۵ خرداد در تاریخ چه گذشت؟

امروز ۵ خرداد برابر با ۲۶ مِی تقویم میلادی است. روزی که در تاریخ آبستن وقایع و اتفاقات زیادی در ایران و جهان بوده است. به مرور برخی از این وقایع می‌پردازیم.

به گزارش گروه فرهنگی ایسکانیوز، امروز ۵ خرداد برابر با ۲۶ مِی تقویم میلادی است. روزی که در تاریخ آبستن وقایع و اتفاقات زیادی در ایران و جهان بوده است. به مرور برخی از این وقایع می‌پردازیم.

بیشتر بخوانید:

۴ خرداد در تاریخ چه گذشت؟

رویداد ها:

۸۰۰ - خسرو انوشیروان و بازی شطرنج

هارون الرشید خلیفه عباسی که در عصر خود ابرمرد شرق بشمار می آمد در ماه مه سال ۸۰۰ میلادی ضمن ارسال پیامی به «شارلمانی» ابرمرد وقت غرب به وی اطلاع داد که به ابراهیم بن عقرب حکمران افریقیه (سرزمین های مسلمان نشین شمال آفریقا به مرکزیت تونس امروز) خود مختاری داده است و در امور داخلی استقلال دارد و از این پس درباره مسائل محلی (منطقه مدیترانه) با او تماس بگیرد. تاریخ انشاء نامه پس از تطبیق تقویم ها و محاسبات تقویمی دیگر، ۲۶ ماه مه تعیین و اعلام شده است.

هارون با این پیام، یک دستگاه بازی شطرنج با راهنمای استفاده از آن را به عنوان هدیه برای شارلمانی ارسال داشته بود و یاد آور شده بود که کسری (خسرو انوشیروان ساسانی) این بازی را که مبتکر آن هندیان بوده اند به منظور تقویت حافظه و قوای مغزی ایرانیان و تسریع محاسبات ریاضی، در قلمرو خود رواج داده و ملت را به انجام این بازی تشویق کرده و جایزه معین ساخته بود.

با ارسال همین دستگاه، بازی شطرنج در غرب رواج یافت که «چس Chess» خوانده می شود.

۱۵۵۷ - قزوین شاه نشین و هرات ولیعهدنشین ایران شدند

۲۶ ماه می ۱۵۵۷ شاه طهماسب یکم تصمیم گرفت که شهر قزوین پایتخت ایران شود. شاه طهماسب که ۵۴ سال سلطنت کرد اعلام کرده بود که پایتخت کشور پهناور ایران باید به یک فاصله از مرزهای غربی و شرقی باشد تا اخبار سریعا واصل شود. از آغاز کار صفویان تا آن زمان، شهر تبریز پایتخت ایران بود. شاه طهماسب همچنین تصمیم گرفت که شهر بزرگ هرات، نظر به قدمت و اهمیت، ولیعهدنشین ایران باشد که چنین شد. هرات از آغاز تامین وحدت ایران به دست کوروش بزرگ، ساتراپ نشین ایالت آریا بود و در کتیبه ها و نیز اوِستا (مجموعه آموزش های زرتشت) به صورت «هرایه و» ذکر شده است. این نام از «هری رود = رود زرین = رود زرد» که از کنار این شهر می گذرد گرفته شده است. در طول تاریخ، هرات ـ کانون ادبیات پارسی ـ و بارها پایتخت ایران بود. انگلیسی ها پس از شکست دادن ایران در جنگ، و طبق قرارداد سال ۱۸۵۷ پاریس هرات را از ایران جدا کردند.

پایتخت بودن قزوین بیش از ۴۰ سال طول نکشید و شاه عباس یکم پایتخت را به اصفهان منتقل ساخت تا مرکز کشور باشد. قزوین در طول پایتخت بودنش پذیرای دو پناهنده معروف شد؛ همایونشاه امپراتور هندوستان و بایزید پسر سلطان سلیمان امپراتور عثمانی. شاه طهماسب به بهای صلح با عثمانی، بایزید را مسترد داشت و با این عمل خود، خصلت مهمان نوازی ایرانیان را زیر پا نهاد و «تاریخ» خودرا نیز خراب کرد.

