به گزارش خبرنگار علم و فناوری ایسکانیوز؛ شتاب بیسابقه سرمایهگذاری در زیرساختهای دیجیتال، نقشه فناوری جهان را در آستانه دگرگونی قرار داده است. از هند و جنوبشرق آسیا تا آمریکای لاتین و خاورمیانه، رقابت برای میزبانی دیتاسنترهای عظیم هوش مصنوعی شدت گرفته است؛ رقابتی که در کنار فرصتهای اقتصادی، چالشهای سنگینی در حوزه انرژی، محیطزیست و عدالت اجتماعی بههمراه دارد.
همزمان، خودروهای خودران در حال خروج از مرحله آزمایش و ورود به خیابانهای کلانشهرهای جهان هستند، میلیاردرهای فناوری بر موج عرضههای اولیه سوار میشوند و هوش مصنوعی، اگرچه هنوز نتوانسته وعدههای بزرگ بهرهوری را محقق کند، اما آرامآرام جای پای خود را در برخی مشاغل محکمتر میکند. این گزارش نگاهی دارد به مهمترین روندهای فناوری که چشمانداز سال ۲۰۲۶ را شکل خواهند داد.
دیتاسنترها سراسر جهان را میپوشانند
در سال ۲۰۲۵، دیتاسنترها بهسرعت در سراسر آمریکا و بریتانیا گسترش یافتند. در سال ۲۰۲۶، پروژه چند تریلیون دلاری ساخت زیرساختهای پشتِ هوش مصنوعی آماده است تا در مقیاسی جهانی توسعه پیدا کند.
کافی است به گزارشی نگاه کنیم که روز بعد از کریسمس در نیویورکتایمز منتشر شد و سرمایهگذاریهای عظیمی را که غولهای فناوری آغاز کردهاند تا طی پنج سال آینده در هند انجام دهند، مستند کرده است. مایکروسافت اوایل همین ماه در یک رویداد اعلام کرد که ۱۷/۵ میلیارد دلار برای ساخت دیتاسنترهای جدید در هند سرمایهگذاری میکند. مدیرعامل مایکروسافت، ساتیا نادلا، هنوز فرصت نکرده بود صحنه را ترک کند که رقیبش آمازون، بنا به گزارش تایمز، اعلام کرد ۳۵ میلیارد دلار برای دیتاسنترهای خود در این کشور هزینه خواهد کرد.
این در حالی است که گوگل یک ماه پیشتر قراردادی ۱۵ میلیارد دلاری برای همین منظور با ۲ ابرکنسرن هندی امضا کرده بود و متا نیز، برای عقب نماندن، در نزدیکی محل برنامهریزی شده گوگل در حال ساخت یک دیتاسنتر است. منظور از ابرکنسرن گروهی بسیار بزرگ و متمرکز اقتصادی است که از چندین شرکت عظیم تشکیل شده و معمولاً در حوزههای متنوع و گاه نامرتبط (مانند انرژی، فناوری، بانکداری، حملونقل و رسانه) فعالیت میکند و قدرت مالی، سیاسی و فناورانه بسیار بالایی دارد.
جنوب شرق آسیا نیز از الگوی هند پیروی میکند؛ تحلیلگران پیشبینی میکنند تعداد دیتاسنترها و ظرفیت محاسباتی در اندونزی، مالزی و ویتنام رشد ۲ رقمی داشته باشد. سنگاپور در قیاس با اندازهاش هماکنون تعداد زیادی دیتاسنتر دارد.
استرالیا نیز به عنوان یک قطب منطقهای در حال رشد است. نکتهای که باید در این منطقه زیر نظر داشت این است که هوا برای تأسیسات محاسباتیِ حساس به دما بسیار گرم است. به همین دلیل، این مراکز برای خنکسازی، برق بیشتری نسبت به سایر نقاط مصرف خواهند کرد؛ آن هم در حالی که همین حالا هم مصرف برقشان بسیار بالاست.
برزیل تلاش میکند خود را به مقصد اصلی دیتاسنترها در آمریکای لاتین تبدیل کند و تا اینجا نیز موفق بوده است. اما مانند هند، شبکه برق این کشور برای پاسخ به عطش عظیم انرژیِ زیرساخت دیجیتال نوسازی نشده است. تقاضای دیتاسنترها امسال به قطع برق انجامیده است.
در کل آمریکای لاتین، مقاومت فزایندهای از سوی فعالان محیط زیست علیه ساخت سریع دیتاسنترها شکل گرفته است. در این راستا، مراکزی شکل گرفتهاند که اغلب در هالهای از محرمانگی حقوقی قرار دارند و مانع از آن میشوند که جوامع محلی بدانند چه میزان برق و آب مصرف خواهند کرد.
