به گزارش خبرنگار استانی ایسکانیوز از کرمان؛ در جهانی که اینترنت پرسرعت به یکی از زیرساختهای اصلی زندگی تبدیل شده است، فاصله میان مناطق برخوردار و کمبرخوردار دیگر فقط در جاده، آب، برق یا امکانات فیزیکی خلاصه نمیشود؛ امروز دسترسی یا محرومیت از ارتباطات دیجیتال نیز به یکی از شاخصهای مهم توسعه تبدیل شده است. برای بسیاری از مردم شهرهای بزرگ، اینترنت پایدار بخشی عادی از زندگی روزمره است، اما در برخی نقاط روستایی جنوب کرمان، هنوز برقرار شدن یک تماس یا ارسال یک پیام میتواند با دشواری همراه باشد.
شکاف دیجیتال در جنوب کرمان تنها به معنای نبود آنتن یا سرعت پایین اینترنت نیست؛ این شکاف در واقع فاصله میان فرصتهاست. دانشآموزی که برای دسترسی به آموزش آنلاین مشکل دارد، کشاورزی که نمیتواند از خدمات هوشمند کشاورزی استفاده کند، بیماری که برای ارتباط با سامانههای سلامت الکترونیک با مشکل مواجه است و روستایی که برای انجام یک خدمت ساده دولتی مجبور به طی کردن مسیرهای طولانی میشود، همگی بخشی از پیامدهای این فاصله هستند.
جنوب استان کرمان با هشت شهرستان و جمعیتی نزدیک به یک میلیون نفر، یکی از مناطق مهم کشور در حوزه کشاورزی، منابع طبیعی و ظرفیتهای انسانی است. اما ویژگیهای جغرافیایی این منطقه، توسعه زیرساختها را دشوار کرده است. پراکندگی روستاها، مناطق کوهستانی، فاصله زیاد برخی سکونتگاهها از مراکز شهری و هزینه بالای ایجاد شبکههای ارتباطی، از جمله عواملی بودهاند که باعث شده توسعه ارتباطات در برخی نقاط با سرعت کمتری پیش برود.
در چنین شرایطی، توسعه شبکه ارتباطی دیگر یک پروژه صرفاً مخابراتی نیست؛ بلکه بخشی از برنامه توسعه منطقهای محسوب میشود. تجربه کشورهای مختلف نشان داده است که دسترسی دیجیتال میتواند حتی مناطق دورافتاده را به بازارهای بزرگتر متصل کند و فرصتهایی ایجاد کند که پیش از این به دلیل فاصله جغرافیایی دستنیافتنی بود.
کشاورز یک روستای دورافتاده اگر به اینترنت پایدار دسترسی داشته باشد، میتواند قیمت محصولات را بررسی کند، با بازارهای فروش ارتباط بگیرد، از آموزشهای نوین کشاورزی استفاده کند و حتی بخشی از فرآیند فروش محصول خود را به صورت آنلاین انجام دهد. در مقابل، نبود ارتباط مناسب باعث میشود بسیاری از تولیدکنندگان همچنان وابسته به واسطهها باقی بمانند و سهم کمتری از ارزش اقتصادی محصول خود دریافت کنند.
در حوزه آموزش نیز فاصله دیجیتال اثر مستقیم دارد. تجربه سالهای اخیر نشان داد که زیرساخت ارتباطی یکی از عوامل مهم در استمرار آموزش است. دانشآموز مناطق روستایی که دسترسی مناسبی به اینترنت ندارد، عملاً بخشی از فرصتهای آموزشی جدید را از دست میدهد. این مسئله در مناطقی که فاصله روستا تا مرکز شهر زیاد است، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
سلامت نیز یکی دیگر از حوزههایی است که ارتباطات دیجیتال در آن نقش تعیینکننده دارد. توسعه پرونده الکترونیک سلامت، مشاورههای پزشکی از راه دور، ثبت اطلاعات بیماران و ارتباط میان مراکز درمانی، همگی نیازمند شبکه ارتباطی پایدار هستند. در مناطق گستردهای مانند جنوب کرمان، فناوری میتواند بخشی از فاصله میان روستا و خدمات تخصصی را کاهش دهد.
به همین دلیل، رفع شکاف دیجیتال را باید بخشی از عدالت اجتماعی دانست. همانطور که دسترسی به راه مناسب، آب سالم و خدمات آموزشی از حقوق توسعهای مردم محسوب میشود، دسترسی به ارتباطات نیز به تدریج به یکی از نیازهای اساسی زندگی تبدیل شده است.
در همین چارچوب، توسعه سایتهای ارتباطی جدید در روستاهای جیرفت و عنبرآباد به عنوان یکی از اقدامات عملیاتی برای کاهش این فاصله مطرح شده است. یکی از نقاط مهم در این برنامه، منطقه کوهستانی رمون است؛ منطقهای که به دلیل شرایط طبیعی و پراکندگی سکونتگاهها، سالها با مشکلات ارتباطی مواجه بوده است.
پیگیری برای ایجاد سایت ارتباطی در این منطقه نشان میدهد که توسعه زیرساختهای دیجیتال در مناطق سختگذر نیازمند برنامهریزی متفاوتی است. برخلاف مناطق شهری که تراکم جمعیت هزینه ایجاد شبکه را توجیهپذیرتر میکند، در مناطق روستایی و کوهستانی، تصمیمگیری نیازمند نگاه عدالتمحور است؛ زیرا صرفاً محاسبه اقتصادی نمیتواند معیار اصلی باشد.
