به گزارش گروه فرهنگ و هنر ایسکانیوز، در میان ویرانیهای گستردهای که جنگها به بار میآورند، یکی از دردناکترین خسارتها، نابودی میراث فرهنگی و آثار تاریخی است؛ گنجینههایی که نهتنها متعلق به یک ملت، بلکه بخشی از حافظه مشترک بشریت به شمار میروند.
با این حال، قوانین بینالمللی بهصراحت بر ممنوعیت هدف قرار دادن این آثار تأکید دارند و هرگونه حمله به آنها را در زمره جنایت جنگی قرار میدهند.بر اساس مقررات تثبیتشده در حقوق بینالملل بشردوستانه، بهویژه کنوانسیونهای مصوب پس از جنگ جهانی دوم، حفاظت از میراث فرهنگی در زمان مخاصمات مسلحانه بهعنوان یک اصل بنیادین شناخته میشود.
یکی از مهمترین اسناد در این زمینه، کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه برای حمایت از اموال فرهنگی در صورت مخاصمه مسلحانه است که تحت نظارت سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) تدوین شد. این کنوانسیون بهطور مشخص اعلام میکند که هرگونه تخریب و آسیب نظامی به اماکن تاریخی، موزهها، بناهای مذهبی و فرهنگی ممنوع است.
کارشناسان حقوق بینالملل تأکید میکنند که این قوانین تنها توصیههای اخلاقی نیستند، بلکه تعهداتی الزامآور برای دولتها محسوب میشوند. به بیان دیگر، کشورهایی که درگیر جنگ هستند، موظفاند نهتنها خود از حمله به این اماکن خودداری کنند، بلکه اقدامات لازم برای جلوگیری از آسیب دیدن آنها را نیز انجام دهند. این تعهد شامل برنامهریزی نظامی، آموزش نیروهای مسلح و شناسایی دقیق اهداف مشروع نظامی میشود.
یکی از سازوکارهای مهم برای حفاظت از آثار تاریخی، استفاده از یک نشان بینالمللی ویژه است که بهعنوان «نشان سپر آبی» شناخته میشود. این نماد که در چارچوب همان کنوانسیون تعریف شده، باید بر روی اماکن فرهنگی و تاریخی نصب شود تا بهوضوح از فضاهای نظامی متمایز باشند. بلو شیلد اینترنشنال، نهادی بینالمللی که به حفاظت از میراث فرهنگی در بحرانها میپردازد، نقش مهمی در ترویج استفاده از این نشان ایفا میکند.
این نماد که به شکل یک سپر آبی و سفید طراحی شده، در عمل مانند پرچم صلیب سرخ برای مراکز درمانی عمل میکند. همانطور که حمله به بیمارستانها و آمبولانسها نقض آشکار قوانین جنگ است، هدف قرار دادن مکانهایی که این نشان را دارند نیز بهعنوان نقض جدی حقوق بینالملل تلقی میشود. با این حال، اجرای مؤثر این نظام حفاظتی همواره با چالشهایی مواجه بوده است.
در دهههای اخیر، موارد متعددی از تخریب عمدی آثار تاریخی در جریان درگیریها گزارش شده است. از ویرانی شهرهای باستانی گرفته تا آسیب دیدن موزهها و کتابخانهها، این اقدامات نهتنها خسارتهای جبرانناپذیری به میراث فرهنگی وارد کرده، بلکه واکنشهای شدید جامعه جهانی را نیز به دنبال داشته است. در برخی موارد، این حملات با هدف از بین بردن هویت فرهنگی یک ملت یا ایجاد رعب و وحشت صورت گرفتهاند.
بر اساس اساسنامه دیوان کیفری بینالمللی، حمله عمدی به اماکن تاریخی، مذهبی و فرهنگی که اهداف نظامی محسوب نمیشوند، میتواند بهعنوان جنایت جنگی مورد پیگرد قرار گیرد. میراث فرهنگی نقش مهمی در شکلگیری هویت ملی، انسجام اجتماعی و حتی بازسازی پس از جنگ دارد. نابودی این آثار میتواند فرآیند صلح و بازسازی را دشوارتر کند، زیرا بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگی یک جامعه از بین میرود.