عربستان سعودی و امارات متحده عربی که مشتاقند به بازیگران مسلط هوش مصنوعی در خاورمیانه تبدیل شوند و اقتصاد خود را از وابستگی به نفت متنوع کنند، در جریان سفر ماه مه دونالد ترامپ، حدود ۶۰۰ میلیارد دلار قرارداد مرتبط با هوش مصنوعی با آمریکا امضا کردند؛ از جمله قراردادی برای بزرگترین پردیس هوش مصنوعی خارج از ایالات متحده. این توافقها ۲ طرفه هستند و آمریکا و غولهای فناوری آن نیز متعهد شدهاند دهها میلیارد دلار در زیرساختهای هوش مصنوعی این ۲ کشور نفتی سرمایهگذاری کنند.
بازار دیتاسنتر در اروپا نیز در حال رشد است. این قاره از بازاری بالغ و قدرتمند در حوزه دیتاسنتر برخوردار است، اما در زمینه هوش مصنوعی نتوانسته به اندازه آمریکا و چین رشد ایجاد کند یا سرمایه جذب کند. ظرفیت محاسباتی اروپا احتمالاً سال آینده افزایش مییابد، اما شاید نه با سرعتی که در سایر مناطق یاد شده میبینیم.
با این حال، چین یک وضعیت هشدار دهنده ارائه میدهد: صرفِ ساخت دیتاسنتر به این معنا نیست که از آن استفاده خواهد شد. این کشور در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ با شتاب به ساخت ناوگانی تازه از دیتاسنترها پرداخت. بنا به اعلام کمیته دیتاسنترِ انجمن صنعت ارتباطات چین، حدود ۱۵۰ دیتاسنتر جدید در سال ۲۰۲۴ تکمیل و وارد بهرهبرداری شدند. اما اکنون بخش قابلتوجهی از آنها بلااستفاده ماندهاند و برای جذب مشتری و سرمایهگذاری جدید تقلا میکنند؛ موضوعی که هم رویترز و هم «امآیتی تک ریویو» گزارش دادهاند. رسانههای محلی چین که امآیتی تک ریویو به آنها استناد کرده میگویند تا ۸۰ درصد از ظرفیت محاسباتی جدید چین خریدار ندارد. اگر سایر نقاط جهان نیز به اشباع برسند، چه خواهند کرد؟
ورود جهانی خودروهای خودران
تقریبا هر سال خودروهای خودران جزو تیترها و موضوعاتی است که در موردش پیشبینی میشود و همه مطمئن هستند که این صنعت با رشد قابل توجهی همراه خواهد بود و چیزی که برای سال ۲۰۲۶ پیشبینی میشود این است که امسال شاهد ظهور این خودروهای بدون راننده در کلانشهرهای بزرگ جهان خواهیم بود.
ما در آستانه ورود جهانی خودروهای خودران هستیم. امسال میلادی، شرکتهای بزرگ از آمریکا و چین، روباتاکسیهای خود را در شهرهای بزرگ سراسر جهان مستقر خواهند کرد و دامنه فعالیتهای کنونی خود را به طور چشمگیری گسترش میدهند. این شرکتها در رسانهها به خودنمایی میپردازند و صحنه را برای رقابت جهانیِ پیش رو آماده میکند.
در آمریکا پروژه خودروی خودران گوگل با نام «وایمو» بسیار جنجالی است. این شرکت طی ۱۵ سال گذشته میلیاردها دلار در وایمو سرمایهگذاری کرده است. پس از سالها آزمایش، وایمو در ژوئن ۲۰۲۴ سرویس روباتاکسی خود را در سانفرانسیسکو به روی عموم گشود و از آن زمان بهتدریج آن را گسترش داده است. اکنون خودروهای این شرکت در بخش اعظم لسآنجلس بهوضوح دیده میشوند و سال آینده در واشنگتن دیسی، نیویورک و لندن نیز حضور خواهند داشت.
«آپولو گو» متعلق به بایدو امسال تاکسیهای خود را در دبی و ابوظبی به حرکت درآورد. چرخهای خودروی دیگر «ویراید»، شرکت دیگر خودران چینی، نیز به امارات متحده عربی و سنگاپور رسیدهاند. همه بازیگران مهم بازار چین در حال گسترش فعالیت خود در اروپا هستند. خودروهایی که توسط شرکت «مومنتا» ساخته شده و از سوی اوبر بهکار گرفته میشوند، قرار است در سال ۲۰۲۶ در آلمان شروع به حرکت کنند. ویراید، بایدو و «پونی ایآی» نیز برنامه دارند در آینده نزدیک سرویس روباتاکسی خود را در نقاط مختلف اروپا راهاندازی کنند. پس بهخوبی میتوان پیشبینی کرد که افراد بسیار بیشتری در جریان زندگی روزمره خود با خودروهای خودران مواجه خواهند شد.
