به گزارش خبرنگار علم و فناوری ایسکانیوز؛ چین و کانادا در زمینه پژوهش و انتشار مقالات علمی همکاری قابل توجهی دارند. این همکاری به ویژه از زمانی که روابط کانادا با آمریکا دچار تنش شده است، پررنگ‌تر شده و شامل رشته‌های مختلف علمی، زیست‌پزشکی، مهندسی و علوم پایه می‌شود. پژوهشگران ۲ کشور مقالات مشترکی منتشر کرده‌اند که تعداد آنها در سال‌های اخیر رو به افزایش بوده است. بررسی‌های علم‌سنجی نشان می‌دهد که همکاری علمی بین چین و کانادا نه تنها افزایش کمی داشته، بلکه از نظر اثرگذاری علمی نیز اهمیت دارد و مقالات مشترک این ۲ کشور اغلب مورد استناد و توجه سایر پژوهشگران جهان قرار گرفته‌ است.

به عنوان مثال، در حوزه سلول‌های بنیادی، تعداد مقالات مشترک چین و کانادا طی سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ بیش از ۲ برابر شده و تا آن زمان بیش از ۹۵ مقاله مشترک منتشر شده است. این روند نشان‌ دهنده تمایل ۲ کشور به تقویت همکاری‌های علمی و بهره‌گیری از تخصص‌های یکدیگر است. علاوه بر این، در بسیاری از رشته‌ها، همکاری‌های مشترک باعث ایجاد پروژه‌های تحقیقاتی با کیفیت بالا شده و فرصت‌های تبادل دانشجو و استاد را فراهم کرده است.

زیرساخت‌های عظیم علمی چین روی میز همکاری بین‌المللی

در تاریخ ۲ اکتبر ۲۰۲۵، «وانگ دی»، سفیر چین در کانادا، مقاله‌ای با امضای خود با عنوان «ترویج همکاری‌های بین‌المللی از طریق به‌اشتراک‌گذاری بازِ زیرساخت‌های بزرگ علمی چین» در مجله Ottawa Life منتشر کرد. متن کامل مقاله در ادامه آمده است:

همان‌گونه که ضرب‌المثل کهن چینی می‌گوید: «ابزارِ تیز، کارِ نیکو به بار می‌آورد»، برای پژوهشگران، مهم‌ترین «ابزارها» زیرساخت‌های بزرگ علمی هستند که امکان کاوش‌های علمی پیشرو و جهش‌های فناورانه را فراهم می‌کنند. این زیرساخت‌ها همچنین شاخص‌های کلیدیِ توان کلی و ظرفیت نوآوری یک کشور به شمار می‌روند.

در سال‌های اخیر، دولت چین سرمایه‌گذاری‌های قابل‌توجهی در توسعه چنین زیرساخت‌هایی انجام داده است؛ از جمله تلسکوپ رادیویی FAST (معروف به «چشم آسمان چین»)، راکتور همجوشی توکامکِ کاملاً ابررسانا، رصدخانه بزرگ بارش‌های هوایی در ارتفاع بالا، منبع نور تابش سنکروترونی پرانرژی و رصدخانه زیرزمینی نوترینوی جیانگمن که همگی در زمره پیشرفته‌ترین نمونه‌ها در جهان قرار دارند.

تا پایان سال ۲۰۲۳، چین توسعه ۷۷ زیرساخت بزرگ علمی را آغاز کرده بود که ۵۷ مورد از آنها یا به بهره‌برداری رسیده‌اند یا در حال ساخت هستند و طیف گسترده‌ای از حوزه‌های پژوهشی را پوشش می‌دهند. سطح دسترسی باز و همکاری‌های بین‌المللی به‌ طور مستمر در حال افزایش است و خروجی‌های پژوهشی و کاربردی نیز به‌صورت پایدار رشد می‌کنند و بنیانی قدرتمند برای پیشرفت علمی و فناورانه کشور فراهم آورده‌اند.

