به گزارش خبرنگار سیاسی ایسکانیوز، امروز کشور در یکی از حساسترین مقاطع خود قرار دارد؛ مقطعی که بیش از هر زمان دیگری به اتحاد ملی، انسجام اجتماعی و تقویت سرمایه اجتماعی نیازمند است. در شرایطی که کشور حوادث دیماه را پشت سر گذاشته و رئیسجمهور آمریکا بهطور مستمر تهدید به اقدام نظامی میکند، توجه به سرمایه اجتماعی بهعنوان مهمترین پشتوانه امنیت ملی، ضرورتی انکارناپذیر است؛ سرمایهای که منبع اصلی آن، مردم هستند.
در همین راستا، علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی با تأکید بر نقش انسجام اجتماعی در حفظ امنیت کشور گفت: «اگر انسجام اجتماعی تضعیف شود، زمینه برای موفقیت عملیات نظامی فراهم خواهد شد.»
پس از جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل، اغلب کارشناسان سیاسی و اجتماعی بر این نکته تأکید داشتند که دولت باید قدر همراهی مردم را بداند و با اتخاذ تصمیمات مؤثر، بهویژه در حوزه اقتصادی، گامهای جدی برای حل مشکلات معیشتی بردارد. با این حال، به اعتقاد بسیاری از تحلیلگران، دولت پس از پایان جنگ نهتنها تغییر محسوسی در رویکرد خود ایجاد نکرد، بلکه فرصت تقویت سرمایه اجتماعی را نیز از دست داد.
سرمایه اجتماعی با اقدامات مقطعی، کوتاهمدت و کماثر مانند پرداخت کالابرگ یکمیلیونتومانی یا تدوین طرحها و چشماندازهای بلندمدت و غیرملموس شکل نمیگیرد؛ بلکه نتیجه اقدامات واقعی، ملموس و اثرگذار در زندگی روزمره مردم است. در شرایط فعلی، مهمترین و فوریترین اقدامی که دولت میتواند برای تقویت سرمایه اجتماعی انجام دهد، حل مشکلات اقتصادی و بهبود وضعیت معیشتی شهروندان است.
از سوی دیگر، مسئولیت حفظ و تقویت سرمایه اجتماعی صرفاً بر عهده دولت نیست و سایر نهادها نیز در این زمینه کوتاهی کردهاند. در این میان، عملکرد صداوسیما پس از جنگ ۱۲ روزه با انتقادهای گستردهای همراه بوده است. بسیاری بر این باور بودند که رسانه ملی باید با اصلاح رویکرد و تغییر در سیاستهای مدیریتی، زمینه بازگشت مخاطبان و افزایش اعتماد عمومی را فراهم کند.
اسماعیل گرامیمقدم، فعال سیاسی اصلاحطلب و سخنگوی حزب اعتماد ملی، در گفتوگو با خبرنگار ایسکانیوز در این باره اظهار کرد: «پس از جنگ ۱۲ روزه، صداوسیما باید تغییراتی جدی در روند مدیریتی و محتوایی خود ایجاد میکرد تا مخاطبان از دسترفته بازگردند. در این شرایط حساس، بارها تأکید کردیم که تغییر رویکرد رسانه ملی ضروری است تا مردم مرجع خبری خود را از رسانههای خارج از کشور به رسانههای داخلی منتقل کنند.»
در ادامه گفتگوی ایسکانیوز با امیررضا واعظی آشتیانی فعال و کارشناس سیاسی اصولگرا را میخوانید:
سرمایه اجتماعی امروز کشور با چالشهای جدی مواجه شده است
آشتیانی در پاسخ به این سوال که وضعیت سرمایه اجتماعی در کشور چگونه است و دلایل تضعیف آن چیست، گفت: سرمایه اجتماعی امروز کشور با چالشهای جدی مواجه شده است و پیش از هر چیز باید بهصورت دقیق بررسی کنیم که چرا این سرمایه مهم دچار آسیب شده است. متأسفانه در سالهای گذشته کمتر به آسیبشناسی واقعی پرداختهایم و گمان کردهایم که با رفتارها و تصمیمات پوپولیستی میتوان سرمایه اجتماعی را بازسازی کرد؛ در حالی که این رویکرد نهتنها مؤثر نبوده، بلکه آسیبها را عمیقتر کرده است.