توسعه ارتباطات در روستاها باید همانند توسعه راههای روستایی دیده شود. همانگونه که یک جاده، روستا را به بازار و خدمات متصل میکند، اینترنت نیز امروز همان نقش را در فضای دیجیتال ایفا میکند. حتی میتوان گفت در برخی حوزهها، ارتباطات دیجیتال میتواند مکمل راه فیزیکی باشد و بخشی از رفتوآمدهای غیرضروری را کاهش دهد.
برای مثال، دریافت برخی خدمات دولتی، انجام امور بانکی، آموزش مهارتها، مشاورههای تخصصی و ارتباط با بازار، در صورت وجود زیرساخت مناسب میتواند بدون طی مسافتهای طولانی انجام شود. این موضوع برای جنوب کرمان که بسیاری از روستاهای آن فاصله زیادی با مراکز اصلی دارند، اهمیت ویژهای دارد.
اما توسعه ارتباطات تنها با نصب چند دکل پایان نمییابد. تجربه جهانی نشان داده است که کیفیت اتصال، پایداری شبکه، هزینه دسترسی و توانمندسازی کاربران نیز اهمیت دارد. روستایی که آنتن دارد اما سرعت و کیفیت خدمات مناسب نیست، همچنان با نوعی محرومیت دیجیتال مواجه است.
بنابراین مرحله بعد از توسعه زیرساخت، افزایش کیفیت خدمات و آموزش استفاده از فناوری است. اگر اینترنت به روستا برسد اما مردم نتوانند از ظرفیتهای اقتصادی، آموزشی و اجتماعی آن استفاده کنند، بخش مهمی از هدف توسعه محقق نخواهد شد.
کشورهایی که در حوزه تحول دیجیتال روستایی موفق بودهاند، فقط به ایجاد شبکه ارتباطی اکتفا نکردهاند؛ بلکه همزمان برنامههای آموزش دیجیتال، حمایت از کسبوکارهای آنلاین و توسعه خدمات الکترونیکی را دنبال کردهاند. همین تجربه میتواند برای مناطق روستایی جنوب کرمان نیز مورد توجه قرار گیرد.
ظرفیتهای اقتصادی جنوب کرمان، بهویژه در کشاورزی، صنایع تبدیلی و گردشگری روستایی، میتواند با اتصال دیجیتال وارد مرحله تازهای شود. بسیاری از روستاهای این منطقه محصولاتی دارند که امکان عرضه گستردهتر در بازارهای داخلی و حتی خارجی را دارند، اما نبود دسترسی مناسب به فناوری یکی از موانع توسعه بازار آنهاست.
در کنار فرصتهای اقتصادی، مسئله مهاجرت روستایی نیز اهمیت دارد. یکی از دلایل ترک برخی روستاها، احساس فاصله از امکانات و فرصتهای جدید است. اگر فناوری بتواند بخشی از این فاصله را کاهش دهد، میتواند به ماندگاری جمعیت و تقویت اقتصاد محلی کمک کند.
توسعه ارتباطات همچنین میتواند زمینه شکلگیری مشاغل جدید را فراهم کند. کسبوکارهای اینترنتی، فروش محصولات محلی، آموزش آنلاین، خدمات دیجیتال و فعالیتهای دانشبنیان دیگر محدود به شهرهای بزرگ نیستند. اما پیششرط همه این فرصتها، دسترسی پایدار به شبکه ارتباطی است.
جنوب کرمان در سالهای گذشته در بسیاری از شاخصهای توسعه با چالشهایی مواجه بوده است، اما همزمان دارای ظرفیتهایی است که در صورت اتصال به زیرساختهای جدید میتواند مسیر متفاوتی را تجربه کند. اینترنت یکی از همان زیرساختهایی است که میتواند فاصله جغرافیا را کاهش دهد.
البته موفقیت این مسیر نیازمند استمرار است. توسعه یک سایت ارتباطی یا اجرای یک پروژه مخابراتی باید بخشی از یک برنامه بلندمدت برای پوشش کامل مناطق محروم باشد. تجربه نشان داده است که پروژههای پراکنده بدون نقشه جامع، نمیتوانند شکاف دیجیتال را به طور کامل از بین ببرند.
جنوب کرمان امروز در شرایطی قرار دارد که توسعه دیجیتال میتواند به اندازه توسعه جادهای و زیرساختهای سنتی اهمیت داشته باشد. روستایی که به شبکه جهانی متصل میشود، تنها یک آنتن دریافت نمیکند؛ بلکه به مجموعهای از فرصتهای جدید دسترسی پیدا میکند.
رفع شکاف دیجیتال در این منطقه در نهایت به معنای نزدیک کردن فرصتهاست؛ نزدیک کردن دانشآموز روستایی به آموزش، کشاورز به بازار، بیمار به خدمات سلامت و جوان روستایی به فرصتهای شغلی جدید.
اگر توسعه ارتباطات با نگاه عدالتمحور، برنامهریزی دقیق و تکمیل زنجیره خدمات همراه شود، جنوب کرمان میتواند از منطقهای که سالها با فاصله دیجیتال مواجه بوده، به نمونهای از پیوند فناوری با توسعه محلی تبدیل شود.
آینده روستاهای جنوب کرمان فقط به منابع طبیعی و ظرفیتهای سنتی آن وابسته نیست؛ بخشی از آینده این مناطق در میزان اتصال آنها به جهان دیجیتال رقم خواهد خورد. امروز هر دکل ارتباطی میتواند یک مسیر جدید توسعه باشد؛ مسیری که از یک روستا آغاز میشود و به اقتصاد، آموزش و زندگی بهتر مردم میرسد.
خبرنگار: زهرا اسکندری
انتهای خبر./
نظر شما