از ابتدای سال ۲۰۲۵، چندین زیرساخت بزرگ علمی چین به دستاوردهای مهمی دست یافته‌اند. «زیرساخت آزمایشی شرایط حدی» در ۲۶ فوریه تأییدیه ملی را دریافت کرد. این مجموعه می‌تواند محیط‌های آزمایشی با دماهای فوق‌پایین، فشارهای فوق‌بالا، میدان‌های مغناطیسی قوی و میدان‌های نوری فوق‌سریع ایجاد کند و پشتوانه پژوهش‌های بنیادین در علم مواد و رشته‌های مرتبط باشد.

در ۲۱ مارس سال ۲۰۲۵، فاز دوم «پروژه مریدین» (شبکه عظیم پایش محیط فضایی مبتنی بر زمین) تأییدیه ملی را دریافت کرد. این زیرساخت توان چین را در پیش‌بینی و هشدار زودهنگام «هوای فضایی» به ‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد و ظرفیت رصدی آن کل سامانه خورشید–زمین را دربر می‌گیرد.

همچنین در ۲۷ مارس، «منبع فوتون پرانرژی» (HEPS) واقع در شهر علمی هوایژو پکن -که قرار است درخشان‌ترین منبع نور سنکروترونی نسل چهارم در جهان باشد- با موفقیت مرحله راه‌اندازی پرتو را آغاز کرد و این امر نشان‌دهنده ورود به مرحله نهایی ساخت است. پس از بهره‌برداری، این مجموعه پشتیبانی قدرتمندی از پژوهش‌های پیشرفته در مواد نوین، هوافضا، زیست‌پزشکی و دیگر حوزه‌های فناوری پیشرفته فراهم خواهد کرد.

زیرساخت‌های بزرگ علمی چین جریان پیوسته‌ای از دستاوردهای شاخص را رقم زده‌اند. تلسکوپ رادیویی کروی با دهانه ۵۰۰ متر واقع در شهرستان پینگ‌تانگ استان گوئیژو، بزرگ‌ترین و حساس‌ترین تلسکوپ رادیویی تک‌بشقابی جهان است. در سال‌های اخیر، این تلسکوپ رادیویی بیش از هزار تپ‌اختر جدید را کشف کرده است؛ عددی که از مجموع کشفیات همه تلسکوپ‌های دیگر جهان در همان بازه زمانی فراتر می‌رود.

در ۲۰ ژانویه ۲۰۲۵، دستگاه آزمایشی همجوشی هسته‌ای توکامکِ کاملاً ابررسانا با حفظ «سوختن باکیفیت» در دمای ۱۰۰ میلیون درجه سانتی‌گراد به مدت هزار و ۶۶ ثانیه، رکوردی جهانی ثبت کرد. هم‌زمان، تیمی پژوهشی از مؤسسه فیزیک مدرنِ آکادمی علوم چین با استفاده از شتاب‌دهنده یون‌های سنگین و حلقه ذخیره‌سازی سردکننده، اندازه‌گیری‌های دقیقی از جرم هسته‌های اتمی کلیدی انجام داد و افق‌های تازه‌ای درباره ویژگی‌های ستارگان نوترونی گشود.

در سال‌های اخیر، بسیاری از زیرساخت‌های بزرگ علمی چین به روی جامعه جهانی پژوهش گشوده شده‌اند و به تیم‌های سراسر جهان امکان انجام مطالعات پیشگامانه را داده‌اند. در مارس ۲۰۲۱، FAST به‌طور رسمی پذیرش پیشنهادهای رصدی بین‌المللی را آغاز کرد که از میان آنها ۲۷ درخواست از ۱۴ کشور به تصویب رسید و رصدهای علمی از اوت ۲۰۲۱ شروع شد.

زیرساخت‌های بزرگ علمی چین بسترهای حیاتی پژوهشی برای مواجهه با چالش‌های جهانی همچون تغییرات اقلیمی، سلامت عمومی و بحران‌های انرژی فراهم می‌کنند و تعهد چین به مفهوم «آینده مشترک بشریت» را نشان می‌دهند. «تأسیسات تابش سنکروترونی شانگهای» نقشی کلیدی در تحلیل ساختار ویروس کووید-۱۹ و توسعه مواد نوین انرژی ایفا کرده و به نفع تیم‌های پژوهشی در سراسر جهان بوده است.