۱۸۸۰ - کشف عامل بیماری مالاریا توسط آلفونْسْ لاوْران

شارل لویی آلفونْسْ لاوران، پزشکی فرانسوی بود که پس از اخذ دکترای خود، به خدمت نظام درآمد و به الجزایر اعزام شد. وی در آنجا فرصت مناسبی داشت تا درمورد بیماری مالاریا که همه ساله در بسیاری از نقاط جهان، جان انسان‏های زیادی را می‏گرفت، تحقیقات کافی و مطالعات لازم به عمل آورد. در نتیجه در ۲۶ مه ۱۸۸۰م به کشف عامل این بیماری موفق شد. لاوران پی برد که عامل بیماری‏زای مالاریا، از نوع باکتری نبوده، بلکه موجودی تک یاخته از سلسله آغازیان است. این نخستین بار بود که موجودی تک سلولی به عنوان عامل مولد یک بیماری شناخته می‏شد.

این موجودات انگلی توسط پشه‏هایی موسوم به آنوفل وارد بدن و خون می‏شوند و بیماری را منتقل می‏کنند. پس از انتقال باکتری به بدن و تکثیر آنان، شخص در ابتدا دچار لرز می‏شود و درنتیجه ترکیدن گویْچه‏های سرخ پر انگل و پراکنده شدن انگل‏های درون آن در خون، بیماری مالاریا یا تب نو شکل می‏گیرد. برای نابودی این بیماری باید محل زندگی پشه آنوفل در باتلاق‏ها را خشکانید و این پشه‏ها را به وسیله سم‏پاشی از بین برد. لاوران در سال‏های بعد نیز به مطالعه در باب بیماری‏های مناطق گرمسیری پرداخت و در سال ۱۹۰۷م به سبب تحقیقاتش در باب کشف عامل بیماری مالاریا، به اخذ جایزه نوبل نائل آمد.

۱۹۰۸ - اولین اکتشاف نفت در ایران

در پنجم خردادماه ۱۲۸۷ ش برابر با ۲۶ می۱۹۰۸ م در حالی که عملیات اکتشاف نفت به یأس تبدیل شده بود، نخستین چاه نفت ایران در شهرستان مسجد سلیمان از شهرهای استان خوزستان در عمق ۶۰۰ متری زمین به نفت رسید و نفت تا ارتفاع ۲۵ متر از سطح زمین فوران کرد. این واقعه، باعث شد که امپراتوری انگلیس، جهت حفظ منابع نفتی، اقدام به احداث و گسترش تأسیسات عظیمِ استخراج، تصفیه، صدور نفت و تولیدات نفتی در جنوب ایران نماید. یک سال بعد ساخت پالایشگاهی در این منطقه آغاز شد و به بنا نهادن شهر آبادان منجر گردید و پالایشگاه آبادان، برای مدت‏های طولانی بزرگ‏ترین پالایشگاه جهان به شمار می‏رفت. شهر مسجد سلیمان از نظر وجود معادن و تأسیسات نفتی از اهمیت بسیاری برخوردار است و تاکنون بیش از ۲۵۰ حلقه چاه نفت در آن حفر شده است. یکی از نویسندگان انگلیسی در این‏باره نوشته است: "به این ترتیب، صنعتی آغاز شد که در طی دو جنگ جهانی، نیروی دریایی انگلستان را نجات داد ولی برای ایران زحمتی ایجاد کرد که از مجموع مزاحمت‏های دولت‏های دیگر، بیشتر بود".