در عین حال صرف وجود قوانین بینالمللی کافی نیست و اجرای آنها نیازمند اراده سیاسی، نظارت مؤثر و همکاری بینالمللی است. در بسیاری از موارد، نبود اطلاعات دقیق از موقعیت آثار تاریخی یا بهانه استفاده نظامی از این اماکن توسط یکی از طرفین، وضعیت را پیچیدهتر میکند. به همین دلیل، آموزش نیروهای نظامی و ایجاد بانکهای اطلاعاتی دقیق از اماکن فرهنگی، از جمله اقداماتی است که میتواند به کاهش این خطرات کمک کند.
در هر صورت این اقدامات جایگزین حفاظت فیزیکی نیستند و تنها بهعنوان مکمل عمل میکنند و در نهایت، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، پذیرش این اصل است که میراث فرهنگی متعلق به کل بشریت است و نباید قربانی منازعات سیاسی و نظامی شود. قوانین بینالمللی، از جمله کنوانسیون لاهه، چارچوبی روشن برای حفاظت از این میراث ارائه دادهاند، اما موفقیت آنها به میزان پایبندی دولتها و گروههای درگیر بستگی دارد.
اما همه این موارد تنها در یک صورت عملی خواهد شد و آنهم دشمنی و جنگ با قواعد بین المللی است که رژیم صهیونیستی در جنگی که با کشورمان شروع کرده خود را موظف و پایبند به رعایت هیچ اصولی نمیداند و از ابتدای جنگ رمضان تاکنون با وجود نصب علامت سپر آبی بر روی اماکن تاریخی-فرهنگی- موزهای اما بیش از ۱۱۴ بنای تاریخی در ۱۶ استان کشور در جریان حملات آمریکایی-صهیونی آسیب دیده است.
«سیدرضا صالحیامیری، وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، در گزارشی از وضعیت موجود اعلام کرد: بر اساس ارزیابیهای اولیه، ۱۱۴ بنای تاریخی شامل آثار جهانی، ملی و واجد ارزش، در جریان حملات اخیر آمریکایی-صهیونی دچار آسیب شدهاند که فرآیند بررسی میدانی، مستندسازی و اقدامات نجاتبخشی آنها بهصورت فشرده در حال انجام است.
وی با اشاره به فعالسازی ظرفیتهای بینالمللی در این حوزه افزود: مکاتبات رسمی با نهادهای جهانی و منطقهای از جمله یونسکو انجام شده و پیگیریهای لازم برای ثبت، مستندسازی و طرح موضوع در مجامع تخصصی بینالمللی در دستور کار قرار دارد.»
حالا و پس از خسارتهای وارده و با پیگیری های وزارت میراث فرهنگی، سازمان علمی، آموزشی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) با ابراز نگرانی عمیق نسبت به آسیبهای وارده اماکن تاریخی خصوصا به مجموعه میراث جهانی کاخ گلستان، آمادگی خود را برای اعزام هیئت کارشناسی مشترک به تهران و ارائه حمایتهای فنی فوری اعلام کرد.
کاخ گلستان، بهعنوان یکی از شاخصترین نمودهای تداوم تاریخی، هویتی و هنری ایران، که در سال ۲۰۱۳ در فهرست میراثجهانی به ثبت رسیده، سرمایهای ملی و بخشی از حافظه فرهنگی مشترک بشریت تلقی میشود و هرگونه تهدید یا آسیب به آن، واجد ابعاد فراملی و بینالمللی است.
هرچند که یونسکو با تاکید صریح بر ضرورت پایبندی تمامی طرفها به الزامات حقوقی و تعهدات بینالمللی، بر اجرای مفاد کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه در خصوص حمایت از اموال فرهنگی در زمان مخاصمات مسلحانه و نیز کنوانسیون ۱۹۷۲ پاریس درباره حفاظت از میراثفرهنگی و طبیعی جهان تاکید کرده است اما نقض تمامی قوانین بین المللی مانند حمله به مناطق مسکونی، حمله به بیمارستان، هدف قرار دادن غیرنظامیان و نادیده گرفتن تمامی سازمان ها و نهادهای بین المللی نشان می دهد رژیم کودک کش هیچگونه پایبندی به رعایت قوانین بین المللی ندارد و نهاد بین المللی مانند یونسکو اگر بخواهند موجودیت خود را حفظ کند باید از تمامی ابزارها برای توقف حملات به اماکن فرهنگی و تاریخی استفاده کند.
انتهای پیام/
نظر شما