«تأسیسات ملی علوم پروتئین» در شانگهای از زمان تأسیس در سال ۲۰۱۵ به‌طور رایگان در اختیار نهادهای پژوهشی بین‌المللی قرار دارد. همچنین تأسیسات تازه‌تأسیس تصویربرداری زیست‌پزشکی چندوجهی و چندمقیاسه، ابزارهای پیشرفته تصویربرداری و اُمیکس را برای پرداختن به پرسش‌های پیچیده علوم زیستی و پژوهش درباره بیماری‌های مهم ارائه می‌دهد و ده‌ها تیم پژوهشی داخلی و بین‌المللی را جذب کرده است.

به طور کلی باید گفت که چین از همکاری علمی بین‌المللی مبتنی بر گشودگی، انصاف، عدالت و عدم تبعیض حمایت می‌کند و آن را به‌ طور عملی پیش می‌برد.

در سال ۲۰۲۴، کل هزینه تحقیق و توسعه چین به ۶۹۰ میلیارد دلار کانادا رسید و این کشور در «شاخص جهانی نوآوری» رتبه یازدهم را به دست آورد. چین همچنین از نظر تعداد پژوهشگران و مقالات پراستناد در جهان پیشتاز است و بنیانی محکم برای همکاری‌های علمی بین‌المللی در سطح بالا و شکل‌دهی به یک جامعه نوآوری جهانی فراهم کرده است.

پیام مشترک چین و کانادا در پروژه‌های کلان جهانی

کانادا و چین به‌طور مشترک آغازگر یا مشارکت‌کننده پروژه‌های علمی بزرگ بین‌المللی مانند SKA (ساخت بزرگ‌ترین آرایه تلسکوپ رادیویی جهان با مساحت مؤثر جمع‌آوری داده در حد یک کیلومتر مربع است) و ITER (بزرگ‌ترین پروژه تحقیقاتی جهان در حوزه همجوشی هسته‌ای کنترل‌ شده در مقیاس صنعتی است) بوده‌اند و دانشمندان ۲ کشور نقش‌هایی حیاتی و جایگزین‌ناپذیر در برنامه‌ریزی پروژه، پشتیبانی فنی و پژوهش‌های مشترک ایفا کرده‌اند.

با توجه به هزینه‌های بالا و پیچیدگی‌های فنی زیرساخت‌های بزرگ علمی، گشودن آنها به روی جامعه جهانی پژوهش، کارایی بهره‌برداری را افزایش می‌دهد، به اشتراک‌گذاری منابع را ترویج می‌کند و همکاری‌های میان‌رشته‌ای را تقویت می‌سازد. چین به گسترش دسترسی و همکاری‌های بین‌المللی در زیرساخت‌های بزرگ علمی خود ادامه خواهد داد و با گرمی از دانشمندان کانادایی و دیگر کشورهای جهان برای مشارکت در ساخت و بهره‌مندی مشترک از این بسترها استقبال می‌کند. چین از طریق تعمیق تبادلات و همکاری‌های جهانی، می‌کوشد به نوآوری و پیشرفت علمی در سطح جهان برسد.

رشد پیوسته همکاری‌های علمی چین و کانادا

نمودار زیر تعداد مقالات علمی مشترک چین و کانادا را بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ نشان می‌دهد. رنگ قرمز، نشان دهنده همکاری‌های دوجانبه مستقیم چین–کانادا و رنگ آبی همکاری‌های چندجانبه (با حضور کشورهای دیگر علاوه بر چین و کانادا) است.

