به گزارش خبرنگار علم و فناوری ایسکانیوز؛ در سالهای اخیر، رقابت جهانی بر سر توسعه هوش مصنوعی به مرحلهای رسیده که مرز میان تصمیمهای تجاری و ملاحظات امنیت ملی بهطور فزایندهای کمرنگ شده است. در این میان، پرونده منوس ایآی و تلاش متا برای تصاحب آن، یکی از نمونههای شاخصی است که نشان میدهد چگونه سرمایهگذاریهای چند میلیارد دلاری در حوزه فناوری میتوانند به سرعت تحت تأثیر تنشهای ژئوپلیتیکی قرار بگیرند. این ماجرا نه تنها یک معامله بزرگ میان دو شرکت فناوری، بلکه بازتابی از جدال گستردهتر میان قدرتهای بزرگ بر سر کنترل نسل آینده هوش مصنوعی است.
شرکت منوس در ابتدا در ماه مارس ۲۰۲۵ در چین تأسیس شد و در همانجا فعالیت خود را در حوزه هوش مصنوعی آغاز کرد، اما در سال ۲۰۲۵ برای گسترش دسترسی به سرمایه و بازارهای بینالمللی و پس از یک دور جذب سرمایه ۷۵ میلیون دلاری به رهبری شرکت سرمایهگذاری آمریکایی Benchmark دفتر مرکزی خود را در چین تعطیل کرد، دهها کارمند را تعدیل و بخش عمده عملیات خود را به سنگاپور منتقل کرد.
این اقدام باعث شد شرکت مادر منوس با نام Butterfly Effect در سنگاپور ثبت مجدد شود و از محدودیتهای سرمایهگذاری آمریکا بر شرکتهای هوش مصنوعی چینی و همچنین قوانین چین درباره انتقال فناوری و سرمایه به خارج عبور کند.
منوس ایآی در مدت کوتاهی توانست با تمرکز بر توسعه «هوش مصنوعی عاملمحور» -سیستمی که قادر است وظایف پیچیده دیجیتال را با حداقل دخالت انسانی انجام دهد- به یکی از بازیگران نوظهور و مهم این حوزه تبدیل شود.
منوس در ابتدا به عنوان نخستین «عامل هوش مصنوعی عمومی» در جهان معرفی شد؛ ادعایی که طی چند روز میلیونها نفر را وارد لیست انتظار خود کرد. این شرکت خیلی زود به عنوان «پاسخ چین به دیپسیک» شناخته شد.
این شرکت بهسرعت به یکی از مهمترین بازیگران بازار در حال ظهور «عاملهای هوش مصنوعی» تبدیل شد؛ سیستمهایی که میتوانند با حداقل دخالت انسانی، وظایف پیچیده دیجیتال و جریانهای کاری را به صورت خودکار انجام دهند. رشد آن بسیار سریع بود: گفته میشود این استارتاپ در کمتر از ۹ ماه به بیش از ۱۰۰ میلیون دلار درآمد سالانه رسیده است؛ رشدی که توجه جدی سرمایهگذاران و در نهایت متا یا شرکت سابق فیسبوک را جلب کرد.
متا این شرکت را در دسامبر در ازای قراردادی به ارزش بیش از ۲ میلیارد دلار خریداری کرد تا یکپارچگی عمیقتری از هوش مصنوعی پیشرفته در اکوسیستم خود ایجاد کند. اما نهاد برنامهریزی و توسعه ملی چین (NDRC) بررسیای را آغاز کرد تا مشخص کند آیا این معامله قوانین سرمایهگذاری چین را نقض کرده یا نه؛ بهویژه در زمینه انتقال فناوریهای راهبردی به یک خریدار آمریکایی.
این معامله خیلی زود به یک بحران سیاسی و امنیتی تبدیل شد. نهادهای نظارتی چین با این استدلال که انتقال فناوری منوس به یک شرکت آمریکایی میتواند به معنای خروج فناوری راهبردی از کنترل پکن باشد، بررسی گستردهای را آغاز کردند و در نهایت دستور لغو معامله را صادر کردند. گزارشها حتی حاکی از آن بود که برخی بنیانگذاران شرکت در جریان تحقیقات اجازه خروج از چین را نداشتند؛ موضوعی که نشان داد رقابت بر سر هوش مصنوعی دیگر صرفاً یک رقابت تجاری نیست، بلکه به بخشی از منازعه قدرت میان آمریکا و چین تبدیل شده است.
قراردادی که لغو شد
چین ۲۷ آوریل امسال دستور لغو قرارداد متا و استارتاپ هوش مصنوعی منوس را صادر کرد. چین به غول فناوری آمریکایی متا دستور داد تا خرید بیش از ۲ میلیارد دلاری استارتاپ هوش مصنوعی منوس را لغو کند. این اقدام در شرایطی انجام شد که پکن نظارت خود را بر سرمایهگذاریهای آمریکایی در استارتاپهای داخلی فعال در حوزه فناوریهای پیشرفته افزایش داده است.