میلیاردرها ثروتمندتر میشوند
براساس گزارش فایننشال تایمز، ۱۰ مدیر اجرایی ثروتمند حوزه فناوری در سال ۲۰۲۵ مجموعاً ۵۵۰ میلیارد دلار به ثروت خود افزودند. این رشد نجومی نشانهای از توقف در سال آینده ندارد، بهویژه با توجه به ۲ عرضه اولیه سهام در پیش رو یعنی اپنایآی و اسپیسایکس که به ترتیب ۸۳۰ و ۸۰۰ میلیارد دلار ارزشگذاری شدهاند؛ هرچند هر ۲ رقم ممکن است به یک تریلیون دلار افزایش یابد.
عرضه سهام اسپیسایکس دهها میلیارد دلار به دارایی خالص مدیرعامل و همبنیانگذار آن، ایلان ماسک، اضافه خواهد کرد؛ کسی که بنا به فوربس هماکنون حدود ۶۰۰ میلیارد دلار ثروت دارد. وضعیت عرضه اولیه OpenAI مبهمتر است، زیرا سم آلتمن گفته که در نسخه جدید انتفاعی سازنده ChatGPT سهمی ندارد. بنابراین عرضه اولیه ممکن است حامیانی مانند مایکروسافت و کارکنان خود شرکت -که بخش قابل توجهی از سهام را در اختیار دارند-را بسیار ثروتمند کند، در حالی که سود آلتمن نسبتاً محدود باشد.
ماسک همچنین در موقعیتی است که از کارش در تسلا حقوقی عظیم دریافت کند. او اکنون ذینفع ۲ بسته حقوقی است: یکی به ارزش ۵۶ میلیارد دلار که توسط دادگاه شرکتی در دلاور احیا شد و دیگری به ارزش حیرتآور یک تریلیون دلار که سهامداران تسلا به آن رأی دادهاند.
تنها استثنایی که در این میان وجود دارد، درباره افزایش سرسامآور ثروت میلیاردرها شاید لری الیسون باشد. این حامی فوق ثروتمند ترامپ در سپتامبر برای مدتی کوتاه ماسک را به عنوان ثروتمندترین فرد جهان کنار زد؛ آن هم زمانی که امیدها به موفقیت شرکت نرمافزار تجاریاش، اوراکل، به اوج رسیده بود. نزدیکی او به ترامپ و نقش اوراکل در رونق هوش مصنوعی، بهنظر میرسید ۲ بوستر موشکی باشند که ثروتش را به ماه بفرستند.
اما فقط چند ماه بعد، اوراکل فشار اصلی نگرانی سرمایهگذاران از شکلگیری حباب هوش مصنوعی را تحمل میکند. والاستریت تعهدات آینده شرکت و میزان ریسک عظیمی را که برای تأمین مالی آنها پذیرفته، با دقت بررسی میکند. گزارش درآمدی اوراکل ۸۰ میلیارد دلار از ارزش بازار این شرکت کاست.
هوش مصنوعی کار را دگرگون میکند
هوش مصنوعی بهرهوری را در برخی حوزهها متحول کرده است. برنامهنویسی، برای مثال، نسبت به پنج سال پیش کاملاً متفاوت به نظر میرسد. نمایندگان خدمات مشتری یکی پس از دیگری با چتباتهای منفور جایگزین میشوند. با این حال، هوش مصنوعی در بیشتر صنایع هنوز بهرهوری در سطح نیروی کار را جایگزین نکرده است.
مطالعهای از MIT که نشان میداد ۹۵ درصد از برنامههای آزمایشی هوش مصنوعی شرکتها نتوانستهاند بازگشت سرمایه ایجاد کنند، همچنان سایه انداخته است. با وجود آنکه هوش مصنوعی هنوز برای جایگزینی گسترده نیروی کار آماده نیست، شرکتها از استخدام خودداری میکنند و منتظر رسیدن ظرفیتهای بالقوه این فناوری هستند؛ موضوعی که به این معناست که مشاغل امروز تحتتأثیر تصور مدیران از آینده قرار گرفتهاند.