روند کلی این نمودار نشان می‌دهد که کل مقالات مشترک با یک رشد پیوسته همراه است. مجموع مقالات از حدود ۱۲ مقاله در ۲۰۰۶ به حدود ۲۷ مقاله در ۲۰۱۰ رسیده است. این یعنی طی پنج سال، تقریباً بیش از ۲ برابر شده‌اند. روند کاملاً صعودی و بدون افت سالانه است.

در تمام سال‌ها، سهم اصلی مربوط به همکاری‌های مستقیم چین–کانادا است. این نشان می‌دهد رابطه علمی ۲ کشور پایه‌ای مستقل دارد و صرفاً وابسته به پروژه‌های چندملیتی نیست.

از سال ۲۰۰۸ به بعد، بخش آبی نمودار (همکاری‌های چندجانبه) رشد سریع‌تری نشان می‌دهد، به‌ویژه در ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰. این می‌تواند بیانگر ورود ۲ کشور به شبکه‌های علمی بزرگ‌تر جهانی باشد.

بیشترین رشد ابن همکاری‌ها در فاصله ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۰ دیده می‌شود. در ۲۰۱۰، حدود ۱۸ مقاله دوجانبه، حدود ۹ مقاله چندجانبه یعنی تقریباً یک‌سوم همکاری‌ها در قالب شبکه‌های بین‌المللی انجام شده است.

این نمودار به طور کلی نشان می‌دهد که روابط علمی چین و کانادا در این دوره:

• از مرحله ارتباط محدود عبور کرده

• به سمت نهادینه شدن همکاری پژوهشی حرکت کرده

• و هم‌زمان در شبکه‌های علمی چندقطبی جهانی ادغام شده است

از منظر سیاست علم و فناوری، چنین روندی معمولاً نشان‌دهنده افزایش سرمایه‌گذاری پژوهشی؛ رشد تبادل پژوهشگر و هم‌گرایی در حوزه‌های فناوری پیشرفته است.

دانشگاه اتاوای کانادا و همکاری‌های دانشگاهی با چین

دانشگاه اتاوا سابقه‌ای طولانی در همکاری‌های بین‌المللی دارد؛ هم از طریق پذیرش دانشجویان و پژوهشگران از سراسر جهان و هم از راه مشارکت در آموزش و یادگیری فراتر از محوطه دانشگاهی خود. رئیس این دانشگاه به نام «ماری-او سیلوستر»، در نوامبر سال ۲۰۲۵، در جریان ماموریت خود به چین گام مهمی را برای همکاری‌های علمی بین ۲ کشور برداشت.

در این سفر، نمایندگان دانشگاه از میان معتبرترین دانشگاه‌های چین با شرکای جدید و فعلی دیدار کردند؛ از جمله دانشگاه تسینگ‌هوا، رتبه ۱۷ رتبه‌بندی کیواس، دانشگاه شانگهای جیائوتونگ، رتبه ۴۷ در رده‌بندی کیواس، دانشگاه ژجیانگ، رتبه ۴۹ در رده‌بندی کیواس و دانشگاه علوم سیاسی و حقوق چین، رتبه اول دانشکده حقوق در چین.

در جریان این سفر، سیلوستر همچنین سخنرانی اصلی خود را در مجمع جهانی رؤسای دانشگاه‌ها ایراد کرد؛ مجمعی معتبر که رهبران دانشگاهی برجسته جهان را گرد هم می‌آورد.

این همکاری‌های بین‌المللی شامل برنامه‌های دومدرکی، جابه‌جایی دانشجویان و دیگر ابتکارات می‌شود و نشان ‌دهنده شتاب ایجاد شده در همکاری با شرکای چینی و ارزش رویکرد دوزبانه و فراگیر این دانشگاه در آموزش عالی است. این تلاش‌ها همچنین بر پایه سال‌ها تبادل علمی و تعمیق همکاری میان دانشگاه اتاوا و مؤسسات پیشرو در سراسر چین بنا شده‌اند.

