفت ایران و روسیه در موضوعات منطقه‌ای و جهانی هماهنگی نزدیکی دارند، اما این مشورت‌ها به دلیل جنگ اخیر با کندی مواجه شده بود. او گفت: ما از این فرصت استفاده می‌کنیم تا درباره تحولات مربوط به جنگ گفت‌وگو کرده و هماهنگی‌های لازم را انجام دهیم. کرملین نیز اهمیت این مذاکرات را برجسته کرد. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، گفت اهمیت این دیدار با توجه به وضعیت کنونی ایران و خاورمیانه «قابل اغراق نیست».

عراقچی همچنین آمریکا را مسئول شکست مذاکرات اخیر ایران و آمریکا در پاکستان دانست و واشنگتن را به «مطالبات بیش از حد» و «رویکردهای نادرست» متهم کرد. او گفت دورهای قبلی گفت‌وگوها هرچند پیشرفت‌هایی داشته، اما در نهایت به نتیجه نرسیده‌اند.

رسانه خبری پاکستانی دیپلماتیک اینسایت نوشت: دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، گفت: اهمیت این گفت‌وگو از نظر تحولات مربوط به ایران و خاورمیانه را به سختی می‌توان دست‌کم گرفت. در این گزارش آمده است: نقش روسیه در این بحران در حال پررنگ‌تر شدن است. انتظار می‌رود عراقچی در مسکو درباره مذاکرات متوقف ‌شده و وضعیت کلی منطقه با مقام‌های روسی گفت‌وگو کند.

منابع پاکستانی به خبرگزاری رویترز گفتند که با وجود شکست دیپلماسی حضوری پس از آنکه دونالد ترامپ سفر نمایندگانش به اسلام‌آباد را لغو کرد، کار برای از بین بردن اختلافات و فاصله‌ها بین آمریکا و ایران متوقف نشده است. مقامات پاکستانی همچنین گفتند که مذاکرات هنوز از راه دور (غیرحضوری) در جریان است، اما هیچ برنامه‌ای برای برگزاری جلسه حضوری وجود ندارد تا زمانی که مواضع طرفین به اندازه کافی برای امضای تفاهم‌نامه به هم نزدیک شده باشد. پیش‌نویس توافق از راه دور مذاکره خواهد شد تا زمانی که به نوعی اجماع برسند.

انتهای پیام/