۱۹۶۸ - دوگل و اوج دموکراسی

در این روز در ماه می ۱۹۶۸ و در پی سه هفته اعتصاب و تظاهرات خیابانی کارگران و دانشجویان فرانسه که مخالف برنامه اصلاحات شارل دوگل رئیس جمهور آن کشوراز جمله تضعیف و یا حذف سنای فرانسه بودند، وی اعلام کرد که نمی تواند اعتراض چند ده هزار تظاهرکننده را نظر قاطبه مردم فرانسه نسبت به برنامه های خود بداند و تصمیم گرفته است که برای آگاه شدن از نظر اکثریت مردم، رفراندم برگذار کند. این رفراندم طبق برنامه انجام شد و اکثریت شرکت کنندگان با برنامه های اصلاحی دوگل مخالفت کردند. وی از تصمیم خود در مورد برنامه اصلاحات عدول نکرد و کنار رفت.

فرانسویان گفته بودند که نمی خواهند قوانین توسط یک مجلس تدوین شود باید هر دو مجلس باقی بمانند تا روی لوایح و طرحها بررسی بیشتری صورت گیرد و قوانین موضوعه منطقی تر باشند. اقدام دوگل یک عمل دمکراتیک بزرگ بود که فصلی از تاریخ دمکراسی را تشکیل داده است. دوگل که پس از کناره گیری همچنان محبوب فرانسویان باقی ماند، در ردیف ناپلئون از دوستداران فرانسه بشمار می رود.

۱۹۸۱ - اعلام رسمی تشکیل شورای همکاری خلیج فارس

شورای همکاری خلیج ‏فارس با عضویت شش کشور جنوب خلیج فارس یعنی عربستان سعودی، کویت، امارات متحده عربی، بحرین، قطر و عمان در ۲۶ مه ۱۹۸۱م، یک سال پس از آغاز جنگ عراق علیه جمهوری اسلامی ایران اعلام موجودیت کرد. اهداف اعلام شده شورای همکاری خلیج فارس، همکاری‏های اقتصادی، سیاسی، نظامی و حمایت متقابل در برابر تهدیدات خارجی است. با این حال به علت اتکای کشورهای عضو این شورا به نیروهای بیگانه و شرکت نداشتن همه کشورهای حاشیه خلیج فارس در شورای همکاری، این شورا نتوانسته است امنیتی پایدار بر اساس منافع جمعی کشورهای حاشیه خلیج فارس در این منطقه به وجود آورد. به علاوه، اعضای شورا، هنوز در مورد همکاری‏های اقتصادی و سیاسی و نظامی، موفقیت قابل توجهی به دست نیاورده‏اند. این شورا در طول جنگ هشت ساله عراق علیه ایران، به طور آشکار و پنهان به عراق گرایش نشان داد و حتی دو عضو این شورا، یعنی عربستان سعودی و کویت، قسمتی از درآمد نفتی خود را به جبران قطع درآمدهای نفتی عراق دراختیار آن کشور قرار دادند. با این حال پس از حمله عراق به کویت، کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، امریکا و متحدین آن را برای دفع تجاوز عراق به کویت، به منطقه دعوت کردند. آنها هم‏چنین علاوه بر فراهم ساختن تسهیلات لازم برای نقل و انتقال نیروهای امریکا و متحدین، میلیاردها دلار به تامین هزینه جنگ کمک کردند. اجلاس سران شورای همکاری خلیج فارس، سالی یکبار تشکیل می‏شود و یک اجلاس فرعی و مشورتی سران نیز هر شش ماه یک بار، برگزار می‏گردد. علاوه بر آن، در طول سال، وزیران خارجه کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، در نشست‏هایی شرکت می‏کنند.

۱۹۸۲ - نیروی هوایی آرژانتین ناوشکن اتمی انگلیسی «کاونتری» را غرق کرد. این ناو در جریان گروگانگیری آمریکایی ها در ایران برای کمک به مساعی آمریکا به خلیج فارس اعزام شده بود.

انتهای پیام/
 

کد خبر: 1141915

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
  • 8 + 7 =