سیلوستر می‌گوید: این یک نقطه عطف برای دانشگاه اتاواست. تعمیق روابط ما با معتبرترین دانشگاه‌های چین، بار دیگر کیفیت جهانی پژوهش‌های ما و ارزش تعهد ما به همکاری‌های بین‌المللی را تأیید می‌کند. دستاوردهای این هفته جایگاه دانشگاه اتاوا را به‌عنوان دروازه‌ای جهانی برای پژوهش و آموزش تثبیت می‌کند.

همکاری دانشکده پزشکی دانشگاه اتاوا با دانشگاه شانگهای جیائوتونگ و بیمارستان رنجی — که به راه‌اندازی نخستین برنامه بالینی مراقبت‌های اولیه در چین کمک کرد — الگویی از همکاری پایدار به‌ شمار می‌رود و توانایی دانشگاه اتاوا را در ایجاد روابط بلندمدت و میان‌رشته‌ای نشان می‌دهد؛ روابطی که به سود دانشجویان، پژوهشگران و جامعه گسترده‌تر است.

دانشکده‌های دیگر، از جمله هنر، حقوق و مدرسه مدیریت «تلفر» نیز در حال تعمیق ارتباط با همتایان چینی خود هستند تا آموزش دوزبانه، یادگیری تجربی و ابتکارات پژوهشی مشترک را تقویت کنند.

جامع‌ترینِ این همکاری‌های جدید با دانشگاه علوم سیاسی و حقوق چین (CUPL) شکل گرفته است.

بر اساس یک توافق‌نامه، قرار است یک مؤسسه مشترک در «هاینان» (استانی در جنوب چین) تأسیس شود و سه برنامه دومدرکی در خارج از کانادا (مدل موسوم به ۴+۰) ارائه شود:

کارشناسی ارشد حقوق

کارشناسی بازرگانی

کارشناسی زبان انگلیسی

۲ مدل تحصیل در برنامه‌های تحصیلی مشترک دانشگاهی وجود دارد. یک ساختار برنامه مدرک دوگانه با نام ۱+۴ است که معمولا برای دانشجویان بین‌المللی طراحی می‌شود که سال اول در کشور خودش درس می‌خوانند و چهار سال بعد را در کشور میزبان. در این مدل یک سال اول تمرکز روی یادگیری زبان، اصول رشته و یا دروس عمومی و چهار سال دوم تمرکز روی رشته اصلی است.

مدل دیگر مدل ۰+۴ است که دانشجو تمام دوره دانشگاه را در کشور میزبان می‌گذراند.

در هر دوی این مدل‌ها، دانشجو مدرک هر ۲ دانشگاه را دریافت می‌کند.

در مدل ۴+۰ کانادا و چین، استادان دانشگاه اتاوا مستقیماً در پردیس دانشگاه حقوق و علوم سیاسی چین تدریس خواهند کرد و دانشجویان پس از پایان تحصیل، مدرک هر ۲ دانشگاه را دریافت می‌کنند.

همچنین توافق‌نامه‌های جدیدی با دانشگاه تسینگ‌هوا و دانشگاه ژجیانگ امضا شد که به توسعه پروژه‌های پژوهشی مشترک، تبادل اعضای هیات علمی و برنامه‌های جابه‌جایی دانشجویان کمک خواهد کرد. این همکاری‌ها فرصت‌هایی برای برنامه‌های دومدرکی در خارج از کشور و حوزه‌های نوظهوری مانند تحول دیجیتال و سیاست‌گذاری نوآوری را نیز بررسی خواهند کرد.

همچنین همکاری دیرینه با دانشگاه شانگهای جیائوتونگ، که منجر به تأسیس یک دانشکده پزشکی شده بود، بار دیگر تأیید شد. در سال ۲۰۲۴، ۲ دانشگاه دهمین سالگرد همکاری خود را جشن گرفتند؛ همکاری‌ای که شامل مدارس تابستانی مشترک، تبادلات پژوهشی و برنامه‌های آموزشی دانشگاهی بوده است. تمدید این توافق‌نامه، تعهد هر ۲ دانشگاه را به پیشبرد پژوهش‌های میان‌رشته‌ای و آموزش پزشکی تأیید می‌کند.

