به گزارش گروه فرهنگ و هنر ایسکانیوز، ماه مبارک رمضان همواره به عنوان فصلی برای تزکیه نفس، عبادت و گردهمایی‌های صمیمانه در فرهنگ ایرانی-اسلامی شناخته شده است. در سالهای گذشته، سریال‌های تلویزیونی هم نقش یک عامل برای سرگرمی را ایفا می‌کردند که خانواده‌ها را گرد هم می‌آوردند. اما در عصر حاضر، با شیوع شبکه‌های اجتماعی و محتوای نامحدود موبایل، شاهد نوعی پراکندگی در این تمرکز جمعی هستیم.

ماه رمضان در حافظه جمعی ایرانیان با عطر آش رشته، بوی نان تازه و زولبیا و بامیه و حس انتظار برای لحظه افطار پیوند خورده است. این ماه تنها به روزه‌داری صرف محدود نمی‌شود؛ بلکه یک ماه فرهنگی است که همه آحاد جامعه را در یک ریتم مشترک قرار می‌دهد. یکی از برجسته‌ترین ارکان این ریتم، سریال‌های رمضانی بودند. این آثار، اغلب با لحنی ملایم و مضمونی اخلاقی، نه تنها وسیله‌ای برای سرگرمی بودند، بلکه خوراک فکری مشترک خانواده‌ها محسوب می‌شدند و تماشای شبانه این سریال‌ها، بهانه‌ای بود برای کنار گذاشتن مشغله‌ها و دور هم نشستن. این هم‌زمانیِ تجربه، خود بخشی از معنویت آن دوران بود؛ اشتراک در یک حس، یک داستان و یک خنده یا تأمل مشترک.

امروز، انقلاب دیجیتال سیمای این ماه را تغییر داده است. با فراگیر شدن گوشی‌های هوشمند و دسترسی ۲۴ ساعته به حجم بی‌سابقه‌ای از محتوا در اینترنت، کانونی که تلویزیون ایجاد می‌کرد، دچار تشتت شده است. شبکه‌های اجتماعی، با الگوریتم‌های اعتیادآور خود، توجه را از قاب بزرگ جمعی به صفحه کوچک فردی کشانده‌اند. کودکان و بزرگسالان، به جای صحبت درباره قسمت دیشب فلان سریال، مشغول ورق زدن فیدهای شخصی خود هستند که این تغییر، تأثیرات چندگانه‌ای دارد.

دیگر کم‌تر پیش می‌آید که افراد در محل کار یا بازار درباره یک محتوای مشترک صحبت کنند، زیرا هر کس محتوای متفاوتی را مصرف کرده است. گرچه عبادت فردی ارزشمند است، اما از عنصر جامعه‌پذیری که رمضان تقویت می‌کرد، کاسته شده است و این وضعیت باعث شده است که بسیاری از مردم حس کنند که حال و هوای ناب رمضان کمرنگ شده است؛ گویی شور و هیجان جمعی جای خود را به سرگرمی‌های فردی و گذرا داده است.

با وجود این تغییرات، هنوز ستون‌های اصلی فرهنگ ایرانی-اسلامی استوار باقی مانده‌اند. برپایی سفره‌های افطاری دوستانه و خانوادگی، نه تنها یک سنت، بلکه یک ضرورت برای زنده نگه داشتن این میراث است. با وجود افزایش روزافزون قیمت‌ کالاهای اساسی و مواد غذایی اما این سفره‌ها همواره برپاست و این سفره های افطاری در حقیقت، همان محلی هستند که دیجیتال نتوانسته است آن‌ها را تصاحب کند؛ فضایی فیزیکی که در آن، ارتباط چهره به چهره، احترام به بزرگترها، و همدلی معنا پیدا می‌کند.

در کنار افطار، دورهمی‌های شبانه پس از نماز فرصتی است برای بازیابی پیوندهای عاطفی و انتقال ارزش‌ها به نسل جدید. در این فضاها، موبایل‌ها باید کنار گذاشته شوند و صحبت‌ها از مسائل روزمره به سمت مباحث عمیق‌تر و معنوی‌تر سوق پیدا کند. این اجتماعات، پادزهری مؤثر در برابر تنهایی دیجیتال هستند و نشان می‌دهند که روح رمضان، هرگز از جامعه رخت برنمی‌بندد، بلکه منتظر فرصتی برای بروز است.

چالش اصلی نسل امروز، نه نفی تکنولوژی، بلکه مدیریت هوشمندانه زمان است. برای بهره‌مندی کامل از برکات رمضان، برنامه ریزی دقیق میان سه حوزه عبادت، مطالعه و بهره‌مندی از ابزارهای مدرن ضروری است. استفاده از شبکه‌های اجتماعی را به جای مصرف منفعلانه تنها به فواصل کوتاه و هدفمند محدود کنید و از قابلیت‌های سازنده شبکه‌ها برای به اشتراک‌گذاری مطالب مفید، معنوی یا دعوت به دورهمی استفاده کنید.

کتاب، قدیمی‌ترین و پایدارترین ابزار برای تعمیق معنویت است. رمضان زمان مناسبی است تا به جای اسکرول کردن بی‌پایان در فیدهای خبری، به سراغ آثاری برویم که در طول سال فرصت مطالعه‌شان پیش نیامده است. مطالعه نه تنها اوقات فراغت را پر می‌کند، بلکه خوراک فکری و روحی فراهم می‌آورد. هر صفحه کتاب، یک گام کوچک به سوی درک عمیق‌تر فلسفه زندگی است؛ تجربه‌ای که هرگز از طریق یک پست کوتاه شبکه‌های اجتماعی قابل تصور نیست.

ماه رمضان همواره با تغییرات اجتماعی تکامل یافته است. اگرچه قاب تلویزیون جای خود را به صفحات موبایل داده، اما کانون گرمای واقعی در سفره‌های افطار و دورهمی‌های شبانه باقی مانده است. با یک برنامه‌ریزی دقیق و آگاهانه، می‌توان هم از برکات روحانی این ماه بهره برد و هم در دنیای متصل امروز، اصالت و معنویت ایرانی-اسلامی را به شکلی نو و پایدار حفظ کرد. این ماه، فرصتی است تا یاد بگیریم چگونه با تکنولوژی زندگی کنیم، نه اینکه اجازه دهیم تکنولوژی بر زندگی ما حکمرانی کند.

انتهای پیام/