برای مثال، هالیوود که همین حالا هم در رکود مالی شدیدی به سر میبرد، به هوش مصنوعی به عنوان راهی برای ارزانتر تمام کردن تولیدات روی آورده است. خوانندگان روزنامهها نوشتههای تولید شده با هوش مصنوعی را رد کردهاند و آنها را نادقیق و غیرقابلاعتماد میدانند.
متخصصان حقوقی هنوز به این نتیجه نرسیدهاند که هوش مصنوعی مولد چه جایگاهی باید در حوزه آنها داشته باشد: چتباتها به پروندههای جعلی استناد میکنند، اما خلاصهسازی اسناد طولانی و متراکم کاربردی است که واقعاً زمان زیادی صرفهجویی میکند. سال آینده ممکن است شاهد آن باشیم که هوش مصنوعی مولد جایگاههای بیشتری پیدا کند که در آنها واقعاً مفید است.
یک دستگاه جدید؛ سختافزار مصرفی با فرمهای عجیب تازه
برای سالها، گوشی هوشمند مهمترین قطعه فناوری برای اغلب مردم بوده است؛ شاید تنها فناوری واقعاً مهم. این دستگاه در بخش عمده یک دهه گذشته تقریباً به همان شکل باقی مانده است: یک صفحهنمایش سیاه بزرگ با چند دکمه در کنارهها. اما چند سال اخیر شاهد معرفی فرمفکتورهای متفاوتی بودهایم؛ عمدتاً دستگاههای تاشو، در کنار چند ابزار جدید که قرار است به هوش مصنوعی شکلی فیزیکی بدهند.
در سال ۲۰۲۶، این روندها احتمالاً شتاب میگیرند؛ با شایعه عرضه گوشی تاشوی اپل و جستوجوی بیوقفه برای دستگاهی که بتواند توانمندیهای هوش مصنوعی را کانالیزه کند.
درباره گوشی تاشوی اپل دست کم ۶ ماه است شایعاتی وجود دارد، بیآنکه تکذیبی از کوپرتینو شنیده شود. یک فرمفکتور جدید برای گوشی هوشمند به مخاطبانی بزرگ و وفادار خواهد رسید. گوشیهای پرچمدار اندرویدی سالهاست نمایشگر تاشو دارند -از جمله یک سامسونگ جدید که دوبار تا میشود- اما مخاطبان اپل مخاطبانی اسیر اکوسیستم نرمافزاری آن هستند.
شرکتهای فناوری با تبوتاب در حال کار روی یک دستگاه جدید مبتنی بر هوش مصنوعیاند، با این امید که اولین شرکتی باشند که جذابیت ChatGPT را در دنیای واقعی به چالش میکشند. با این حال، در سال ۲۰۲۵ حدود ۶/۵ میلیارد دلار صرف استارتاپ جانی آیو، طراح آیفون، کرد؛ شرکتی که اگر محصولی هم داشت، بسیار اندک بود. سال پیش رو ممکن است شاهد اولین محصول آن باشیم.
۲ محصول فناورانه جدید معرفی شدند که اولش خیلی جلب توجه کردند، اما در نهایت شکست خوردند. یکی از آنها Humane AI Pin است که یک گجت پوشیدنی مبتنی بر هوش مصنوعی بود (بدون صفحهنمایش) که سازندگانش قبلاً در اپل کار میکردند و چهرههای «پرزرق و برق» و مشهور دنیای فناوری بودند. رسانهها زیاد دربارهشان نوشتند و کلی هیجان ایجاد شد، اما محصول در عمل بد کار کرد و مردم از آن استقبال نکردند. در نتیجه، شرکت Humane تعطیل شد.
دومی گردنبند «فرند» است که یک گجت پوشیدنی دیگر با ادعای «همدم هوش مصنوعی» بود. تبلیغات عجیب و پرسروصدایی داشت، مخصوصاً تبلیغ در مترو، ولی با وجود این تبلیغات، کاربران آن را جدی نگرفتند و فراگیر نشد.
علاوه براین، عینکهای هوشمند مسیری امیدوار کننده برای آوردن هوش مصنوعی مولد و واکنشگرا به زندگی روزمره مردم هستند و همین حالا هم محبوبند. در سال ۲۰۲۶، به نظر میرسد عینکهای هوشمند گسترش یافته و پیشرفتهتر شوند؛ آن هم تحت سلطه متا.
هوش مصنوعی مولد یا واکنشگرا احتمالاً به مکانهای بیشتری راه پیدا خواهد کرد؛ حتی جاهایی که شما آن را نمیخواهید.
انتهای پیام/
نظر شما