این مشارکت‌ها بر پایه سال‌ها دیپلماسی علمی و گفت‌وگوی دانشگاهی میان دانشگاه اتاوا و همتایان چینی آن شکل گرفته‌اند.

این مأموریت همچنین شامل مشارکت در مجمع جهانی رؤسای دانشگاه‌ها بود؛ رویدادی دعوت‌محور که توسط وزارت آموزش چین برگزار و با حمایت یونسکو همراهی می‌شود. سیلوستر در این مجمع سخنرانی اصلی خود را با عنوان «عبور از مرزها و رشته‌ها، ساختن آینده‌ها: هوش مصنوعی و نقش آموزش عالی» ارائه کرد و درباره نقش فناوری در تقویت شمول‌گرایی و ارتباطات در آموزش عالی سخن گفت.

دانشگاه کوئینز کانادا و چین

در دسامبر سال گذشته، هیأتی از دانشگاه کوئینز کانادا به چین سفر کردند تا درباره همکاری‌های دانشگاهی، پژوهشی، فرصت‌های دانشجویی و تعامل با فارغ‌التحصیلان به گفت‌وگو بنشینند.

این هیأت با مؤسسات شریک برای بررسی فرصت‌ها در زمینه برنامه‌های آموزشی، تبادل و جذب دانشجو، پژوهش‌های مشترک و یادگیری حرفه‌ای همکاری کرد. این برنامه‌ها شامل بازدید از دانشگاه فودان ــ نخستین شریک دانشگاه کوئینز در چین ــ نیز بود؛ جایی که ۲ دانشگاه بیش از ۲۵ سال همکاری مشترک را گرامی داشتند و فعالیت‌های مشترک خود را در حوزه‌های سیاست عمومی، کسب‌وکار، حقوق، علوم و فناوری محیط‌زیست و اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد مرور کردند. مشارکت میان فودان و کوئینز یکی از قدیمی‌ترین همکاری‌ها میان یک دانشگاه کانادایی و یک دانشگاه چینی به‌شمار می‌رود.

رهبران دانشگاه کوئینز همچنین در نمایشگاه جهانی آموزش کسب‌وکار ۲۰۲۵ در دانشکده مدیریت دانشگاه فودان شرکت کردند؛ رویدادی که در آن ۲ طرف فرصت‌های تقویت همکاری‌ها، از جمله امکان راه‌اندازی برنامه‌های مشترکِ مدارک حرفه‌ای، را بررسی کردند.

برای گسترش جامعه جهانی کوئینز در چین، این هیأت در طول سفر دو رویداد مهم برگزار کرد. ضیافت سالانه پاییزی در پکن بیش از ۹۰ نفر از فارغ‌التحصیلان، شرکا، مشاوران تحصیلی، خانواده‌های متقاضی و مقام‌های کانادایی را گرد هم آورد و شامل سخنرانی پروفسور برجسته دانشگاه، جان اسمول (زیست‌شناسی)، درباره پژوهش‌های محیط‌زیستی او بود.

در هنگ‌کنگ نیز بیش از ۷۰ نفر از فارغ‌التحصیلان، شرکای دانشگاه و دوستان کوئینز در مراسم پذیرایی این دانشگاه شرکت کردند که در آن معاون آموزشی دانشگاه و سرکنسول کانادا در هنگ‌کنگ و ماکائو سخنرانی کردند. دانشگاه کوئینز در حال توسعه شاخه فارغ‌التحصیلان خود در هنگ‌کنگ است و از داوطلبان برای حمایت از این فعالیت دعوت می‌کند.

در جریان این سفر، هیأت ۲ رویداد ویژه برای مشاوران تحصیلی مدارس متوسطه برگزار کرد که در آنها به‌روزرسانی‌هایی درباره برنامه‌های آموزشی، تجربه دانشجویی و مسیرهای پذیرش برای متقاضیان بالقوه ارائه شد. دکتر اسمول و روسای دانشکده‌ها نیز مجموعه‌ای از کلاس‌های استادانه (Masterclass) را در دبیرستان‌های سراسر منطقه برگزار کردند؛ برنامه‌هایی که به دانش‌آموزان امکان می‌داد مستقیماً با ظرفیت‌های آموزشی و پژوهشی دانشگاه کوئینز تعامل داشته باشند و پیوندها با شرکای کلیدی مدارس متوسطه را تقویت کنند.