وی با تأکید بر ضرورت پیشگیری بهجای درمان افزود: نباید اجازه دهیم سرمایه اجتماعی از بین برود و تازه پس از آن به فکر ترمیم آن بیفتیم. مهمترین عاملی که به سرمایه اجتماعی ضربه میزند، مشکلات اقتصادی است. اگر مردم در حوزه اقتصاد به یک آرامش نسبی برسند، بدون تردید سرمایه اجتماعی نیز بهتدریج بازخواهد گشت.
آشتیانی ادامه داد: هر اندازه عملکرد ما در حوزه اقتصادی موفقتر باشد، میزان ترمیم سرمایه اجتماعی نیز افزایش پیدا میکند. بهبود شرایط اقتصادی مستقیماً به تقویت سرمایه اجتماعی منجر میشود. اعتمادسازی باید از مسیر عملکرد واقعی صورت بگیرد، نه از طریق شعار و وعدههای تکرار.
وی با اشاره به ابعاد مختلف تضعیف سرمایه اجتماعی تصریح کرد:تضعیف سرمایه اجتماعی ریشه در عوامل متعددی دارد؛ از مسائل اقتصادی گرفته تا موضوعات سیاسی و اجتماعی. گاهی برخی افراد با نگاه محدود به اطراف خود، تصور میکنند شرایط کل کشور به همان شکل است، در حالی که چنین نگاهی میتواند منجر به تحلیلهای نادرست شود.
این تحلیلگر سیاسی در ادامه به نقش شفافیت در حوزه سیاست اشاره کرد و گفت: در حوزه سیاسی، هرچه گفتمانها شفافتر و صریحتر باشد، سرمایه اجتماعی نیز فعالتر و پویاتر خواهد شد. در بخش اقتصادی نیز لازم است ریلگذاریها تغییر کند و تصمیماتی اتخاذ شود که تأثیر واقعی آن را مردم بهطور ملموس در سفره و زندگی روزمره خود احساس کنند. اقتصاد جای آزمون و خطا نیست.
آشتیانی در ادامه خاطرنشان کرد:باید اشتباهات گذشته خود را در حوزه اقتصادی شناسایی و اصلاح کنیم تا سرمایه اجتماعی ترمیم شود. صرفاً بیان مشکلات و توصیف دردها کمکی نخواهد کرد؛ آنچه اهمیت دارد، پیشگیری است. کاملاً روشن است که پیشگیری هزینهای بهمراتب کمتر از درمان دارد، اما متأسفانه تصمیمات سالهای اخیر عمدتاً معطوف به درمان بوده، نه پیشگیری.
پس از جنگ ۱۲ روزه دولت باید تیم اقتصادی خود را ترمیم میکرد
این کارشناس سیاسی اصولگرا در پاسخ به این پرسش که آیا دولت پس از جنگ ۱۲ روزه اقدامات لازم را برای ترمیم سرمایه اجتماعی انجام داده یا در این زمینه کوتاهی کرده است، گفت: مردم در جریان جنگ ۱۲ روزه، فارغ از اختلافنظرهای اقتصادی و سیاسی، پای کشور ایستادند. مردم پشت کشور خود آمدند، از انقلاب حمایت کردند و بهصراحت نشان دادند که با یک جنگ، کشور را از دست نخواهند داد. این همراهی، سرمایه اجتماعی بزرگی بود که شکل گرفت.
وی افزود: اما انتظار میرفت دولت پس از پایان جنگ ۱۲ روزه، برای تقویت و تثبیت این سرمایه اجتماعی، بهویژه در حوزه اقتصاد، تصمیمات جدیتری اتخاذ کند. دولت میبایست در نخستین گام، تیم اقتصادی خود را ترمیم میکرد؛ چراکه بخش عمده آسیبهای واردشده به سرمایه اجتماعی، ریشه در مشکلات اقتصادی دارد. دولت باید بسیار زودتر از اینها به فکر معیشت و دغدغههای اقتصادی مردم میافتاد.
این کارشناس اصولگرا با انتقاد از ترکیب تیم اقتصادی دولت تصریح کرد: متأسفانه تیم اقتصادی دولت از تجربه و کارآمدی لازم برخوردار نیست. اینکه وزیر اقتصاد یک کشور برکنار شود و مجدداً بهعنوان رئیس بانک مرکزی منصوب شود، اتفاق خوبی نیست و پیام نامناسبی به جامعه و بازار مخابره میکند.