این اقدام سازمان برنامهریزی و توسعه ملی در حالی است که واشنگتن نیز تلاش میکند دسترسی شرکتهای چینی به تراشههای پیشرفته آمریکایی را محدود کند. این سازمان که مسئول بررسی امنیت سرمایهگذاریهای خارجی است اعلام کرد: سرمایهگذاری خارجی در منوس طبق قوانین و مقررات ممنوع خواهد شد و طرفهای درگیر باید از این معامله خارج شوند. این نهاد نامی از متا یا سایر سرمایهگذاران خارجی نبرد.
در آن زمان هنوز مشخص نبود چین دقیقاً بر چه اساسی خواستار لغو معاملهای شده که با یک شرکت ثبت شده در سنگاپور انجام شده است و اینکه چگونه میتوان یک معامله تکمیل شده را به صورت حقوقی برهم زد. اما تحلیلگران و حقوقدانان میگویند این اقدام نادر نشان میدهد پکن در حال گسترش دامنه صلاحیت خود بر معاملات فرامرزی است؛ بهویژه معاملاتی که به داراییها، سهامداران یا فناوریهای مرتبط با چین مربوط میشوند و تحت رژیم بررسی امنیت ملی قرار میگیرند.
تکلیف بعد از لغو
بعد از لغو قرارداد متا و منوس ایآی و متا، کنترل معامله از دست متا خارج شد، منوس وارد وضعیت بلاتکلیفی حقوقی و سیاسی شد و سپس مسیر جدیدی برای «بازخرید توسط بنیانگذاران» شکل گرفت.
بنیانگذاران منوس ایآی در حال بررسی جذب سرمایهای تا سقف یک میلیارد دلار هستند تا شرکت را پس از آنکه چین دستور لغو خرید بیش از ۲ میلیارد دلاری آن توسط متا را صادر کرد، دوباره به کنترل خود بازگردانند.
این استارتاپ ممکن است دوباره به صورت یک سرمایهگذاری مشترک (Joint Venture) مرتبط با چین ظاهر شود و سپس احتمالاً برای عرضه اولیه در بورس هنگکنگ آماده شود.
اما تأمین مالی برای بازخرید تنها بخشی از چالش است. بخش زیادی از فناوری منوس قبلاً در سیستمهای متا ادغام شده و جدا کردن آن از این سیستمها پیچیده و پرهزینه خواهد بود. سرمایه مورد نیاز باید نهتنها برای بازخرید شرکت، بلکه برای هزینه جداسازی فناوری و بازسازی آن به عنوان یک شرکت مستقل در نظر گرفته شود؛ فرایندی که کارشناسان آن را بسیار زمانبر و غیرقابل پیشبینی توصیف میکنند.
اینکه آیا جذب یک میلیارد دلار سرمایه ممکن است یا نه هنوز مشخص نیست. شرکت تحت فشارهای نظارتی در حال بازخرید است، فناوری آن تا حدی در سیستمهای دیگر ادغام شده و محیط ژئوپلیتیکی که این معامله را متوقف کرد نیز تغییر نکرده است.
اگر بازخرید انجام شود، انتظار میرود منوس دوباره به صورت یک سرمایهگذاری مشترک چینی با حمایت سرمایهگذاران جدید شکل بگیرد و سپس عرضه اولیه آن در بورس هنگکنگ انجام شود، نه در آمریکا.
این انتخاب محل عرضه نیز مهم است: هنگکنگ در نقطه تلاقی قوانین چین و بازارهای سرمایه بینالمللی قرار دارد و برای شرکتی که فناوریاش بهعنوان «راهبردی» طبقهبندی شده، عرضه در آمریکا با موانع جدی روبهرو خواهد شد.
پیامدهای این پرونده فراتر از خود منوس است. این یکی از روشنترین نمونههاست از اینکه چین چگونه انتقال فناوری هوش مصنوعی به یک خریدار آمریکایی را مسدود کرده و این کار حتی بر آزادی شخصی بنیانگذاران تأثیر گذاشته است. برای سرمایهگذاران خطرپذیر در حوزه هوش مصنوعی، شرکتهای فناوری آمریکایی و استارتاپها، این سوال دیگر فرضی نیست.
دفعه بعد که یک شرکت هوش مصنوعی با رشد سریع از چین به سنگاپور منتقل میشود و سرمایهگذاران غربی را جذب میکند، همه به این فکر خواهند کرد که برای کسانی که اجازه خروج نداشتند چه اتفاقی افتاد.
انتهای پیام/
نظر شما