در دیگر نشست‌ها، دانشگاه کوئینز درباره توافق‌های احتمالی هم‌ارزی آموزشی گفت‌وگو کرد که به دانشجویان اجازه می‌دهد در سال‌های بالاتر تحصیل خود به کوئینز منتقل شوند؛ همچنین فرصت‌هایی برای آموزش مدیران ارشد و برنامه‌های دانشگاهی مشترک با مؤسسات پیشرو، از جمله دانشگاه نرمال پکن، دانشگاه علم و فناوری هنگ‌کنگ، و HKU SPACE (بخش آموزش‌های مداوم و حرفه‌ای دانشگاه هنگ‌کنگ) بررسی شد.

این ابتکارها از تحرک دانشجویی و افزایش ثبت‌نام در آینده حمایت خواهند کرد. تیم‌های پروژه در سراسر دانشگاه کوئینز در حال پیشبرد برنامه‌های جدید تحرک و جذب دانشجو هستند؛ با سفرهای اجرایی برنامه‌ریزی‌شده برای فوریه ۲۰۲۶ و اعزام هیأتی دیگر و برگزاری ضیافت پکن در نوامبر ۲۰۲۶.

مرکز جدید مطالعات جهانی چین

مرکز تازه ‌تأسیس «مطالعات جهانی چین» که در سپتامبر ۲۰۲۵ راه‌اندازی شد، اعضای هیأت علمی از حوزه‌های متنوعی همچون علوم اجتماعی، علوم انسانی، مدیریت، آموزش و حقوق را گرد هم آورده است تا پژوهش‌های میان‌رشته‌ای درباره چین و تجربه جهانی جوامع چینی را در دانشگاه مک‌گیل پیش ببرد.

خوان وانگ، دانشیار گروه علوم سیاسی و مدیر این مرکز، می‌گوید: در پس‌زمینه دگرگونی‌های ژئوپلیتیکی جهانی و تیره‌ شدن روابط کانادا و آمریکا، پیشنهاد ایجاد یک مرکز پژوهشی سراسری در دانشگاه را به «دین لیزا شاپیرو» ارائه کردم؛ با این هدف که جایگاه برجسته مک‌گیل در مطالعات چین و مطالعات جهانی چینی‌ها احیا شود. این پیشنهاد با استقبال پرشور دین شاپیرو و حمایت گسترده همکارانی که در این حوزه پژوهش می‌کنند مواجه شد.

تأسیس این مرکز یادآور بخشی کمتر شناخته ‌شده از میراث علمی مک‌گیل است؛ اینکه این دانشگاه در دهه ۱۹۳۰ میزبان یکی از مهم‌ترین مراکز مطالعات چین در آمریکای شمالی بود و نخستین دپارتمان مطالعات چینی کانادا را بنیان گذاشت.

تمرکز و مأموریت علمی این مرکز، پیشبرد پژوهش‌های دقیق و میان‌رشته‌ای درباره چین و تجربه جهانی چینی‌هاست؛ پژوهش‌هایی که پژوهشگران دانشکده‌های هنر، مدیریت، آموزش و حقوق دانشگاه مک‌گیل را به هم پیوند می‌دهد.

فعالیت‌های این مرکز، سه مأموریت اصلی آن یعنی حمایت از پژوهش، تعامل با جامعه و ارائه ورودی‌های سیاستی را از طریق پروژه‌ها و رویدادهای مشترک تلفیق می‌کند.