وی ادامه داد: تا زمانی که ریلگذاریهای اقتصادی اصلاح نشود، نه مشکلات اقتصادی حل خواهد شد و نه سرمایه اجتماعی ترمیم میشود. امروز قیمت سکه به حدود ۲۰۰ میلیون تومان رسیده و نرخ ارز نیز بهشدت افزایش یافته است. در حالی که دولت اعلام میکند شرکتهایی که ارز دریافت کردهاند، در حال بازگرداندن ارز هستند، اما همچنان شاهد روند افزایشی قیمت دلار هستیم. این تناقض بهروشنی نشان میدهد که سیاستگذاریها و ریلگذاریهای اقتصادی با اشکالات جدی مواجه است.
سرمایه اجتماعی با اقدامات مؤثر دولت میتواند دوباره احیا شود
آشتیانی در واکنش به این پرسش که دولت باید چه اقدامات عملی و فوری برای ترمیم سرمایه اجتماعی کشور انجام دهد، گفت: اگر مشکلات در همان زمان بروز، بهدرستی مدیریت و حل شوند، دچار انباشت نمیشوند و طبیعتاً حل آنها نیز سادهتر خواهد بود. اگر تصمیمات بهموقع و درست گرفته شود، دیگر نیازی به اقداماتی مانند پرداخت کالابرگ یکمیلیونتومانی نخواهد بود.
وی با طرح این پرسش که چرا باید به چنین راهکارهایی متوسل شد، افزود: سؤال اینجاست که چه کسانی در انجام وظایف خود برای حل مشکلات مردم کوتاهی کردند؟ کالابرگ یکمیلیونتومانی نهتنها سرمایه اجتماعی را ترمیم نمیکند، بلکه نشانهای از ناتوانی در حل ریشهای مسائل است. همین اقدامات نادرست باعث شده است عدهای تصور کنند سرمایه اجتماعی در کشور بهطور کامل از بین رفته، در حالی که چنین برداشتی صحیح نیست و سرمایه اجتماعی با تصمیمات درست و اقدامات مؤثر دولت میتواند دوباره احیا شود.
این کارشناس سیاسی با تأکید بر ضرورت اصلاح سیاستهای اقتصادی تصریح کرد: تا زمانی که ریلگذاریها در حوزه اقتصاد تغییر نکند، بازگشت سرمایه اجتماعی بعید خواهد بود. ما در بسیاری از موارد، خودمان را تحریم کردهایم؛ مدیران توانمند را کنار گذاشتهایم و افرادی بدون تجربه و صلاحیت کافی را در جایگاههای مهم مدیریتی و تصمیمگیری قرار دادهایم. این روند بهطور مستقیم به تضعیف سرمایه اجتماعی منجر میشود.
آشتیانی در ادامه خاطرنشان کرد: دشمن هرگز نگفته است که ما خودمان را تحریم کنیم، اما متأسفانه در برخی موارد با تصمیمات نادرست، عملاً در پازلی حرکت کردهایم که به تضعیف اعتماد عمومی و سرمایه اجتماعی کشور منجر شده است.
صداوسیما باید نقشی تعیینکننده در انسجام اجتماعی داشته باشد
آشتیانی در تشریح نقش صداوسیما در تقویت یا تضعیف سرمایه اجتماعی اظهار کرد: حضرت امام خمینی(ره) درباره جایگاه صداوسیما تأکید داشتند که این رسانه همچون یک دانشگاه است و باید نقش آموزشی، فرهنگی و اجتماعی خود را بهدرستی ایفا کند. بر همین اساس، مسائل فرهنگی و اجتماعی جامعه باید از مسیر صداوسیما بهدرستی منتقل شود.
وی افزود: صداوسیما بهعنوان رسانهای متعلق به حاکمیت، ظرفیت بالایی برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی دارد و در سالهای گذشته نیز اقدامات مهمی در جهت تقویت سرمایه اجتماعی انجام داده است. با این حال، انتظار میرود این رسانه با اتخاذ رویکردی جامعتر و مؤثرتر، نقش پررنگتری در افزایش انسجام اجتماعی و تقویت اعتماد عمومی ایفا کند. صداوسیما باید بهگونهای عمل کند که به مرجعیت رسانهای داخلی کمک کرده و بتواند در شرایط حساس، نقشی تعیینکننده در تقویت همبستگی ملی و انسجام اجتماعی کشور داشته باشد.
انتهایپیام/
نظر شما