در ماه اکتبر، این مرکز نخستین کنفرانس خود را با موضوع «درک آینده اقتصاد چین در کانادا» برگزار کرد. این کنفرانس با همکاری وزارت امور جهانی کانادا سازمان‌دهی شد و سخنرانان و مهمانانی از دولت کبک، سازمان‌های غیردولتی، جامعه کسب‌وکار و نیز اعضای هیأت علمی و دانشجویان دانشگاه‌های سراسر کبک و کانادا را گرد هم آورد.

موضوعات مطرح‌ شده در این کنفرانس طیفی گسترده داشت؛ از محیط‌های مقرراتی در چین، سیاست‌های اقتصادی و توسعه بخشی، جایگاه چین در اقتصاد جهانی، تا پیوند میان مهاجرت و اقتصاد.

این مرکز همچنین یک پروژه همکاری مستمر با «بنیاد JIA» دارد؛ یک سازمان غیرانتفاعی جامعه‌محور چینی در مونترآلِ کبک که مأموریت آن حفاظت و ترویج «میراث فرهنگی ملموس و ناملموس محله چینی‌های مونترآل» است.

پژوهشگرانی از دانشکده هنر و دانشکده آموزش مک‌گیل، همراه با بنیاد جیا برای حفظ «مجموعه وینگ» همکاری می‌کنند؛ مجموعه‌ای موزه‌ای که به‌تازگی ایجاد شده و شامل اشیای تاریخی و اسناد آرشیوی به زبان چینی است.

این پروژه، که مسیرهای تازه‌ای برای مطالعه تاریخ مهاجرت چینی‌ها در مونترآل و کانادا می‌گشاید، پژوهش علمی را با آموزش دانشجویان و همکاری با جامعه محلی تلفیق می‌کند.

کارخانه نودل وینگ، یکی از نمادهای محله چینی‌های مونترآل برای نزدیک به ۸۰ سال، در پایان نوامبر ۲۰۲۵ فعالیت خود را متوقف کرد. این کارخانه نقشی مهم در این محله داشت و برای بسیاری از رستوران‌های چینی مونترآل، کلوچه‌های فال دوزبانه محبوب را تأمین می‌کرد. خوان وانگ، گوجون وانگ (مدیر معاون مرکز) و چند تن دیگر از اعضای مرکز در ضیافت خیریه جامعه محلی برای بزرگداشت میراث کارخانه وینگ نودل حضور یافتند.

این مرکز همچنین در نظر دارد همکاری‌هایی با نهادهای چینی برای تسهیل تبادل پژوهش اعضای هیأت علمی و دانشجویان در چین ایجاد کند و هم‌زمان، پیوندهای همکاری با دیگر مراکز برجسته مطالعات چین در جهان را گسترش دهد.

به گفته وانگ، این همکاری‌ها فرصت‌های تازه‌ای برای انتشار پژوهش‌های پژوهشگران مک‌گیل، تقویت شبکه‌های دانشگاهی جهانی و به‌کارگیری دانش در جهت تعمیق درک از چین و تجربه جهانی چینی‌ها فراهم می‌کند.

با افزایش منابع مالی، این مرکز قصد دارد پژوهشگران تحصیلات تکمیلی را میزبانی کند تا پژوهش‌های پیشرفته خود را در مک‌گیل انجام دهند و تخصص‌شان را از طریق سخنرانی‌ها و سمینارهای سازمان‌یافته به اشتراک بگذارند.

این مرکز همچنین به دانشجویان کارشناسی و تحصیلات تکمیلی جوایز و گرنت‌هایی برای حمایت از برتری علمی، پژوهش و سفرهای کنفرانسی در حوزه مطالعات جهانی چین ارائه می‌دهد.

وانگ می‌گوید: ما همچنین دانشجویان مک‌گیل را آماده می‌کنیم تا آموزش دانشگاهی خود را در پروژه‌های دنیای واقعی به کار بگیرند؛ از طریق پیوند دادن آنها با سازمان‌های غیردولتی، جوامع کسب‌وکار و نهادهای دولتی که به تخصص پژوهشی نیاز دارند اما ظرفیت انجام آن را به‌تنهایی ندارند.

انتهای پیام/